5510 sayılı Kanun 81. madde, sigorta kollarına göre prim oranlarını, bu oranların işçi ve işveren arasında nasıl paylaşılacağını ve özel sektör işverenlerine sağlanan Hazine destekli prim indirimini düzenler. Bir çalışanın işverene maliyetini belirleyen oranların kanuni dayanağı bu maddedir. 2025 sonunda ve 2026 yılında yapılan değişikliklerle hem uzun vadeli sigorta primi hem de indirim puanı değiştiği için maddenin güncel metnini bilmek bordro doğruluğu açısından kritik hâle gelmiştir.
Bu yazıda maddenin hizmet akdiyle çalışanları (4/a) ilgilendiren hükümlerini açıklıyor, prim indiriminden yararlanma şartlarını kontrol listesine dönüştürüyoruz. Prim kavramına giriş için SGK primi nedir yazımıza bakabilirsiniz.
Kanun Metni
Aşağıdaki alıntılar 5510 sayılı Kanun'un mevzuat.gov.tr'deki güncel metninden alınmıştır. Madde başlığı 24/7/2026 tarihli ve 7590 sayılı Kanunla "Prim oranları" olarak değiştirilmiştir.
Prim oranları
MADDE 81- Bu Kanun gereğince alınacak sigorta prim oranları aşağıdaki şekildedir:
a) Malûllük, yaşlılık ve ölüm sigortaları prim oranı, sigortalının prime esas kazancının %21'idir. Bunun %9'u sigortalı hissesi, %12'si işveren hissesidir.
(…)
c) Kısa vadeli sigorta kolları prim oranı, sigortalının prime esas kazancının %2,25'idir. Bu primin tamamını işveren öder. Bu oranı %1,5 oranına kadar düşürmeye ya da %2,5 oranına kadar artırmaya Cumhurbaşkanı yetkilidir.
(…)
f) Genel sağlık sigortası primi, kısa ve uzun vadeli sigorta kollarına tâbi olanlar için 82 nci maddenin birinci fıkrasına göre hesaplanan prime esas kazancın %12,5'idir. Bu primin %5'i sigortalı, %7,5'i ise işveren hissesidir. (…)
ı) Bu Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (a) bendi kapsamındaki sigortalıları çalıştıran özel sektör işverenlerinin, bu maddesinin birinci fıkrasının (a) bendine göre malullük, yaşlılık ve ölüm sigortaları primlerinden, işveren hissesinin iki puanlık kısmına isabet eden tutar Hazinece karşılanır. İşveren hissesine ait primlerin Hazinece karşılanabilmesi için, işverenlerin çalıştırdıkları sigortalılarla ilgili olarak bu Kanun uyarınca aylık prim ve hizmet belgelerini yasal süresi içerisinde Sosyal Güvenlik Kurumuna, muhtasar ve prim hizmet beyannamelerini ise Maliye Bakanlığına vermeleri, sigortalıların tamamına ait sigorta primlerinin sigortalı hissesine isabet eden tutarı ile Hazinece karşılanmayan işveren hissesine ait tutarı yasal süresinde ödemeleri, Sosyal Güvenlik Kurumuna prim, idari para cezası ve bunlara ilişkin gecikme cezası ve gecikme zammı borcu bulunmaması şarttır. (…)
Yapılan kontrol ve denetimlerde, çalıştırdığı kişileri sigortalı olarak bildirmediği veya bildirilen sigortalının fiilen çalışmadığının tespit edilmesi hâlinde, işverenler bir yıl süreyle bu maddeyle sağlanan destek unsurlarından yararlanamaz. Bu madde kapsamındaki teşvikten yersiz olarak faydalanıldığının tespiti hâlinde, yararlanılan teşvik tutarı işverenden gecikme cezası ve gecikme zammı ile birlikte tahsil edilir.
Madde Ne Düzenliyor?
Uzun vadeli sigorta primi: (a) ve (b) bentleri
Malûllük, yaşlılık ve ölüm (MYÖ) sigortaları primi, 4/12/2025 tarihli ve 7566 sayılı Kanunla %20'den %21'e çıkarılmıştır. Artış işveren hissesine yansımış; sigortalı hissesi %9'da kalırken işveren hissesi %11'den %12'ye yükselmiştir.
(b) bendi, fiilî hizmet süresi zammı uygulanan ağır ve yıpratıcı işlerde 4/a sigortalıları için MYÖ oranına yılda eklenecek fiilî hizmet gün sayısına göre 1, 1,5 veya 3 puan ilave edilmesini öngörür. Bu farkın tamamını işveren öder.
