Çalışanlar, işyerindeki tehlikeleri çoğu zaman yöneticilerden önce görür. Bu gözlemin kayda geçmesi, tehlikenin giderilmesi ve çalışana geri dönüş yapılması hem kazaları önler hem de işverenin yükümlülüklerini yerine getirdiğini belgeler. Bu sayfadaki İSG tehlike bildirim dilekçesi, çalışanın dolduracağı bildirim formunu, iş güvenliği uzmanının değerlendirme bölümünü ve işverenin düzeltici faaliyet cevap yazısını tek bir Word dosyasında sunar.
Ciddi ve yakın tehlike halinde çalışanın haklarını ayrıntılı olarak 6331 sayılı Kanun'da çalışmaktan kaçınma hakkı yazımızda ele aldık. Bu yazı bildirimin yazılı yönetimine odaklanır.
İSG Tehlike Bildirim Dilekçesi (Word) İndirİSG Tehlike Bildirim Dilekçesi Nedir, Ne Zaman Kullanılır?
6331 sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu md. 19, çalışanlara işyerindeki makine, cihaz, araç, tesis ve binalarda ciddi ve yakın bir tehlikeyle karşılaştıklarında veya koruma tedbirlerinde bir eksiklik gördüklerinde bunu işverene ya da çalışan temsilcisine derhal haber verme yükümlülüğü getirir. Bildirim sözlü de yapılabilir; ancak yazılı form, kimin neyi ne zaman bildirdiğini ve işverenin ne yaptığını kanıtlar.
Dilekçe iki farklı durumda kullanılır:
- Tehlike veya eksiklik bildirimi: Eksik makine koruyucusu, uygunsuz kişisel koruyucu donanım, kapalı acil çıkış, bozuk elektrik tesisatı gibi durumların bildirilmesi.
- Ciddi ve yakın tehlike başvurusu: Çalışanın md. 13 uyarınca durumun tespit edilmesini ve tedbir alınıncaya kadar çalışmaktan kaçınmayı talep etmesi. Bu başvuruda kurul acilen toplanır, kurul yoksa işveren derhal karar verir.
Şablonu ramak kala kayıtlarınızla birlikte kullanabilirsiniz. Henüz kaza veya yaralanma olmamış olaylar için ramak kala bildirim formu da ayrıca kullanılabilir; tehlike bildirimi ise kalıcı bir koşula, yani düzeltilmesi gereken bir duruma odaklanır.
Şablonda Neler Var?
1. sayfa – Çalışanın bildirimi:
- Bildirimde bulunanın bilgileri ve bildirimin kendi adına mı, çalışan temsilcisi olarak mı yapıldığı,
- Tehlikenin yeri, tespit zamanı, maruz kalan kişi sayısı ve daha önce bildirilip bildirilmediği,
- On iki seçenekli tehlike türü listesi ve serbest açıklama satırları,
- Çalışanın aciliyet değerlendirmesi (ciddi ve yakın tehlike / önemli / iyileştirme önerisi),
- Md. 19'a dayanan bildirim metni ve isteğe bağlı md. 13 başvuru kutusu,
- Fotoğraf ve diğer ekler için onay kutuları, çalışan imzası.
İSG birimi / İK değerlendirme bölümü: Kayıt numarası, yerinde inceleme, tehlikenin doğrulanması, risk değerlendirmesinde yer alıp almadığı, ciddi ve yakın tehlike kararı, geçici önlem, kalıcı düzeltici faaliyet ve kurul gündemi satırlarından oluşan kontrol tablosu.
2. sayfa – İşverenin cevap yazısı: Dört seçenekli cevap paragrafı (tedbir alındı / geçici tedbir ve kalıcı çözüm planı / md. 13 talebi kabul / tehlike tespit edilmedi), düzeltici faaliyet tablosu, misilleme yapılmayacağına dair güvence cümlesi, işveren ve tebellüğ imzaları ve yasal hatırlatma notu.
Bu Talep Geldiğinde İşveren Ne Yapmalı?
