Türkiye'de emekli olduktan sonra çalışmaya devam eden kişi sayısı azımsanmayacak düzeydedir. Deneyimli bir emekliyi işe almak isteyen işverenlerin karşılaştığı ilk teknik konu ise sosyal güvenlik destek primi (SGDP) uygulamasıdır. Emekli bir çalışanın normal sigortalı gibi bildirilmesi, sık yapılan ve sonradan düzeltme gerektiren bir hatadır.
SGDP, 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu'nun 30. maddesi kapsamında, yaşlılık aylığı alırken sigortalı olarak çalışmaya devam edenler için öngörülen prim türüdür. Emekli çalışanın aylığı kesilmeden çalışabilmesinin karşılığında, ücretinden ve işverenden SGDP alınır.
Bu yazıda işverenin emekli çalışan işe alırken ve çalıştırırken uyması gereken temel yükümlülükleri ele alıyoruz. SGDP oranlarını bu yazıda vermiyoruz; güncel oranlar için SGK duyurularını ve mali müşavirinizi esas alın.
Sosyal Güvenlik Destek Primi Nedir?
SGDP, yaşlılık aylığı almakta olan bir kişinin hizmet akdiyle yeniden çalışmaya başlaması halinde uygulanan özel bir prim rejimidir. Temel özellikleri şunlardır:
- Emekli çalışan, aylığı kesilmeden çalışmaya devam edebilir; bunun karşılığında SGDP ödenir.
- SGDP, normal sigortalılık primlerinden farklı bir yapıdadır; işçi ve işveren payları ayrı oranlara tabidir.
- SGDP'ye tabi çalışanlar işsizlik sigortası primine tabi değildir; bu nedenle işsizlik sigortası işçi ve işveren payı kesilmez.
- Çalışma, iş kazası ve meslek hastalığı açısından kısa vadeli sigorta kolları kapsamında değerlendirilir; işyerinde yaşanan kazaların bildirim yükümlülüğü aynen devam eder.
Emekli çalışan bakımından SGDP, "çalışırken aylık almaya devam etmenin" yasal çerçevesidir. Çalışanın kendi tercihine bağlı olarak sigortalı olmayı seçebileceği bazı özel durumlar bulunsa da işverenin varsayılan yaklaşımı, emekli çalışanı SGDP kapsamında bildirmek olmalıdır.
İşe Giriş Aşamasında İşverenin Yükümlülükleri
Emekli bir çalışanı işe alırken şu adımları izleyin:
- Emeklilik durumunu öğrenin. İşe giriş belgeleri arasında çalışanın emekli olup olmadığını sorun ve aylık aldığını gösteren belgeyi isteyin.
- Sigortalı işe giriş bildirgesini verin. Emekli çalışan için de işe giriş bildirgesi, çalışmaya başlamadan önce verilmelidir.
- Doğru belge türünü seçin. Aylık ve prim hizmet bildirimlerinde emekli çalışanlar için SGDP'ye ilişkin belge türü (uygulamada belge türü 2) kullanılır.
- Bordro parametrelerini güncelleyin. Bordro programında işsizlik sigortası kesintisinin çalışmadığından, SGDP oranlarının tanımlı olduğundan emin olun.
- Özlük dosyasını tamamlayın. Emeklilik belgesini ve bilgilendirme yazışmalarını dosyada saklayın.
İşe giriş evrakının tamamı için işe girişte istenen belgeler rehberimize de göz atabilirsiniz.
Normal Sigortalı ile SGDP'li Çalışanın Karşılaştırması
| Konu | Normal sigortalı (4/a) | SGDP'li emekli çalışan |
|---|---|---|
| Belge türü | Tüm sigorta kollarına tabi belge türü | SGDP belge türü |
| İşsizlik sigortası primi | Kesilir (işçi %1, işveren %2) | Kesilmez |
| Prim oranları | İşçi %14, işveren %21,75 (2026) | SGDP'ye özgü oranlar (güncel oranı SGK'dan teyit edin) |
| Prime esas kazanç sınırları | 2026: aylık 33.030,00 – 297.270,00 TL | Aynı alt ve üst sınırlar dikkate alınır |
| Kıdem tazminatı | Genel şartlarla | Genel şartlarla; ayrılış nedenine dikkat |
Tabloda normal sigortalı için verilen oranlar 2026 yılına ilişkindir. SGDP oranları farklı olduğundan bordroda "sabit" bir şablon kullanmak yerine her ay belge türüne göre kontrol yapılması önerilir.