Kısa vadeli sigorta kolları: (c) bendi
İş kazası ve meslek hastalığı, hastalık ve analık sigortalarını kapsayan kısa vadeli sigorta kolları primi %2,25'tir ve tamamı işverene aittir. Oran 7524 sayılı Kanunla %2'den %2,25'e çıkarılmıştır. Cumhurbaşkanı oranı %1,5 ile %2,5 arasında belirleyebilir. Eski sistemdeki tehlike sınıfına göre değişen kısa vade primi uygulaması kaldırılmış olduğundan, yürürlükteki düzenlemede tüm işyerleri için tek oran uygulanır.
Genel sağlık sigortası: (f) bendi
Kısa ve uzun vadeli sigorta kollarına tabi çalışanlar için genel sağlık sigortası (GSS) primi %12,5'tir: %5'i sigortalı, %7,5'i işveren hissesidir.
Toplam tablo (4/a, teşviksiz)
| Prim kolu | Sigortalı | İşveren | Toplam | Dayanak |
|---|---|---|---|---|
| Malûllük, yaşlılık ve ölüm | %9 | %12 | %21 | 5510 md. 81/a |
| Kısa vadeli sigorta kolları | – | %2,25 | %2,25 | 5510 md. 81/c |
| Genel sağlık sigortası | %5 | %7,5 | %12,5 | 5510 md. 81/f |
| 5510 kapsamında toplam | %14 | %21,75 | %35,75 | |
| İşsizlik sigortası | %1 | %2 | %3 | 4447 sayılı Kanun |
İşsizlik sigortası primi 81. maddede değil 4447 sayılı Kanun'da düzenlenir; tabloya bütünlük için eklenmiştir. Oranların tutara dönüştürülmüş hâli ve asgari ücretteki işveren maliyeti için 2026 bordro parametreleri yazımıza bakabilirsiniz.
Prim indirimi: (ı) bendi ve geçici 108. madde
Özel sektör işverenleri, 4/a sigortalıları için MYÖ işveren hissesinin belirli bir puanını Hazineden karşılatabilir. 7566 sayılı Kanunla bu puan dörtten ikiye indirilmiştir. Ancak 5510 sayılı Kanun'un geçici 108. maddesi, aynı şartlarla birlikte işverenin imalat sektöründe faaliyet göstermesi hâlinde bu puanın beş olarak uygulanmasını öngörür. Geçici madde 31/12/2026 tarihine kadar uygulanır ve Cumhurbaşkanı süreyi 31/12/2027'ye kadar uzatabilir.
| İşveren | 2026'da Hazinece karşılanan puan | Dayanak |
|---|---|---|
| İmalat dışı özel sektör | 2 puan | md. 81/ı |
| İmalat sektörü | 5 puan | geçici md. 108 |
| Kamu idareleri, kamu ihaleli işler | Uygulanmaz | md. 81/ı istisnaları |
İndirim uygulamasının bordroya etkisi ve sektör ayrımı için SGK prim indirimi 2026: 5 puan ve 2 puan yazımızı inceleyebilirsiniz.
İndirimden yararlanma şartları
Kanun metninden çıkan şartlar şunlardır:
- [ ] Aylık prim ve hizmet belgeleri ile muhtasar ve prim hizmet beyannamesi yasal süresi içinde verilmiş olmalı.
- [ ] Tüm sigortalıların sigortalı hissesi ile Hazinece karşılanmayan işveren hissesi yasal süresinde ödenmiş olmalı.
- [ ] SGK'ya prim, idari para cezası, gecikme cezası ve gecikme zammı borcu bulunmamalı. Borçlarını 6183 sayılı Kanun'un 48. maddesine göre tecil ve taksitlendiren veya yapılandıran işverenler, bu işlemler devam ettiği sürece yararlanabilir.
- [ ] İşyeri kapsam dışı olmamalı: 5335 sayılı Kanun'un 30. maddesi kapsamındaki kamu işyerleri, kamu ihale mevzuatına göre yapılan alım ve yapım işleri, sosyal güvenlik destek primine tabi çalışanlar ve yurt dışında çalışanlar indirimden yararlanamaz.
Hazinece karşılanan tutarlar gelir ve kurumlar vergisi matrahında gider veya maliyet olarak dikkate alınmaz. Bu indirim başka prim destekleriyle aynı dönemde birlikte uygulanıyorsa, öncelikle bu destek uygulanır.
