Risk değerlendirmesi, talimatlar ve eğitim kayıtları masada eksiksiz görünebilir; ama asıl soru sahada ne olduğudur: koruyucu kapak yerinde mi, acil çıkışın önüne palet konmuş mu, yangın söndürücünün kontrol tarihi geçmiş mi? İSG saha denetim kontrol listesi, işyerinin düzen, makine, elektrik, KKD, yangın, kimyasal, ergonomi, yüksekte çalışma ve dokümantasyon başlıklarında düzenli olarak gezilip kontrol edilmesini, bulguların risk düzeyine göre sınıflandırılmasını ve düzeltici faaliyetlerin sorumlu ve terminle takip edilmesini sağlayan iç denetim formudur.
Resmî denetimlerde nelere bakıldığını görmek için İSG denetimi ve cezaları kontrol listesi yazımızı, iç denetimin kültüre dönüşmesi için İSG kültürü nasıl oluşturulur rehberimizi okuyabilirsiniz.
İSG Saha Denetim Kontrol Listesi (Word) İndirİSG Saha Denetim Kontrol Listesi Nedir, Ne Zaman Kullanılır?
Saha denetim kontrol listesi, işyerindeki fiziki koşulların ve uygulamaların önceden belirlenmiş maddelere göre yerinde kontrol edilmesini sağlayan bir araçtır. Risk değerlendirmesinden farkı şudur: risk değerlendirmesi tehlikeleri belirleyip önlemleri tanımlar, saha denetimi ise bu önlemlerin uygulanıp uygulanmadığını düzenli olarak kontrol eder.
Kontrol listesini şu durumlarda kullanın:
- Planlı periyodik denetim: Her bölüm için belirli aralıklarla, örneğin aylık veya üç aylık.
- Habersiz denetim: Günlük uygulamanın gerçek halini görmek için.
- Olay sonrası denetim: Bir kaza veya ramak kala olayından sonra benzer koşulların başka alanlarda olup olmadığını kontrol etmek için.
- Takip denetimi: Önceki denetim bulgularının kapatılıp kapatılmadığını doğrulamak için.
- Yönetim saha turu: Üst yöneticilerin İSG'ye katılımını göstermenin etkili bir yoludur.
Şablonda Neler Var?
Şablon, dokuz kategoride kırktan fazla kontrol maddesi içerir. Her madde "Uygun (U)", "Uygun Değil (UD)" veya "Uygulanamaz (UY)" olarak işaretlenir.
| Kategori | Örnek kontrol maddeleri |
|---|---|
| 1. Genel düzen ve temizlik | Geçiş yolları, zemin, istifleme, atıklar, aydınlatma |
| 2. Makine ve ekipman | Koruyucular, acil durdurma, periyodik kontrol etiketleri, kilitleme-etiketleme, talimatlar, yetkili kullanım |
| 3. Elektrik | Panolar, açıkta kablo, uzatma kabloları, topraklama ve kaçak akım koruması |
| 4. KKD | Sahada kullanım, uygunluk, zimmet ve eğitim kayıtları, uyarı levhaları |
| 5. Yangın ve acil durum | Söndürücüler, acil çıkışlar, acil aydınlatma, ekip listesi, ilk yardım dolabı, yanıcı maddeler |
| 6. Kimyasallar | Etiketleme, güvenlik bilgi formları, dökülme kiti ve göz duşu, uyumsuz maddelerin ayrımı |
| 7. Ergonomi ve çalışma ortamı | Elle taşıma, çalışma yüksekliği, ekranlı araçlar, gürültü-sıcaklık-havalandırma |
| 8. Yüksekte çalışma ve özel riskli işler | Merdiven ve iskele, çalışma izni, düşme koruması, yüklenici bilgilendirmesi |
| 9. Dokümantasyon ve saha bilgilendirmesi | Risk değerlendirmesinin kapsamı, eğitim kayıtları, önceki bulgular, çalışanların acil durum bilgisi |
Kategorilerin ardından uyum oranının hesaplandığı özet tablo, bulgular için risk düzeyi, önlem, sorumlu, termin ve kapanış sütunlarını içeren düzeltici faaliyet tablosu ile denetçi, bölüm sorumlusu ve iş güvenliği uzmanı imza alanları yer alır. Sayfanın sonundaki not, ilgili kanun maddelerini hatırlatır.
Nasıl Doldurulur?
- Listeyi işyerinize uyarlayın. Risk değerlendirmenizde yer alan tehlikelere göre madde ekleyin; sizde olmayan faaliyetleri (örneğin kimyasal kullanımı yoksa) çıkarın veya "UY" işaretleyin.
- Denetim takvimini belirleyin. Yüksek riskli bölümler daha sık, ofis alanları daha seyrek denetlenebilir. Takvimi yılın başında yayınlayın.
- Denetime bölüm sorumlusu ve çalışan temsilcisiyle çıkın. Bulgular yerinde gösterilir, itiraz veya açıklama yerinde alınır.
- Sahada doldurun, masada değil. Her maddeyi görerek işaretleyin; mümkünse uygunsuzlukları fotoğraflayın.
