SGK Primi (İngilizce: Social Security Premium), sigortalı çalışanların prime esas kazançları üzerinden hesaplanan ve işçi ile işveren payları birlikte Sosyal Güvenlik Kurumu'na ödenen zorunlu sosyal güvenlik katkısı demektir. Emeklilik, sağlık, iş kazası, analık ve benzeri risklere karşı sağlanan güvencenin finansman kaynağıdır ve her ay düzenli olarak bildirilip ödenir.
Kayıtlı istihdamın temelinde SGK primi yer alır. Çalışan açısından bugünkü sağlık güvencesinin ve yarınki emekli aylığının dayanağıdır; işveren açısından ise brüt ücretin üzerine eklenen önemli bir maliyet kalemidir. Bu nedenle SGK primi; bordro uzmanlarını, İK yöneticilerini, işletme sahiplerini ve maaş bordrosunu anlamak isteyen her çalışanı ilgilendirir.
SGK Primi Nedir? Kapsamı
5510 sayılı Kanun, sosyal sigorta sistemini farklı risklere göre sigorta kollarına ayırır. Ödenen prim de bu kollar arasında paylaştırılır:
- Uzun vadeli sigorta kolları: malullük, yaşlılık ve ölüm (MYÖ).
- Kısa vadeli sigorta kolları: iş kazası ve meslek hastalığı, hastalık, analık.
- Genel sağlık sigortası (GSS): sağlık hizmetlerinin finansmanı.
- İşsizlik sigortası: 4447 sayılı Kanun'a dayanır; primi SGK tarafından tahsil edilir.
Kısa vadeli sigorta kollarının yapısı ve kapsadığı haklar için kısa vadeli sigorta kolları sözlük yazısına bakabilirsiniz.
2026 Yılı Prim Oranları
2026 yılında 4/a kapsamındaki bir çalışan için standart oranlar şöyledir:
| Kalem | İşçi payı | İşveren payı | Toplam |
|---|---|---|---|
| Malullük, yaşlılık ve ölüm | %9 | %12 | %21 |
| Genel sağlık sigortası | %5 | %7,5 | %12,5 |
| Kısa vadeli sigorta kolları | – | %2,25 | %2,25 |
| SGK primi toplamı | %14 | %21,75 | %35,75 |
| İşsizlik sigortası | %1 | %2 | %3 |
| Genel toplam | %15 | %23,75 | %38,75 |
Kısa vadeli sigorta kolları oranı işin tehlike sınıfına göre değişebilir; %21,75 genel kabul gören standart işveren oranıdır. 2026'da MYÖ işveren payı %11'den %12'ye yükseltilmiştir. Ayrıntılar için SGK işçi payı ve SGK işveren payı sözlük yazılarımıza göz atabilirsiniz.
Nasıl Hesaplanır?
Hesaplama üç adımda yapılır:
- Çalışanın o ayki prime esas kazancı belirlenir; prime tabi olmayan kalemler çıkarılır.
- Kazanç, gün sayısına göre alt ve üst sınırlarla karşılaştırılır. 2026 için aylık alt sınır 33.030,00 TL, üst sınır 297.270,00 TL'dir.
- Bulunan matraha işçi ve işveren oranları ayrı ayrı uygulanır.
Örnek – Asgari ücret (2026): Aylık brüt 33.030,00 TL için:
- İşçi kesintisi: SGK %14 = 4.624,20 TL, işsizlik %1 = 330,30 TL; toplam 4.954,50 TL.
- İşveren payı (teşviksiz): SGK %21,75 = 7.184,03 TL, işsizlik %2 = 660,60 TL; toplam 7.844,63 TL.
- Toplam prim tahakkuku 12.799,13 TL; asgari ücretin işverene maliyeti 40.874,63 TL.
İmalat dışı sektörlerde 2 puanlık, imalat sektöründe 5 puanlık prim indirimi uygulandığında işveren maliyeti sırasıyla 40.214,03 TL ve 39.223,13 TL'ye iner.
Bildirim ve Ödeme Süreci
SGK primi, muhtasar ve prim hizmet beyannamesiyle aylık olarak bildirilir. Beyanname takip eden ayın 26'sına kadar verilir; primler ise kural olarak takip eden ayın sonuna kadar ödenir. Süresinde ödenmeyen primler için gecikme cezası ve gecikme zammı işler. Ayrıca prim borcu, birçok teşvikten yararlanmanın önünde engel oluşturur.
Bu nedenle prim ödemesi, işletmenin nakit planlamasında öncelikli kalemlerden biri olarak ele alınmalıdır. Prim borcunun birikmesi hem maliyeti artırır hem de borcu yoktur yazısı gerektiren işlemleri zorlaştırır.
Örnek Senaryo
Aşağıdaki durum örnek amaçlıdır. Bir kafe işletmesi, sezonluk yoğunluk nedeniyle iki ek çalışan alır ve bunları yalnızca asgari ücretten bildirir; oysa çalışanlara elden ek ödeme yapılmaktadır. Bir denetim sonrası eksik bildirilen kazanç tespit edilir; işletme fark prim, gecikme zammı ve idari para cezasıyla karşılaşır, ayrıca teşvik hakkını da kaybeder. Bu senaryo, ücretin tamamının bordroya yansıtılmasının hem çalışanın haklarını hem de işletmenin teşvik imkânlarını koruduğunu gösterir.
Sık Karıştırılan Kavramlar
| Kavram | Farkı |
|---|---|
| SGK primi | Sosyal güvenlik için ödenen zorunlu katkı |
| Gelir vergisi | Ücret gelirinden alınan vergi; GİB'e ödenir |
| Damga vergisi | Ücret ödemelerinde binde 7,59 oranında alınan vergi |
| Bireysel emeklilik katkısı | Gönüllü veya otomatik katılımlı, SGK dışındaki tasarruf sistemi |
İK Uygulamasında İpuçları
- Ücretin tamamını bordroya yansıtın; elden ödeme hem çalışan hem işveren için risk yaratır.
- Prim ödemelerini vade takvimine bağlayın ve teşvik ön koşulunu koruyun.
- Yıl başında oranları ve sınırları bordro yazılımında güncelleyin.
- Çalışanlara bordrodaki prim kesintilerinin hangi hakları finanse ettiğini anlatın.
Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır; somut bordro hesaplamaları için mali müşavirinize veya bir uzmana danışınız. Güncel oran ve tutarlar için SGK duyurularını takip edin.
İK sözlüğündeki diğer terimler için İK Sözlüğü sayfamıza göz atabilirsiniz.
Prim Yükümlülüklerinizi Birlikte Gözden Geçirelim
SGK primlerinin doğru hesaplanması ve zamanında ödenmesi, hem çalışan haklarını hem de işletmenin teşvik imkânlarını korur. İK Partner'ın iş hukuku ve mevzuat uyumu hizmetiyle bordro ve prim süreçlerinizi birlikte değerlendirebiliriz. Ücretsiz ilk görüşme için bize ulaşabilirsiniz.
