Çalışanların hangi hızla ayrıldığını bilmek; işe alım bütçesinden yönetici performansına kadar pek çok İK kararının temelidir. Yukarıdaki araçla personel devir hızı hesaplama yaparak dönem başı ve dönem sonu çalışan sayılarınız ile ayrılan çalışan sayısına göre toplam devir hızını, gönüllü devir hızını ve yıllığa çevrilmiş oranı görebilirsiniz.
Araç aylık, çeyreklik veya yıllık dönemlerle çalışır. Kısa dönem verilerini yıllığa çevirerek farklı dönemleri birbiriyle karşılaştırılabilir hale getirir; gönüllü ve gönülsüz ayrılışları ayrı göstererek sorunun kaynağını anlamanıza yardımcı olur.
Nasıl Hesaplanır?
- Ortalama çalışan sayısı = (dönem başı çalışan sayısı + dönem sonu çalışan sayısı) ÷ 2.
- Toplam ayrılan = kendi isteğiyle ayrılanlar + işveren tarafından çıkarılanlar.
- Personel devir hızı = toplam ayrılan ÷ ortalama çalışan sayısı.
- Gönüllü devir hızı = kendi isteğiyle ayrılanlar ÷ ortalama çalışan sayısı.
- Yıllığa çevrilmiş devir hızı = devir hızı × 12 ÷ dönemin ay sayısı (aylık için 12 ile, çeyreklik için 4 ile çarpılır; yıllık dönemde değişmez).
- Elde tutma oranı (yaklaşık) = 1 − devir hızı (negatif olamaz).
- Gönüllü ayrılanların payı = kendi isteğiyle ayrılanlar ÷ toplam ayrılan.
2026 Parametreleri
Devir hızı yasal bir parametreye bağlı değildir; araçta kullanılan tanımlar şunlardır:
| Kavram | Araçtaki tanım |
|---|---|
| Ortalama çalışan | (Dönem başı + dönem sonu) ÷ 2 |
| Devir hızı | Dönem içi toplam ayrılan ÷ ortalama çalışan |
| Gönüllü devir hızı | Kendi isteğiyle ayrılan ÷ ortalama çalışan |
| Yıllığa çevirme katsayısı | Yıllık 1, çeyreklik 4, aylık 12 |
| Elde tutma (yaklaşık) | 1 − devir hızı |
Örnek Hesaplama
Yılı 120 çalışanla başlayıp 130 çalışanla kapatan bir şirkette yıl içinde 12 kişi kendi isteğiyle ayrılmış, 4 kişinin iş sözleşmesi işveren tarafından sona erdirilmiştir:
- Ortalama çalışan sayısı: (120 + 130) ÷ 2 = 125
- Toplam ayrılan: 12 + 4 = 16
- Personel devir hızı: 16 ÷ 125 = %12,8
- Gönüllü devir hızı: 12 ÷ 125 = %9,6
- Gönüllü ayrılanların payı: 12 ÷ 16 = %75
- Elde tutma oranı (yaklaşık): %87,2
Aynı şirket yalnızca bir çeyreği incelese ve bu çeyrekte 3 gönüllü, 1 gönülsüz ayrılış olsa, çeyreklik devir hızı %3,2; yıllığa çevrilmiş devir hızı ise %12,8 olarak hesaplanır.
Dikkat Edilmesi Gerekenler
- Sonuçlar girdiğiniz verilere dayanan tahmini göstergelerdir; tek başına bir değerlendirme ölçütü olarak kullanılmamalıdır.
- "İyi" veya "kötü" devir hızı sektöre, pozisyona ve işgücü piyasasına göre değişir. Kendi geçmiş verilerinizle ve benzer pozisyonlarla karşılaştırmak daha anlamlıdır.
- Yıllığa çevirme, dönemin yıl boyunca aynı hızla tekrarlanacağını varsayar; mevsimsel işlerde yanıltıcı olabilir.
- Elde tutma oranı burada basit bir yaklaşımla hesaplanır. Dönem başındaki çalışanlardan kaçının dönem sonunda hâlâ çalıştığını izlemek daha kesin bir sonuç verir.
- Deneme süresinde ayrılanları, ilk yıl içinde ayrılanları ve yüksek performanslı çalışanların ayrılışlarını ayrıca izlemek, nedenleri anlamak için yararlıdır.
- Çıkış görüşmeleri ile devir hızı verilerini birlikte değerlendirmek, aksiyon planı oluşturmayı kolaylaştırır.
Ayrılış nedenlerini performans ve gelişim süreçleriyle birlikte ele almak için performans yönetimi hizmetimizi inceleyebilirsiniz. Konunun ayrıntıları için çalışan devir hızı nasıl düşürülür ve her yöneticinin takip etmesi gereken 12 İK metriği yazılarımıza göz atabilirsiniz.