Halk arasında "5 puanlık teşvik" olarak bilinen indirim, 5510 sayılı Kanun md. 81'in birinci fıkrasının (ı) bendine dayanır ve malullük, yaşlılık ve ölüm sigortası işveren hissesinin bir bölümünün Hazinece karşılanmasını sağlar. 5 puanlık prim indirimi şartları basit görünür: belgeleri ve primleri zamanında vermek ve borçsuz olmak. Ancak indirim en sık, bu basit şartlardan birinin gözden kaçmasıyla kaybedilir ve kayıp çoğu zaman geriye dönük olarak gecikme cezası ve gecikme zammıyla geri istenir.
Bu yazıda indirimin oranlarına değil, şartlarına, kayıp nedenlerine ve imalat sektörüne tanınan ek indirimin süresine odaklanıyoruz. 2026 oranları ve maliyet etkisi için SGK prim indirimi 2026: 5 puan ve 2 puan yazımıza, kavramın kısa tanımı için 5 puanlık prim indirimi nedir sözlük maddemize bakabilirsiniz.
Yürürlükteki Düzenlemeye Göre İndirimin Yapısı
Yürürlükteki metne göre md. 81/ı'daki genel indirim oranı iki puandır. Bu oran, 7566 sayılı Kanun ile "dört" ibaresinin "iki" olarak değiştirilmesiyle belirlenmiştir. "5 puan" ifadesi ise iki farklı kaynaktan gelir:
| Kapsam | Yürürlükteki oran | Dayanak | Süre |
|---|---|---|---|
| Genel (imalat dışı özel sektör) | 2 puan | 5510 md. 81/ı | Süresiz |
| İmalat sektöründe faaliyet gösteren işverenler | 5 puan | 5510 geçici md. 108 | 31.12.2026'ya kadar; Cumhurbaşkanı 31.12.2027'ye kadar uzatabilir |
Geçici md. 108, md. 81/ı'nın birinci cümlesindeki "iki" ibaresinin, aynı bentteki şartlarla birlikte işverenin imalat sektöründe faaliyet göstermesi halinde "beş" olarak uygulanacağını düzenler. Yani imalattaki 5 puan, genel indirimin şartlarına ek olarak imalat faaliyeti şartına bağlıdır; ayrı bir teşvik değil, aynı teşvikin artırılmış halidir.
İşveren için önemli not: Bu yazının tarihi itibarıyla imalat için öngörülen süre 31 Aralık 2026'da doluyor. Uzatma kararı yayımlanmazsa 2027'de imalat işverenleri de genel orana dönecektir. 2027 bütçenizi iki senaryolu hazırlamanızı ve Resmî Gazete'yi takip etmenizi öneririz.
5 Puanlık Prim İndirimi Şartları: Kanundaki Liste
Md. 81/ı metnine göre işveren hissesinin Hazinece karşılanabilmesi için şu şartların birlikte sağlanması gerekir:
- Belgelerin süresinde verilmesi: Çalıştırılan sigortalılara ilişkin aylık prim ve hizmet belgelerinin SGK'ya, muhtasar ve prim hizmet beyannamelerinin vergi idaresine yasal süresi içinde verilmesi.
- Primlerin süresinde ödenmesi: Sigortalıların tamamına ait primlerin sigortalı hissesi ile Hazinece karşılanmayan işveren hissesinin yasal süresinde ödenmesi.
- Borçsuzluk: SGK'ya prim, idari para cezası ve bunlara ilişkin gecikme cezası ve gecikme zammı borcunun bulunmaması.
- Kayıt dışı istihdam ve sahte sigortalılık tespiti olmaması: Md. 81'in ilgili fıkrasına göre denetimde sigortasız işçi çalıştırıldığı veya bildirilen sigortalının fiilen çalışmadığı tespit edilirse işveren bir yıl süreyle bu maddedeki destek unsurlarından yararlanamaz.
Borçsuzluk şartının bir istisnası vardır: Borcunu 6183 sayılı Kanun md. 48'e göre tecil ve taksitlendiren ya da yapılandırma kanunlarına göre yapılandıran işverenler, tecil, taksitlendirme veya yapılandırma devam ettiği sürece indirimden yararlanır. Taksit bozulduğunda bu koruma da sona erer.