Yaptırım: bir yıllık yararlanma yasağı
Denetimde sigortasız işçi çalıştırıldığı veya bildirilen sigortalının fiilen çalışmadığı (sahte sigortalılık) tespit edilirse işveren bir yıl süreyle bu maddedeki desteklerden yararlanamaz. Yersiz yararlanılan tutar gecikme cezası ve gecikme zammıyla geri alınır.
Diğer bentler
Madde ayrıca yurt dışındaki işyerlerine götürülen 4/a sigortalıları için GSS işveren hissesinde beş puanlık Hazine desteği ((i) bendi), isteğe bağlı ve muhtar sigortalılar hariç 4/b sigortalıları için MYÖ priminde beş puanlık destek ((j) bendi) ve Cumhurbaşkanına belirli illerde alt sınır üzerinden altı puana kadar ilave destek tanıma yetkisi içerir. (k) bendi 7566 sayılı Kanunla yürürlükten kaldırılmıştır.
İşveren İçin Uygulamada Ne Anlama Geliyor?
| Konu | Kural | İşveren ne yapmalı |
|---|---|---|
| Oran değişiklikleri | Oranlar kanunla veya Cumhurbaşkanı kararıyla değişebilir | Yıl başında ve her kanun değişikliğinde bordro programındaki oran tablosunu kontrol edin |
| İşçi payı kesintisi | İşçi hissesi ücretten kesilir | Kesintiyi bordroda ayrı kalem olarak gösterin |
| Prim indirimi | Süresinde bildirim ve ödeme şart | Ödeme takvimini bordro kapanışına bağlayın; tek bir gecikme indirimi kaybettirebilir |
| Borç durumu | Borç varsa indirim yok | Yapılandırma taksitlerini aksatmayın; SGK borç durumunu aylık izleyin |
| Sektör tespiti | İmalatta 5 puan | İşyerinin faaliyet kodunun imalat kapsamında olup olmadığını teyit edin |
| Kayıt dışı istihdam | Bir yıl destek yasağı | Fiilen çalışan herkesi işe başlamadan bildirin, çalışmayanı bildirmeyin |
Yargı Uygulamasında Öne Çıkan İlkeler
Prim oranları kanunla belirlendiği için yargı uygulamasında tartışmalar çoğunlukla oranın kendisinden değil indirim şartlarından doğar. Yerleşik yaklaşımda şu ilkeler öne çıkar:
- Şartlar sıkı yorumlanır. Bildirge veya ödemenin süresinde yapılmaması, gerekçesi ne olursa olsun indirimin kaybına yol açabilir.
- Yersiz teşvikte geri alım faizlidir. Teşvik şartlarının sonradan ortadan kalktığının tespiti hâlinde geri alınan tutara gecikme cezası ve zammı eklenir.
- İşverenin sorumluluğu devredilemez. Bordroyu dış kaynakla yürütmek, süresinde bildirim ve ödeme sorumluluğunu işverenden kaldırmaz.
Sık Yapılan Hatalar
- Bordro programında MYÖ işveren oranını 2025'teki %11 olarak bırakmak.
- İmalat dışı bir işyerinde 5 puan indirim uygulamak veya imalat işyerinde 2 puanla yetinmek.
- İndirimi, kamu ihalesiyle yürütülen işyerlerinde veya SGDP'li çalışanlar için de uygulamak.
- Bir ay prim ödemesini geciktirip o ay için indirim uygulamaya devam etmek.
- İşsizlik sigortası primini 81. maddedeki oranlarla karıştırmak.
- Hazinece karşılanan prim tutarını gider olarak yazmak.
İlgili Maddeler ve Yazılar
- 5510 md. 80: prime esas kazanç: oranların uygulanacağı matrah.
- 5510 md. 82: alt ve üst sınır: matrahın taban ve tavanı.
- 5510 md. 86-88: prim belgesi ve ödeme: süresinde bildirim ve ödeme yükümlülüğü.
- 5 puanlık prim indirimi nedir: indirimin kavramsal arka planı.
- SGK prim teşvikleri: diğer teşviklerle birlikte uygulama.
Bordro oranlarınızı ve teşvik uygunluğunuzu 2026 değişikliklerine göre gözden geçirmek isterseniz İK Partner'ın iş hukuku ve mevzuat uyumu hizmetinden yararlanabilir ya da bizimle iletişime geçin. Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır, hukuki ve mali danışmanlık niteliği taşımaz; somut durumunuz için mali müşavirinizden ve uzmanlardan destek alın. Prim oranları ve indirim puanları sık değiştiğinden uygulamadan önce yürürlükteki düzenlemeyi resmî kaynaktan kontrol edin.
