İşverenlere istihdam destekleri, yalnızca SGK prim indirimlerinden ibaret değildir. Türkiye İş Kurumu (İŞKUR) üzerinden yürütülen aktif işgücü programları ve İşsizlik Sigortası Fonu'ndan finanse edilen ödemeler; işe alım, eğitim, kriz ve ebeveynlik dönemlerinde işverenin yükünü hafifleten ayrı bir destek ailesi oluşturur. Bu rehberde 2026'da yürürlükte olan bu destekleri, işletmenin hangi döneminde hangisinin işe yarayacağına göre sınıflandırıyoruz.
Prim teşviklerinin karşılaştırmalı haritası için SGK prim teşvikleri rehberi 2026 yazımıza bakabilirsiniz. Bu yazı ise İŞKUR'un rolüne ve Fon kaynaklı desteklere odaklanır.
İşsizlik Sigortası Fonu Neden Önemli?
4447 sayılı İşsizlik Sigortası Kanununa göre işsizlik sigortası primi, sigortalının prime esas kazancı üzerinden %1 sigortalı, %2 işveren ve %1 Devlet payı olarak alınır (md. 49). 7577 sayılı Kanunla eklenen hükümle Cumhurbaşkanı, Devlet payını yarısına kadar artırma veya indirme yetkisine sahiptir.
Bu primlerle oluşan Fon, yalnızca işsizlik ödeneği ödemez. Kanun, Fon kaynaklarının kısa çalışma ödeneği, Ücret Garanti Fonu, doğum sonrası yarım çalışma ödeneği, İşbaşı Eğitim Programı giderleri ve çeşitli prim destekleri için kullanılmasına imkân verir. Yani işverenin her ay ödediği işsizlik primi, kriz ve işe alım dönemlerinde ona geri dönebilecek bir kaynağa dönüşür.
Dönemlere Göre Destek Haritası
| İşletmenin durumu | Uygun destek | Dayanak | Kime ödenir? |
|---|---|---|---|
| Yeni personel arıyor | İŞKUR aracılığıyla aday bulma, açık iş bildirimi | İŞKUR hizmetleri | — |
| Adayı işte denemek istiyor | İşbaşı Eğitim Programı | 4447 md. 53/B-h ve program mevzuatı | Katılımcıya Fondan |
| Nitelikli eleman yetiştirmek istiyor | Mesleki eğitim ve istihdam garantili kurslar | Aktif işgücü programları | Kursiyere ve kurs giderlerine |
| Genç, kadın veya belgeli kişi işe alıyor | İşveren hissesi desteği | 4447 geçici md. 10 | İşverene (primden) |
| Düşük ücretli istihdamı sürdürüyor | Asgari ücret desteği | 5510 geçici md. 112 (Fon kaynaklı) | İşverene (primden mahsup) |
| Geçici kriz veya faaliyet durması | Kısa çalışma ödeneği | 4447 ek md. 2 | Çalışana |
| Konkordato, iflas, aciz | Ücret Garanti Fonu | 4447 ek md. 1 | Çalışana |
| Doğum sonrası yarım çalışan personel | Yarım çalışma ödeneği | 4447 ek md. 5 | Çalışana |
| Turizm konaklama tesisi | Gün başına prim desteği (2026 Mayıs–Aralık) | 4447 geçici md. 36 | İşverene (primden mahsup) |
| Çok tehlikeli sınıfta, kaza performansı iyi | İşsizlik primi işveren payının %1'e inmesi | 4447 ek md. 4 | İşverene |
| İmalat sanayii | Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı ile KOSGEB istihdam destek programları | 4447 geçici md. 35 | Program esaslarına göre |
İşe Alım ve Eğitim Dönemindeki Destekler
İŞKUR üzerinden aday bulma
İŞKUR'a açık iş bildirmek, kayıtlı iş arayanlarla eşleştirme yapılmasını sağlar. Bu hizmetin işverene doğrudan maliyeti yoktur. Ayrıca İŞKUR'a kayıtlı işsizler arasından yapılan işe alımlar, 4447 geçici 10. maddedeki teşvik sürelerine ilave altı ay eklenmesini sağlayabilir. Bu nedenle adaya işe girişten önce İŞKUR kaydı olup olmadığını sormak, teşvik planlamasının bir parçasıdır. Hizmetlerin genel tanıtımı için İŞKUR hizmetleri yazımıza bakabilirsiniz.
İşbaşı Eğitim Programı
İşbaşı Eğitim Programı, İŞKUR'a kayıtlı işsizlerin ve öğrencilerin işyerinde fiilen çalışarak mesleki deneyim kazanmasını sağlar. Kanun, programın giderlerini Fon'un harcama kalemleri arasında sayar. Katılımcı bu süreçte işçi statüsünde değildir; katılımcıya ödenen günlük tutar ve sigorta primleri program mevzuatına göre İŞKUR tarafından karşılanır.
