Yıllık izin hesaplama, üç ayrı sorunun cevabından oluşur: Çalışanın izin hakkı hangi tarihte doğdu, bu tarihte kaç gün izin hak etti ve izin takvime yayıldığında hangi günler sayılıp hangi günler sayılmayacak? Bunlara izin ücretinin nasıl hesaplanacağı eklendiğinde hesap tamamlanır. Bu rehberde dört adımı da temsilî örneklerle ve tablolarla gösteriyoruz.
Hak kazanma şartları ve hakkın hukuki çerçevesi için yıllık ücretli izin hakkı rehberi yazımızı, cumartesi tartışmasının ayrıntısı için yıllık izin günleri nasıl sayılır yazımızı tamamlayıcı olarak okuyabilirsiniz. Örneklerdeki ücretler yuvarlak ve temsilîdir; güncel asgari ücret ve kesinti oranları için 2026 bordro parametreleri yazımıza bakın.
Adım 1: Hak Ediş Tarihini Hesaplayın
İş Kanunu md. 53'e göre izin hakkı, işe başlama tarihinden itibaren deneme süresi dahil bir yıl dolduğunda doğar. Sonraki hak ediş tarihleri, bir önceki hak edişin doğduğu günden başlayarak hesaplanır (md. 54).
Hak ediş tarihini öteleyen tek durum, md. 55'te "çalışılmış gibi sayılan" haller dışındaki nedenlerle işçinin devamının kesilmesidir. Bu boşluk kadar süre eklenir.
Temsilî örnek: Çalışan 10 Şubat 2025'te işe başlıyor. İlk yılında toplam 12 gün mazeretsiz devamsızlığı var.
| Kalem | Tarih / süre |
|---|---|
| İşe giriş | 10 Şubat 2025 |
| Normal hak ediş tarihi | 10 Şubat 2026 |
| Md. 55 dışında kalan devamsızlık | 12 gün |
| Ötelenmiş hak ediş tarihi | 22 Şubat 2026 |
| Sonraki hak ediş (ek devamsızlık yoksa) | 22 Şubat 2027 |
Rapor günleri ise belirli bir sınıra kadar çalışılmış sayılır: Md. 55/a, hastalık ve kaza nedeniyle işe gidilemeyen günlerden, md. 25/I-b'deki süreyi (çalışanın kıdemine göre ihbar süresi artı altı hafta) aşan kısmın sayılmayacağını belirtir. Kısa süreli raporlar hak ediş tarihini etkilemez.
İşveren ne yapmalı? Devamsızlık kayıtlarını izin sisteminden ayrı tutmayın. Puantajda "mazeretsiz devamsızlık" olarak işaretlenen her gün, hak ediş tarihine otomatik eklenmelidir.
Adım 2: Kıdeme ve Yaşa Göre Gün Sayısını Bulun
Md. 53'teki asgari süreler hizmet süresine göre değişir. Hesapta en sık hata yapılan nokta, kademe geçişlerinin hangi hak edişte başladığıdır.
| Hak ediş sırası | Hizmet süresi | Asgari gün |
|---|---|---|
| 1-5. hak ediş | 1 yıldan 5 yıla kadar (5 yıl dahil) | 14 |
| 6-14. hak ediş | 5 yıldan fazla, 15 yıldan az | 20 |
| 15. hak ediş ve sonrası | 15 yıl ve fazlası | 26 |
Temsilî örnek: 1 Haziran 2020'de işe başlayan çalışanın hak edişleri:
| Hak ediş tarihi | Hizmet yılı | Gün |
|---|---|---|
| 1 Haziran 2021 | 1 | 14 |
| 1 Haziran 2022 | 2 | 14 |
| 1 Haziran 2023 | 3 | 14 |
| 1 Haziran 2024 | 4 | 14 |
| 1 Haziran 2025 | 5 | 14 |
| 1 Haziran 2026 | 6 | 20 |
| Toplam | 90 |
Aynı mantıkla 16 yıllık bir çalışanın toplam hak edişi: 5 × 14 = 70 gün, 9 × 20 = 180 gün (6-14. hak edişler) ve 2 × 26 = 52 gün (15-16. hak edişler); toplam 302 gün olur.