- Hayati tehlikede işi durdurun. Ciddi ve yakın tehlike görüldüğünde denetimin bitmesini beklemeden iş durdurulur ve bölüm sorumlusuna bildirilir.
- Uyum oranını hesaplayın. Uyum oranı = U ÷ (U + UD). "UY" maddeleri hesaba katılmaz. Oranı bölümler ve dönemler arasında karşılaştırın; ancak tek bir yüksek riskli bulgunun oranı düşük göstermeyebileceğini unutmayın.
- Bulguları risk düzeyine göre sınıflandırın. Yüksek riskli bulgular için kısa termin ve gerekirse geçici önlem belirleyin.
- Her bulguya sorumlu ve termin atayın. Sorumlu kişi, faaliyeti gerçekten yapabilecek yetkiye sahip olmalıdır.
- Takip denetimiyle kapatın. Bulgu, sahada doğrulanmadan "kapandı" sayılmaz.
Temsilî bir örnek: Bir metal işleme atölyesinde yapılan aylık denetimde uyum oranı yüksek çıkıyor; ancak bir pres makinesinin iki el kumandasının bantla sabitlendiği görülüyor. Bu tek bulgu "Yüksek" risk olarak sınıflandırılıyor, makine aynı gün durduruluyor ve kumanda onarılmadan çalıştırılmıyor. Bulgu, kök neden analizine de konu ediliyor: üretim hedefi baskısının operatörü bu yola ittiği anlaşılıyor.
Yasal Çerçeve ve Dikkat Edilecekler
| Konu | Dayanak | Açıklama |
|---|---|---|
| İzleme ve denetleme | 6331 sayılı Kanun md. 4/1-b | İşveren alınan İSG tedbirlerine uyulup uyulmadığını izler, denetler ve uygunsuzlukların giderilmesini sağlar |
| Risk değerlendirmesi | 6331 sayılı Kanun md. 10 | Denetim bulguları risk değerlendirmesinin güncellenmesine girdi olur |
| Korunma ilkeleri | 6331 sayılı Kanun md. 5 | Toplu korunma tedbirlerine kişisel korunmaya göre öncelik verilir |
| Ciddi ve yakın tehlike | 6331 sayılı Kanun md. 12–13 | Tahliye düzenlemeleri ve çalışanın çalışmaktan kaçınma hakkı |
| Çalışanların yükümlülükleri | 6331 sayılı Kanun md. 19 | Çalışanlar ekipmanı kurallara uygun kullanmak, güvenlik donanımlarını çıkarmamak ve KKD'yi doğru kullanmakla yükümlüdür |
| Maliyet | 6331 sayılı Kanun md. 4/4 | İSG tedbirlerinin maliyeti çalışanlara yansıtılamaz |
Dışarıdan İSG hizmeti alınması işverenin sorumluluğunu ortadan kaldırmaz (6331 md. 4/2). Bu nedenle saha denetimini yalnızca OSGB'ye bırakmak yerine bölüm yöneticilerinin de düzenli olarak sahaya çıkması önerilir. Denetim sonuçlarının risk değerlendirmesine nasıl yansıtılacağı için risk değerlendirmesi nasıl yapılır yazımıza, KKD bulgularında KKD seçimi ve zimmet süreci rehberimize bakabilirsiniz.
Sık Yapılan Hatalar
- Listeyi masa başında doldurmak. Saha denetimi ancak sahada yapılırsa anlam taşır.
- Hep aynı gün ve saatte denetlemek. Ekipler denetime hazırlanır; gerçek durum görülmez.
- Yalnızca uyum oranına bakmak. Tek bir yüksek riskli bulgu, onlarca uygun maddeden daha önemlidir.
- Bulguları sahipsiz bırakmak. Sorumlu ve termin olmadan bulgular bir sonraki denetimde aynen tekrarlar.
- Çalışanı suçlayan dil kullanmak. "Operatör KKD takmıyor" yerine "Bölümde KKD kullanımı denetlenmiyor ve uygun KKD bulunmuyor" gibi sistem odaklı yazın.
- Yüklenici alanlarını kapsam dışında tutmak. Aynı sahadaki yüklenici çalışmaları da denetlenmelidir.
- Denetim sonuçlarını paylaşmamak. Bölüm ekipleri bulguları görmezse aynı hataları sürdürür.
Şablonu İndirin
İSG Saha Denetim Kontrol Listesi (Word) İndirKontrol listesini sektörünüze göre genişletin: inşaat sahalarında iskele ve kazı, gıda üretiminde hijyen ve soğuk zincir, depolarda raf sistemleri ve forklift trafiği için ayrı bölümler ekleyebilirsiniz. Yüksekte çalışma riskleri yüksekse yüksekte çalışmada İSG yazımızdaki kontrol maddelerini listeye taşıyabilirsiniz.
Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır, hukuki danışmanlık niteliği taşımaz; somut durumunuz için uzman desteği alın. İç denetim sisteminizi resmî denetimlere hazır hale getirmek ve İSG yükümlülüklerinizi düzenli izlemek için iş hukuku ve mevzuat uyumu hizmetimizi inceleyebilir veya bizimle iletişime geçin.
