İş Kanunu md. 30 uyarınca 50 veya daha fazla işçi çalıştıran özel sektör işverenleri, işçi sayısının %3'ü oranında engelli çalıştırmakla yükümlüdür. Yukarıdaki araçla engelli çalıştırma zorunluluğu hesaplama yaparak çalışan sayınıza göre engelli kontenjanınızı, mevcut durumunuza göre eksik kontenjanı ve bu eksikliğin sürdüğü ay sayısına göre olası idari para cezasını görebilirsiniz.
Araç, aynı il sınırları içindeki işyerlerinizin toplam çalışan sayısını esas alır ve 2026 yılı ceza tutarını kullanır. Böylece uyum durumunuzu denetimden önce kontrol edebilir, eksik kontenjan için işe alım planınızı zamanında başlatabilirsiniz.
Nasıl Hesaplanır?
- Zorunluluk kontrolü: Aynı ildeki işyerlerinizde toplam çalışan sayısı 50'nin altındaysa araç zorunluluk olmadığını gösterir.
- Ham kontenjan = toplam çalışan sayısı × %3.
- Yuvarlama: Ham kontenjanın kesirli kısmı 0,5 ve üzerindeyse yukarı, 0,5'in altındaysa aşağı yuvarlanır (yarım ve üzeri kesir tama çevrilir).
- Eksik kontenjan = kontenjan − mevcut engelli çalışan sayısı (negatifse 0).
- Olası idari para cezası = eksik kişi sayısı × eksikliğin sürdüğü ay sayısı × 37.748 TL.
2026 Parametreleri
| Parametre | Değer |
|---|---|
| Zorunluluk eşiği | 50 ve daha fazla işçi (özel sektör) |
| Engelli çalıştırma oranı | İşçi sayısının %3'ü |
| İşçi sayısının hesabı | Aynı il sınırları içindeki işyerlerinin toplamı |
| İdari para cezası (İş Kanunu md. 30, 2026) | Çalıştırılmayan her engelli ve her ay için 37.748 TL |
| Kesir kuralı (araçtaki varsayım) | Yarım ve üzeri tama çevrilir |
Örnek Hesaplama
Aynı ildeki işyerlerinde toplam 120 çalışanı bulunan ve hâlihazırda 2 engelli çalışanı olan bir işveren:
- Ham kontenjan: 120 × %3 = 3,60
- Kontenjan: 4 kişi (kesir 0,5'in üzerinde olduğu için yukarı yuvarlanır)
- Eksik kontenjan: 4 − 2 = 2 kişi
- Eksiklik 1 ay sürerse olası ceza: 2 × 1 × 37.748 = 75.496,00 TL
Eksiklik giderilmeden devam ettikçe ceza her ay için yeniden doğar. Aynı örnekte eksiklik 6 ay sürseydi araç 2 × 6 × 37.748 = 452.976,00 TL olası ceza gösterirdi.
Eşiğin hemen üzerindeki bir işyerinde de yuvarlama belirleyicidir: 50 çalışan için ham kontenjan 1,50 olduğundan araç kontenjanı 2 kişi olarak hesaplar.
Dikkat Edilmesi Gerekenler
- Sonuçlar tahmini hesaplamalardır; resmî denetim sonucu veya hukuki görüş yerine geçmez.
- Kontenjan hesabındaki kesir kuralını, işçi sayısına kimlerin dahil edileceğini (örneğin kısmi süreli çalışanlar, işveren vekilleri) ve sayımın hangi tarihe göre yapılacağını güncel yönetmelikten teyit edin.
- Araç tüm eksikliğin girdiğiniz ay sayısı boyunca sürdüğünü varsayar. Yıl içinde çalışan sayısı veya engelli çalışan sayısı değişiyorsa hesabı ay ay yapın.
- Engelli çalışanların işe alımında İŞKUR üzerinden talep açmak ve süreci belgelemek, denetimde uyum çabanızı göstermenize yardımcı olur.
- Kontenjan dahilinde veya fazlasıyla engelli çalıştıran işverenlerin yararlanabileceği SGK teşvikleri ayrıca değerlendirilmelidir.
- İdari para cezası tutarları her yıl yeniden değerleme oranıyla güncellenir; araç 2026 tutarını kullanır.
Engelli istihdamı yükümlülüğünüzü ve diğer mevzuat risklerinizi bütüncül olarak gözden geçirmek için iş hukuku ve mevzuat uyumu hizmetimizi inceleyebilirsiniz. Ayrıntılar için engelli çalıştırma zorunluluğu 2026 ve engelli çalıştırmama cezası yazılarımıza göz atabilirsiniz.