Yaş ve özel durum düzeltmeleri
Tablodaki gün sayısına şu düzeltmeleri uygulayın:
- 18 yaş ve altı, 50 yaş ve üstü: Hak ediş tarihindeki yaşa göre en az 20 gün. Kıdemi 26 günü gerektiriyorsa 26 gün geçerlidir.
- Yer altı işleri: Bulunan süreye 4 gün eklenir.
- Sözleşme veya toplu iş sözleşmesi: Daha fazla gün öngörülmüşse o süre uygulanır.
Temsilî örnek: Dördüncü hak edişinden önce 50 yaşını dolduran çalışan, kıdemine göre 14 gün hak edecekken o yıl en az 20 gün hak eder.
Adım 3: İzni Takvime Yayın
Md. 56'ya göre izin süresine rastlayan ulusal bayram, hafta tatili ve genel tatil günleri izin süresinden sayılmaz. Bu nedenle izin günleri iş günü esasıyla sayılır, takvimde ise daha uzun bir süreye yayılır.
Temsilî örnek (haftada 6 gün çalışılan işyeri, pazar hafta tatili): Çalışan 14 günlük iznine pazartesi başlıyor.
| Dönem | Sayılan izin günü | Sayılmayan gün |
|---|---|---|
| 1. hafta pazartesi-cumartesi | 6 | Pazar (hafta tatili) |
| 2. hafta pazartesi-cumartesi | 6 | Pazar (hafta tatili) |
| 3. hafta pazartesi-salı | 2 | — |
| Toplam | 14 | 2 |
Çalışan üçüncü haftanın çarşamba günü işbaşı yapar; izin toplam 16 takvim gününe yayılır. İzin süresi içinde iş gününe denk gelen bir genel tatil olsaydı, o gün de sayılmaz ve dönüş bir gün sonraya kayardı.
Haftada 5 gün çalışılan işyerleri
Cumartesinin çalışılmayan işyerlerinde izinden sayılıp sayılmayacağı uygulamada tartışmalıdır. Kanun yalnızca hafta tatili, ulusal bayram ve genel tatilleri saymaz. Tartışmanın ayrıntısı ve takvim örnekleri yıllık izin günleri nasıl sayılır yazımızda yer alıyor. Hangi yöntemi seçerseniz seçin, izin politikanızda yazılı olarak belirtin ve tüm çalışanlara aynı şekilde uygulayın.
Yol izni ve bölerek kullanım
Talep eden ve belgeleyen çalışana gidiş-dönüş için verilen dört güne kadar yol izni ücretsizdir ve yıllık izin gününden düşülmez. Bölerek kullanımda ise taraflar anlaşırsa izin, bir parçası en az 10 gün olmak üzere bölünebilir; her parça ayrı ayrı takvime yayılır.
Adım 4: İzin Ücretini Hesaplayın
Md. 57'ye göre işveren, izin dönemine ilişkin ücreti çalışan izne başlamadan önce peşin ödemek veya avans olarak vermek zorundadır. Hesapta md. 50 uygulanır; yani fazla çalışma ücretleri, sosyal yardımlar ve tatil günleri için verilen ücretler izin ücretinin tespitinde hesaba katılmaz. İzin süresine rastlayan hafta tatili ve genel tatil ücretleri ise ayrıca ödenir.
Örnek 1: Aylık ücretli çalışan
Aylık ücretli çalışanın izin ayındaki ücreti değişmez. Peşin ödeme yükümlülüğü, izin dönemine düşen ücretin izinden önce ödenmesi anlamına gelir.
| Kalem | Hesap | Tutar |
|---|---|---|
| Örnek aylık brüt ücret | — | 50.000,00 TL |
| Günlük brüt ücret | 50.000 ÷ 30 | 1.666,67 TL |
| İzin dönemi (Adım 3'teki örnek) | 16 takvim günü | — |
| İzin dönemine düşen ücret | 1.666,67 × 16 | 26.666,67 TL |
Bu tutar, çalışan izne çıkmadan önce avans olarak ödenir ve ay sonu bordrosunda mahsup edilir.