Çalışırken Emekli Olan Personel: Geçiş Nasıl Yönetilir?
En çok gözden kaçan durumlardan biri, sizin işyerinizde çalışırken emekli olan personeldir. Çalışan SGK'ya tahsis talebinde bulunup aylık bağlandığında, o tarihten itibaren artık SGDP'ye tabi hale gelir. Bu geçişin bordroya zamanında yansıması gerekir.
Geçiş döneminde izlenebilecek adımlar şunlardır:
- Bilgi akışı kurun. Emeklilik başvurusu yapan çalışanların İK'yı bilgilendirmesini iç prosedüre bağlayın.
- Aylık bağlama yazısını isteyin. Aylığın başlangıç tarihini gösteren belgeyi özlük dosyasına ekleyin.
- Ayrılış mı, devam mı netleştirin. Çalışan emekli olup ayrılacaksa emeklilik ayrılışı süreci uygulanır; çalışmaya devam edecekse sözleşmenin ve kıdem hesabının nasıl ele alınacağı yazılı olarak belirlenmelidir.
- Belge türünü değiştirin. Aylığın başladığı tarihten itibaren SGDP belge türüyle bildirim yapın.
- Geriye dönük kontrol edin. Bilgi geç geldiyse önceki aylarda hatalı belge türüyle yapılan bildirimlerin düzeltilmesi gerekebilir.
Bu süreçte kıdem tazminatı konusunun ayrıca değerlendirilmesi gerekir; çünkü çalışanın emeklilik nedeniyle ayrılıp yeniden işe girmesi ile kesintisiz devam etmesi farklı sonuçlar doğurabilir. Konunun hukuki boyutunu karara bağlamadan önce hukuk danışmanınızın görüşünü almanız önerilir.
Teşvikler ve İndirimler Açısından Dikkat
Sosyal güvenlik destek primi kapsamındaki çalışanlar için bazı teşvik ve prim indirimlerinden yararlanma koşulları normal sigortalılardan farklılaşabilir. Örneğin 2026'da uygulanan imalat sektöründe 5 puan, imalat dışında 2 puan prim indiriminin ve diğer teşviklerin emekli çalışanlara uygulanıp uygulanmayacağı, teşvik mevzuatı ve belge türü bazında ayrıca kontrol edilmelidir.
Pratik öneri: Teşvik hesaplarınızı yapan mali müşavir veya bordro ekibinize, işyerinizdeki SGDP'li çalışanların listesini düzenli olarak iletin. Böylece teşvik kapsamı dışında kalan çalışanlar için hatalı indirim uygulanmasının önüne geçersiniz.
Sık Yapılan Hatalar
- Emekli çalışanı normal belge türüyle bildirmek: Fazla veya hatalı prim ödenmesine ve sonradan düzeltme ihtiyacına yol açar.
- İşsizlik sigortası kesintisine devam etmek: Bordroda yanlış parametre, çalışanın netini hatalı düşürür.
- Çalışanın emekli olduğunu sonradan öğrenmek: İşe girişte emeklilik durumunun sorulmaması en yaygın sorundur.
- Çalışma sırasında emekli olan personeli takip etmemek: Çalışanınız sizin işyerinizde çalışırken emekli olursa, aylık bağlandığı tarihten itibaren bildirim rejimi değişir.
- Teşvik hesabını gözden kaçırmak: Teşvik kapsamı dışındaki çalışan için indirim uygulamak, geriye dönük borç doğurabilir.
Emekli Çalışanlarda Bordro ve SGK Desteği
SGDP uygulaması teknik görünse de doğru kurgulandığında emekli çalışan istihdamı sorunsuz yönetilir. İK Partner, emekli personel istihdamında bordro parametrelerinin, belge türlerinin ve teşvik uygunluğunun kontrolü konusunda işverenlere destek verir. İş hukuku ve mevzuat uyumu hizmetimizi inceleyebilir, ücretsiz ilk görüşme için bize ulaşabilirsiniz.
Not: Bu içerik genel bilgilendirme amaçlıdır; mevzuat değişebilir. Güncel SGDP oranları ve somut durumlar için SGK duyurularına, hukuk danışmanınıza veya mali müşavirinize başvurun.