İndirimden yararlanamayanlar
Kanun bazı işyerlerini ve çalışanları açıkça kapsam dışında tutar:
- 5335 sayılı Kanun md. 30'un ikinci fıkrası kapsamındaki kamu kurum ve kuruluşlarına ait işyerleri (vakıf üniversiteleri ve okul-aile birliklerince çalıştırılanlar hariç),
- 2886 sayılı Devlet İhale Kanunu, 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu ve uluslararası anlaşmalara dayanılarak yapılan alım ve yapım işleri ile 4734'ten istisna alım ve yapım işlerine ilişkin işyerleri,
- Sosyal güvenlik destek primine tabi çalışanlar (emekli olup çalışmaya devam edenler),
- Yurt dışında çalışan sigortalılar.
Emekli çalışanlar için bordro ayrıntısını emekli çalışan ve SGDP yazımızda bulabilirsiniz.
Vergi ve diğer teşviklerle ilişkisi
Hazinece karşılanan prim tutarları gelir veya kurumlar vergisi matrahında gider ya da maliyet unsuru olarak dikkate alınmaz. Ayrıca kanun, bu indirimle diğer prim desteklerinin aynı dönem için birlikte uygulanması halinde md. 81/ı indiriminin öncelikle uygulanacağını belirtir. Hangi teşviklerin üst üste binebileceğini teşviklerin birlikte uygulanması yazımızda ele aldık.
İndirim Nasıl Kaybedilir? En Sık Görülen Nedenler
Aşağıdaki tablo, uygulamada indirim kaybına yol açan durumları ve önleyici kontrolü özetler.
| Kayıp nedeni | Nasıl ortaya çıkar? | Önleyici kontrol |
|---|---|---|
| Belgenin geç verilmesi | Bildirgenin son gün sonrasına kalması | Takvime son günden en az iki iş günü önce hatırlatma |
| Primin eksik veya geç ödenmesi | Banka talimatının yetersiz bakiyeyle dönmesi | Ödemenin son günden önce yapılması, dekontun dosyalanması |
| Vadesi geçmiş borç | Unutulmuş eski bir idari para cezası, küçük bir fark borcu | Her bildirge öncesi e-Bildirge borç sorgusu |
| Taksitin aksaması | Yapılandırma taksitinin bir kez ödenmemesi | Yapılandırma taksitlerinin ayrı ödeme planında izlenmesi |
| Kayıt dışı çalışma tespiti | İşe başlayan çalışanın girişinin geç yapılması | İşe giriş bildirgesinin çalışma başlamadan verilmesi |
| Fiilen çalışmayan kişinin bildirilmesi | Yakınların "sigortalı gösterilmesi" | Puantaj ve bildirim uyumunun aylık kontrolü |
| Kapsam dışı işyerinde indirim uygulanması | Kamu ihalesi işyerinde teşvik seçilmesi | İşyeri bazında teşvik matrisinin tutulması |
| Yanlış sektör beyanı | Faaliyeti imalat olmayan işyerinde 5 puan uygulanması | İşyeri tescilindeki faaliyet kodunun gerçek faaliyetle teyidi |
Md. 81'in ilgili fıkrası, teşvikten yersiz yararlanıldığının tespiti halinde yararlanılan tutarın gecikme cezası ve gecikme zammıyla birlikte işverenden tahsil edileceğini düzenler. Bu nedenle hata yalnızca bir ayın indirimini değil, geriye doğru birikmiş bir borcu da doğurabilir. Diğer kayıp senaryoları için teşvik kaybına yol açan hatalar yazımıza bakabilirsiniz.
Temsilî bir örnek: Perakende sektöründe faaliyet gösteren bir işveren, eski bir şubesine ait küçük tutarlı bir idari para cezasının ödenmediğini fark etmeden aylarca indirim uygulamaya devam eder. SGK kontrolünde borç tespit edilince, borcun bulunduğu dönemlerde uygulanan indirimlerin geri istenmesi gündeme gelir. Küçük bir borç, çok daha büyük bir geri ödeme yüküne dönüşür. Borcun hangi dönemleri etkilediği ve ödendiği tarihten sonra yeniden yararlanma koşulları SGK'nın güncel uygulama genelgelerine göre belirlenir; bu nedenle tespit halinde mali müşavirinizle birlikte hareket edin.