- Kayda alın ve teslim saatini yazın. Bildirim geldiği anda kayıt numarası verin. Ciddi ve yakın tehlike iddiası varsa beklemeden iş güvenliği uzmanını ve bölüm sorumlusunu yerine gönderin.
- Önce riski durdurun. Tehlike makul görünüyorsa inceleme sonucunu beklemeden alanı veya makineyi geçici olarak kullanıma kapatın. Gereksiz bir durdurma, bir kazanın maliyeti yanında küçük kalır.
- Md. 13 başvurusunu ayrı yönetin. Kurulu acilen toplayın; kurul yoksa işveren olarak derhal karar verin, durumu tutanakla tespit edin ve kararı çalışana ve çalışan temsilcisine yazılı bildirin. Kurulun işleyişi için İSG kurulu nedir yazımıza bakabilirsiniz.
- Yerinde inceleyin ve belgeleyin. Fotoğraf çekin, ölçüm gerekiyorsa yaptırın, risk değerlendirmesinde bu tehlikenin yer alıp almadığına bakın.
- Düzeltici faaliyeti planlayın. Her faaliyete sorumlu ve termin verin. Kalıcı çözüm zaman alacaksa geçici önlemi yazılı talimata bağlayın.
- Risk değerlendirmesini güncelleyin. Yeni bir tehlike ortaya çıktıysa değerlendirmeye ekleyin. Yöntem için risk değerlendirmesi nasıl yapılır yazımız yol gösterir.
- Çalışana yazılı cevap verin. Cevap, bildirimin ciddiye alındığını gösterir ve gelecekteki bildirimleri teşvik eder.
- Kapanışı doğrulayın. Faaliyet tamamlandığında yeniden yerinde kontrol yapın ve kaydı kapatın.
Temsilî bir örnek: Paketleme hattında çalışan bir operatör, bant konveyörün sıkışma noktasındaki koruyucunun bakım sonrası takılmadığını bildiriyor. İş güvenliği uzmanı aynı gün hattı durduruyor, koruyucu yeniden takılıyor ve bakım talimatına "koruyucu takılmadan devreye alma yok" adımı ekleniyor. Cevap yazısında A seçeneği kullanılıyor ve bakım ekibine kısa bir bilgilendirme yapılıyor.
Örnek Metin
Çalışanın dilekçe metni:
Yukarıda belirttiğim tehlikeyi / koruma tedbirlerindeki eksikliği, yürürlükteki 6331 sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu'nun 19. maddesi kapsamında bilgilerinize sunarım. Gerekli tedbirlerin alınmasını ve yapılan işlemin tarafıma yazılı olarak bildirilmesini arz ederim.
☐ Durumun ciddi ve yakın tehlike oluşturduğunu düşünüyorum. 6331 sayılı Kanun'un 13. maddesi uyarınca durumun tespit edilmesini ve gerekli tedbirler alınıncaya kadar çalışmaktan kaçınma talebimin değerlendirilmesini talep ediyorum.
İşverenin cevap yazısından (geçici tedbir seçeneği):
İlgi'de kayıtlı bildiriminiz için teşekkür ederiz. Bildiriminiz [Tarih] tarihinde iş güvenliği uzmanımız tarafından yerinde incelenmiştir. Tehlike doğrulanmış; [alan / makine] kullanıma kapatılmış ve [geçici önlem] uygulanmıştır. Kalıcı çözüm olan [faaliyet] en geç [Tarih] tarihinde tamamlanacaktır.
Bildiriminiz, 6331 sayılı Kanun'un 19. maddesindeki yükümlülüğünüzün yerine getirilmesidir; bu nedenle hakkınızda herhangi bir olumsuz işlem yapılmayacaktır.
Nasıl Doldurulur?
- Formu erişilebilir yerde tutun. Basılı kopyaları bölüm panolarına, dijital kopyayı intranete koyun; çalışanın formu ararken vakit kaybetmemesi gerekir.
- Çalışan ilk sayfayı doldurur. Yeri olabildiğince net (hat, makine numarası) ve gördüğü durumu kendi cümleleriyle yazar; varsa fotoğraf ekler.
- İSG birimi kayıt verir. Teslim tarih ve saatini, kayıt numarasını ve teslim alan kişiyi yazar.