İşveren açısından kritik nokta, program sonunda katılımcıların belirli bir kısmını istihdam etme yükümlülüğüdür. Bu oran ve programın süresi dönemsel olarak belirlendiği için başvuru öncesinde güncel İŞKUR mevzuatını kontrol edin. Ayrıntılı başvuru süreci için İŞKUR işbaşı eğitim programı rehberi yazımıza bakabilirsiniz.
Mesleki eğitim ve istihdam garantili kurslar
Nitelikli eleman bulmakta zorlanan işverenler, İŞKUR ile birlikte istihdam garantili kurs düzenleyebilir. Bu kurslardan mezun olanların işe alınması, 4447 geçici 10. maddesindeki "İŞKUR işgücü yetiştirme kursunu bitirenler" için öngörülen 36 aylık destek süresinin önünü açar (diğer şartlar sağlanıyorsa). Seçenekler için İŞKUR işgücü uyum programları ve İŞKUR meslek edindirme kursları yazılarımıza bakabilirsiniz.
Kriz Dönemindeki Destekler
Kısa çalışma ödeneği
Genel ekonomik, sektörel veya bölgesel kriz, genel salgın ya da zorlayıcı sebeplerle haftalık çalışma süresinin geçici olarak önemli ölçüde azaltılması veya faaliyetin tamamen ya da kısmen durdurulması halinde, işyerinde üç ayı aşmamak üzere kısa çalışma yapılabilir. Cumhurbaşkanı bu süreyi altı aya kadar uzatabilir (4447 ek md. 2).
| Konu | Yürürlükteki kural |
|---|---|
| Başvuru | İşveren gerekçeleriyle birlikte derhal İŞKUR'a ve varsa TİS tarafı sendikaya yazılı bildirir |
| Çalışanın şartı | Başlangıçtan önceki son 120 gün hizmet akdine tabi olmak ve son üç yılda en az 450 gün işsizlik primi ödemiş olmak |
| Ödenek | Son 12 aylık PEK'e göre günlük ortalama brüt kazancın %60'ı |
| Üst sınır | Aylık brüt asgari ücretin %150'si |
| Kesinti | Damga vergisi hariç vergi ve kesintiye tabi değil |
| Zorlayıcı sebep | Ödeme, İş Kanunu md. 24/III ve md. 40'taki bir haftalık süreden sonra başlar |
| Sonraki işsizlik ödeneğine etkisi | Ödenen süreler, 3 yıl içindeki fesihlerde işsizlik ödeneği süresinden düşülür |
Temsilî bir örnek: Faaliyeti tamamen duran bir işyerinde son 12 aylık ortalama günlük brüt kazancı 2.000 TL olan çalışan için günlük ödenek 2.000 × %60 = 1.200 TL, 30 günlük ödenek 36.000 TL'dir. 2026 brüt asgari ücreti 33.030 TL olduğundan üst sınır 33.030 × 1,5 = 49.545 TL'dir; örnekteki tutar sınırın altında kalır. Hesap örnek amaçlıdır; ödenek İŞKUR tarafından hesaplanıp çalışana ödenir.
İşveren için en kritik risk, hatalı bilgi ve belge nedeniyle yapılan fazla ödemelerin yasal faiziyle birlikte işverenden tahsil edilmesidir. Başvuru dosyasında puantaj ve çalışma süresi kayıtlarının gerçeği yansıtması şarttır. Süreç adımları için kısa çalışma başvurusu yazımıza bakabilirsiniz.
Ücret Garanti Fonu
İşverenin konkordato ilan etmesi, aciz vesikası alınması, iflası veya iflasın ertelenmesi nedeniyle ödeme güçlüğüne düşmesi halinde, işçilerin ödenmeyen üç aylık ücret alacakları Ücret Garanti Fonu'ndan karşılanabilir (4447 ek md. 1). Ödeme, işçinin ödeme güçlüğünden önceki son bir yılda aynı işyerinde çalışmış olması koşuluyla temel ücret üzerinden yapılır. Bu destek doğrudan çalışana yöneliktir; ancak zor dönemde çalışanların güvenini korumak ve iş barışını sağlamak açısından işverenin de doğru bilgilendirme yapması önemlidir. Ayrıntı için Ücret Garanti Fonu yazımıza bakabilirsiniz.
Çalışan Ebeveynlere Yönelik Destek: Yarım Çalışma Ödeneği
İş Kanununun 74. maddesine göre doğum sonrası analık izninin bitiminden itibaren kadın işçi ile üç yaşını doldurmamış çocuğu evlat edinen işçiye, isteği halinde birinci doğumda 60, ikinci doğumda 120, sonraki doğumlarda 180 gün süreyle haftalık çalışma süresinin yarısı kadar ücretsiz izin verilir. Bu sürede çalışılmayan yarım için Fondan yarım çalışma ödeneği ödenir (4447 ek md. 5).
- Ödeneğin günlük tutarı, günlük brüt asgari ücret kadardır.
- Çalışanın doğumdan önceki son üç yılda en az 600 gün işsizlik primi bildirilmiş olması gerekir.