İmalat Sektöründe 5 Puanın Ek Şartı
Geçici md. 108, imalat sektörü için ayrı bir başvuru süreci öngörmez; 5 puan, md. 81/ı'daki şartlar ve işverenin imalat sektöründe faaliyet göstermesi şartıyla uygulanır. Uygulamanın usul ve esasları Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı ile Hazine ve Maliye Bakanlığı tarafından müştereken belirlenir.
Uygulamada işyerinin imalat sayılıp sayılmadığı, SGK'daki işyeri tescil bilgisi ve faaliyet koduyla ilişkilendirilir. Bu noktada dikkat edilecekler:
- Faaliyet kodu gerçek faaliyetle uyumlu mu? Üretim yapmayan, yalnızca alım satım yapan bir işyerinin imalat koduyla tescilli olması denetimde sorun yaratır.
- Aynı işverenin farklı işyerleri: Bir fabrika ve ayrı tescilli bir satış ofisi varsa, her işyerinin faaliyet kodu ayrı değerlendirilir.
- Faaliyet değişikliği: Üretimden ticarete geçen veya üretimi fason yaptırmaya başlayan işveren, tescil bilgisini güncellemelidir.
Faaliyet kodunun doğruluğu konusunda tereddüt varsa, indirimi uygulamadan önce mali müşaviriniz aracılığıyla SGK'dan teyit almanız en güvenli yoldur.
Aylık Kontrol Listesi
- [ ] Puantaj kesinleşti, eksik gün nedenleri ve belgeleri hazır.
- [ ] Yeni girişlerin işe giriş bildirgeleri çalışma başlamadan verildi.
- [ ] SGDP'ye tabi (emekli) çalışanlar ayrı kodla bildirildi ve indirim uygulanmadı.
- [ ] İşyerinin kapsam dışı (kamu ihalesi vb.) olup olmadığı kontrol edildi.
- [ ] İmalat işyerlerinde faaliyet kodu teyit edildi.
- [ ] Bildirge gönderilmeden önce SGK borç sorgusu yapıldı.
- [ ] Yapılandırma veya tecil taksitleri ödendi.
- [ ] Muhtasar ve prim hizmet beyannamesi son günden önce verildi.
- [ ] Primler son ödeme gününden önce ödendi, dekont dosyalandı.
- [ ] Ay sonunda teşvik raporu ile tahakkuk karşılaştırıldı.
Bu kontrolleri yapılandırmak için SGK teşvik denetimi hazırlık rehberimiz ve teşvik yönetiminde mali müşavirle çalışma yazımız iyi bir başlangıçtır.
Sık Yapılan Hatalar
- İndirimi otomatik sanmak: İndirim kanuni şartlara bağlıdır; şart ihlal edildiği ay ve sonrası için risk doğar.
- Küçük borçları önemsememek: Kanun borç tutarı için bir alt sınır öngörmez; küçük bir gecikme zammı borcu da şartı bozabilir.
- Emekli çalışana indirim uygulamak: SGDP'ye tabi çalışanlar kanun gereği kapsam dışıdır.
- İmalat oranını süresiz sanmak: Geçici md. 108'in süresi sınırlıdır; uzatma kararını takip etmeden 2027 bütçesi yapılmamalıdır.
- İndirim tutarını gider yazmak: Hazinece karşılanan tutar vergi matrahında gider veya maliyet olarak dikkate alınmaz.
Teşvik Kontrollerinizi Birlikte Yapalım
Prim indirimi tek başına büyük görünmese de çalışan sayısı ve aylar çarpıldığında işletme bütçesinde önemli bir kalem oluşturur; kaybı ise geriye dönük faiziyle gelir. İK Partner olarak bordro ve SGK süreçlerinizi teşvik uygunluğu açısından gözden geçiriyor, aylık kontrol akışınızı kuruyoruz. İş hukuku ve mevzuat uyumu hizmetimizi inceleyin veya bizimle iletişime geçin.
Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır, hukuki ve mali danışmanlık niteliği taşımaz. Teşvik mevzuatı sık değiştiği için yürürlükteki düzenlemeyi resmî kaynaklardan ve SGK genelgelerinden kontrol edin; somut durumunuz için uzman desteği alın.
