İSG Kurulu (İngilizce: OHS Committee veya Health and Safety Committee), belirli büyüklükteki işyerlerinde iş sağlığı ve güvenliği konularında görüşme, değerlendirme ve karar alma amacıyla işveren temsilcileri, İSG profesyonelleri ve çalışan temsilcisinden oluşturulan kurul demektir. Dayanağı 6331 sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu'nun 22. maddesi ve ilgili yönetmeliktir.
İSG kurulu, iş güvenliği kararlarının tek bir kişinin inisiyatifinde kalmasını önleyen kurumsal bir mekanizmadır. Yönetim, teknik uzmanlar ve çalışanlar aynı masada bir araya geldiğinde riskler daha erken fark edilir, alınan önlemler sahada daha kolay benimsenir. Bu nedenle kavram işverenleri, fabrika ve tesis yöneticilerini, İSG profesyonellerini ve kurulun sekretarya işlerinde sıkça rol alan İK birimlerini doğrudan ilgilendirir.
İSG Kurulu Nedir? Kapsamı
6331 sayılı Kanun, kurul kurma yükümlülüğünü çalışan sayısı ve işin sürekliliği ölçütlerine bağlar: kanunda belirtilen çalışan sayısına ulaşan ve sürekli işlerin yapıldığı işyerlerinde işveren, İSG kurulu oluşturmak zorundadır. Bu eşiğin altındaki işyerleri kurul kurmakla yükümlü değildir; ancak gönüllü olarak benzer bir yapı oluşturabilir.
Aynı çalışma alanını paylaşan birden fazla işveren bulunuyorsa ve bunlardan birden fazlası kurul kurmakla yükümlüyse, işverenler kurullar arasında işbirliği ve koordinasyon sağlamak zorundadır. Asıl işveren ile alt işveren ilişkisi bulunan durumlarda da kurulun kimin tarafından ve hangi kapsamla kurulacağı ilgili yönetmelikte düzenlenmiştir.
Kurulun Üyeleri
Kurulun yapısı yönetmelikte tanımlanmıştır. Tipik bir İSG kurulunda şu üyeler yer alır:
| Üye | Kuruldaki rolü |
|---|---|
| İşveren veya işveren vekili | Kurul başkanı |
| İş güvenliği uzmanı | Kurul sekreteri |
| İşyeri hekimi | Sağlık gözetimi ve meslek hastalıkları konusunda görüş |
| İnsan kaynakları, personel veya idari-mali işlerden sorumlu bir kişi | İdari süreçlerin ve kayıtların takibi |
| Varsa sivil savunma uzmanı | Acil durum ve afet hazırlığı |
| Varsa formen, ustabaşı veya usta | Saha bilgisinin kurula taşınması |
| Çalışan temsilcisi | Çalışanların görüş ve önerilerinin aktarılması |
Birden fazla çalışan temsilcisi varsa, kurulda baş temsilci yer alır. Üyelerin İSG konusunda eğitim almış olması beklenir.
Kurulun bileşimi rastlantısal değildir. İşveren tarafı karar ve bütçe yetkisini, İSG profesyonelleri teknik ve tıbbi bilgiyi, İK temsilcisi idari süreçleri, ustabaşı ve çalışan temsilcisi ise sahanın gerçek koşullarını masaya getirir. Bu üyelerden birinin toplantılara düzenli katılmaması, kurulun kararlarının ya uygulanamaz ya da eksik bilgiye dayalı olmasına yol açabilir. Bu nedenle üyelerin vekâlet düzeni ve toplantı katılımı da takip edilmelidir.
Kurulun Görevleri
Kurul, yalnızca toplantı yapmak için değil, işyerindeki İSG yönetim sistemini yönlendirmek için vardır. Yönetmelikte sayılan başlıca görevler şöyle özetlenebilir:
- İşyerine ait İSG iç yönetmelik taslağını hazırlamak ve işverene önermek.
- İSG politikası ile eğitim ve bilgilendirme faaliyetlerini planlamak ve izlemek.
- Risk değerlendirmesi sonuçlarını görüşmek ve önlem planını takip etmek.
- İş kazası, meslek hastalığı ve ramak kala olaylarını incelemek, alınacak önlemleri belirlemek.
- Ciddi ve yakın tehlike bildirimlerini değerlendirmek ve karara bağlamak.
- Yıllık çalışma raporunu hazırlamak ve bir sonraki yılın programını belirlemek.
Toplantı sıklığı işyerinin tehlike sınıfına göre yönetmelikte belirlenmiştir; tehlike arttıkça kurul daha sık toplanır. Olağan toplantıların yanında, işyerinde ölümlü veya ciddi bir iş kazası meydana geldiğinde ya da ciddi ve yakın bir tehlike bildirildiğinde kurulun olağanüstü toplanması gerekebilir. Kararlar yazılı hâle getirilir, ilgili kişilere duyurulur ve uygulamaya geçip geçmediği bir sonraki toplantıda takip edilir.
Kurul Kararlarının Bağlayıcılığı
İşveren, kurulun İSG mevzuatına uygun olarak aldığı kararları uygulamakla yükümlüdür. Bu nedenle kurul, danışma organından çok bir yönetim aracı niteliği taşır. Kurul kararlarının uygulanmaması, olası bir iş kazasında işverenin özen yükümlülüğünü yerine getirmediğinin kanıtı olarak karşısına çıkabilir. Kurulun kurulma adımları ve toplantı tutanaklarının hazırlanmasına ilişkin pratik bilgiler için İSG kurulu nasıl kurulur rehberimize göz atabilirsiniz.
Örnek Senaryo
Aşağıdaki durum örnek amaçlı kurgulanmıştır. Bir plastik enjeksiyon fabrikasında yapılan kurul toplantısında çalışan temsilcisi, gece vardiyasında forkliftlerin yaya yollarını sıklıkla ihlal ettiğini aktarır. İş güvenliği uzmanı son üç ayda bu konuda iki ramak kala bildirimi alındığını doğrular. Kurul, yaya ve araç yollarının fiziksel bariyerle ayrılmasına ve forklift operatörlerine tazeleme eğitimi verilmesine karar verir. Kararın uygulanması bir sonraki toplantıda fotoğraflı rapor ile teyit edilir.
İK Uygulamasında İpuçları
- Kurul üyelerini ve görev dağılımını yazılı bir kararla belirleyin; değişiklikleri gecikmeden güncelleyin.
- Toplantı gündemini önceden dağıtın ve tutanakları imzalı olarak arşivleyin.
- Çalışan temsilcisinin kurula katılımını kolaylaştırmak için vardiya planlamasını buna göre yapın.
- Karar takip listesi tutun; her kararın sorumlusunu ve hedef tarihini belirtin.
- Kurul kararlarını uygun kanallarla çalışanlara duyurun; görünür kararlar güven yaratır.
Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır; işyerinize özgü yükümlülükler için güncel mevzuat ve uzman görüşü esas alınmalıdır. İK Partner, iş hukuku ve mevzuat uyumu hizmeti kapsamında kurul yapınızı, tutanak düzeninizi ve İSG dokümantasyonunuzu birlikte gözden geçirebilir. Ücretsiz ilk görüşmede mevcut durumunuzu değerlendirebiliriz.
İK sözlüğündeki diğer terimler için İK Sözlüğü sayfamıza göz atabilirsiniz.