- Başvuru, analık izninin bitiminden itibaren 30 gün içinde yapılmalıdır.
- İşverenin hatalı bilgi ve belge vermesi nedeniyle yapılan yersiz ödemeler kanuni faiziyle işverenden tahsil edilir.
Analık izni süreleri 7578 sayılı Kanunla değişmiştir; yürürlükteki metne göre doğumdan önce sekiz, sonra on altı hafta olmak üzere toplam yirmi dört haftadır. Yarım çalışma takvimini bu yeni sürelere göre planlayın. İşverenin rolü için yarım çalışma ödeneği yazımıza bakabilirsiniz.
Sektöre Özel Fon Kaynaklı Destekler
- Turizm konaklama desteği: Turizm işletmesi belgesine sahip özel sektör konaklama tesislerinde, 2026 Mayıs–Aralık döneminde tesisin faaliyette olduğu aylar için bildirilen gün sayısı başına 116,67 TL, işverenin ödeyeceği primden mahsup edilir. Yabancı uyruklu sigortalılar kapsam dışıdır; eksik PEK bildirimi veya muvazaalı işlemler desteğin geri alınmasına yol açar.
- İmalat sanayii programları: 4447 sayılı Kanunun geçici 35. maddesi, 2026–2028 döneminde imalat sektöründe istihdamı korumak ve artırmak için Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı ile KOSGEB tarafından uygulanacak destek programlarına Fon kaynağı aktarılmasına imkân verir. Programların başvuru şartları ilgili kurumların duyurularıyla belirlenir; imalat işletmelerinin bu duyuruları izlemesi gerekir.
- Çok tehlikeli işyerleri: On kişiden fazla çalışanı olan ve üç yıl içinde ölümlü veya sürekli iş göremezlikle sonuçlanan iş kazası yaşanmayan çok tehlikeli işyerlerinde işsizlik sigortası işveren payı, sonraki takvim yılından itibaren üç yıl süreyle %1 olarak alınır. Bu kazaları bildirmeyen işveren, yararlandığı tutarı yasal faiziyle geri öder ve beş yıl teşvikten yasaklanır.
İşveren İçin Adım Adım Süreç
- İŞKUR işveren kaydınızı güncel tutun: Açık iş bildirimi ve program başvuruları için ön koşuldur.
- İşe alım formunu teşvike göre tasarlayın: İŞKUR kaydı, mesleki belge ve son altı aylık sigortalılık durumu sorularını ekleyin.
- Eğitim ihtiyacını programla eşleştirin: İşbaşı eğitim veya kurs programının istihdam yükümlülüğünü karşılayıp karşılayamayacağınızı önceden hesaplayın.
- Kriz planına kısa çalışmayı ekleyin: Gerekçe, etkilenen birimler ve çalışma süresi kayıtları için şablonlar hazırlayın.
- Ebeveyn politikalarını güncelleyin: Yarım çalışma ve analık izni sürelerini 2026 değişikliklerine göre revize edin.
- Sektör duyurularını izleyin: Turizm ve imalat programları gibi süreli desteklerin başvuru takvimini kaçırmayın.
- Kayıtları saklayın: Fondan yapılan her ödeme, yanlış bilgi halinde işverenden geri istenebilir; dayanak belgeleri dosyalayın.
Sık Yapılan Hatalar
- İşbaşı eğitim katılımcısını işçi gibi çalıştırmak: Programın amacı dışına çıkan kullanım, programdan çıkarılma ve hukuki risk doğurur.
- İstihdam yükümlülüğünü hesaba katmamak: Program sonunda istihdam edilemeyecek sayıda katılımcı almak, sonraki başvuruları zorlaştırabilir.
- Kısa çalışmada fiilen tam çalıştırmak: Ödenek alan çalışanın işyerinde tam süre çalıştırılması fazla ödemenin işverenden tahsiline yol açar.
- Yarım çalışma başvurusunu geciktirmek: Gecikilen süre ödenekten düşülür; çalışanı zamanında bilgilendirin.
- Desteği tek seferlik görmek: Fon kaynaklı desteklerin çoğu dönemlik veya süreli; takvim takibi yapılmazsa fırsat kaçar.
Desteklerden Doğru Yararlanın
İŞKUR programları ve Fon kaynaklı destekler, doğru zamanda kullanıldığında işe alım maliyetini düşürür ve kriz dönemlerinde istihdamı korumaya yardım eder. İşe alım planınızı bu desteklerle uyumlu hale getirmek isterseniz işe alım danışmanlığı hizmetimizden yararlanabilir ya da bizimle iletişime geçin.
Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır, hukuki veya mali danışmanlık niteliği taşımaz. Program şartları ve destek tutarları yürürlükteki düzenlemeye göre verilmiştir ve dönemsel olarak değişebilir; somut durumunuz için uzman desteği alın ve İŞKUR ile SGK'nın güncel duyurularını kontrol edin.