- Değerlendirme tablosu doldurulur. Her satır için sonuç ve not yazılır; ciddi ve yakın tehlike kararı ve tutanak tarihi ayrıca belirtilir.
- Cevap yazısı hazırlanır. Uygun seçenek bırakılır, düzeltici faaliyet tablosu doldurulur ve çalışana imza karşılığı teslim edilir.
- Dosyalayın ve takip edin. Form, tutanak, fotoğraflar ve cevap yazısı İSG kayıtlarında saklanır; açık faaliyetler kurul toplantısında gözden geçirilir.
Yasal Çerçeve ve Dikkat Edilecekler
| Konu | 6331 sayılı Kanun | Özet |
|---|---|---|
| Çalışanın bildirme yükümlülüğü | md. 19/2-c | Ciddi ve yakın tehlike veya koruma eksikliği derhal işverene ya da çalışan temsilcisine bildirilir |
| Ciddi ve yakın tehlike başvurusu | md. 13/1 | Kurul acilen toplanır, kurul yoksa işveren derhal karar verir; tutanak ve yazılı bildirim |
| Çalışmaktan kaçınma | md. 13/2 | Talep yönünde karar verilirse tedbir alınıncaya kadar; ücret ve haklar saklı |
| Önlenemez tehlike | md. 13/3 | Çalışan usule uymadan güvenli yere gidebilir; hakları kısıtlanamaz |
| Tedbir alınmaması | md. 13/4 | Çalışan iş sözleşmesini feshedebilir |
| Çalışan temsilcisi | md. 20/3-4 | Tedbir isteme hakkı; görevi nedeniyle hakları kısıtlanamaz |
| Yetkili makama başvuru | md. 18/3 | Önlemler yetersizken yetkili makama başvuran çalışanın hakları kısıtlanamaz |
| İSG kurulu | md. 22 | Elli ve daha fazla çalışanlı, altı aydan uzun süren sürekli işlerde zorunlu |
Ayrıca 4857 sayılı İş Kanunu md. 18, haklarını takip için idari veya adli makamlara başvurmayı fesih için geçerli neden saymaz. Bildirimde bulunan çalışana yönelik olumsuz bir işlem, hem hukuki risk hem de güvenlik kültürü açısından ciddi zarar doğurur. Bildirimlere cevap verilmeyen bir işyerinde çalışanların doğrudan resmî makamlara başvurması olasılığı artar; bu durumda çalışan iş müfettişine şikâyet ettiğinde yapılacakları bilmek faydalıdır. Çalışan temsilcisinin rolü için İSG çalışan temsilcisi seçimi ve hakları yazımıza bakabilirsiniz.
Sık Yapılan Hatalar
- Bildirimi sözlü kabul edip hiçbir kayıt tutmamak.
- Ciddi ve yakın tehlike başvurusunu sıradan bir öneri gibi haftalarca bekletmek.
- İnceleme sonucunu çalışana hiç bildirmemek; bu, sonraki bildirimlerin önünü keser.
- Bildirimde bulunan çalışanı "sorun çıkaran" olarak etiketlemek, vardiyasını veya görevini aleyhine değiştirmek.
- Geçici önlemi yazılı talimata bağlamadan kalıcı çözümü süresiz ertelemek.
- Tehlike giderildikten sonra risk değerlendirmesini güncellememek.
- "Tehlike yok" cevabını gerekçesiz vermek.
Şablonu İndirin
İSG Tehlike Bildirim Dilekçesi (Word) İndirŞablon genel bilgilendirme amaçlıdır; işyerinizin tehlike sınıfına, İSG organizasyonuna ve güncel mevzuata göre uyarlanmalıdır. Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır, hukuki danışmanlık niteliği taşımaz; somut durumunuz için iş güvenliği uzmanınızdan ve hukuk danışmanınızdan destek alın.
Güvenlik bildirimlerinin karşılık bulduğu bir kültür kurmak ve süreçlerinizi mevzuata uyumlu hale getirmek için iş hukuku ve mevzuat uyumu hizmetimizden yararlanabilir ya da bizimle iletişime geçin.