Örnek 2: Günlük ücretli çalışan
Günlük ücretli çalışanda hafta tatili ücretinin ayrıca ödenmesi kuralı daha görünür hâle gelir.
| Kalem | Hesap | Tutar |
|---|---|---|
| Örnek günlük brüt ücret | — | 1.500,00 TL |
| İzin günleri ücreti | 1.500 × 14 | 21.000,00 TL |
| İzne rastlayan hafta tatilleri | 1.500 × 2 | 3.000,00 TL |
| Peşin ödenecek toplam | 24.000,00 TL |
Örnek 3: Prim veya komisyonla çalışan
Akort, komisyon, kâra katılma veya yüzde usulü gibi belirli olmayan bir ücretle çalışanda izin ücreti, son bir yılda kazanılan ücretin fiilen çalışılan günlere bölünmesiyle bulunan ortalama üzerinden hesaplanır (md. 57).
| Kalem | Hesap | Tutar |
|---|---|---|
| Son bir yılda kazanılan ücret | — | 720.000,00 TL |
| Fiilen çalışılan gün | — | 288 gün |
| Günlük ortalama | 720.000 ÷ 288 | 2.500,00 TL |
| 20 günlük izin ücreti | 2.500 × 20 | 50.000,00 TL |
Son bir yıl içinde ücrete zam yapıldıysa, izin ücreti izne çıkılan ayın başı ile zammın yapıldığı tarih arasındaki kazancın aynı süredeki çalışılan günlere bölünmesiyle hesaplanır. Temsilî örnek: Zam 1 Temmuz'da yapılmış, çalışan 1 Ekim'de izne çıkıyor. Temmuz-eylül döneminde 234.000 TL kazanılmış ve 78 gün çalışılmışsa günlük ortalama 234.000 ÷ 78 = 3.000 TL, 20 günlük izin ücreti 3.000 × 20 = 60.000 TL olur.
Yüzde usulünün uygulandığı yerlerde izin ücreti, yüzdelerden toplanan para dışında işveren tarafından ödenir.
Kesintiler
İzin ücreti ücret niteliğindedir; SGK işçi payı, işsizlik sigortası işçi payı, gelir vergisi ve damga vergisi kesintilerine tabidir. İş kazası ve meslek hastalığı primi hariç diğer sigorta primleri izin süresince ödenmeye devam eder (md. 61). Net tutar kümülatif vergi matrahına bağlı olduğundan bordro programında hesaplanmalıdır. Bordroya yansıtma adımları için yıllık izin ücreti nasıl ödenir yazımıza bakabilirsiniz.
Adım Adım Süreç: İK İçin Hesap Akışı
- İzne esas başlangıç tarihini sicil kartından alın; nakil ve devir varsa en eski tarihi kullanın.
- Devamsızlıkları ekleyin ve hak ediş tarihini öteleyin.
- Kademe, yaş ve sözleşme düzeltmelerini uygulayarak o yılın gün sayısını bulun.
- Bakiye çıkarın: Toplam hak ediş eksi imzalı belgeyle kullanılan günler.
- Takvime yayın: Hafta tatili, bayram ve genel tatilleri atlayarak dönüş tarihini belirleyin.
- Ücreti hesaplayın ve izinden önce ödeyin veya avans verin.
- Kaydedin: Hesabı yıllık izin kayıt belgesi üzerine işleyin ve çalışana imzalatın.
Sık Yapılan Hatalar
- Hak ediş tarihini işe giriş yıl dönümüne sabitlemek: Mazeretsiz devamsızlık tarihi öteler; hesaplanmazsa bakiye şişer.
- Beşinci hak edişte 20 gün yazmak: Kademe altıncı hak edişte değişir.
- Bayramları izin gününden düşmek: Bayram ve genel tatiller izinden sayılmaz, dönüş tarihi uzar.
- Prim alan çalışanın izin ücretini yalnızca sabit ücretten hesaplamak: Belirli olmayan ücret için son bir yılın ortalaması esas alınır.
- Hafta tatili ücretini ödememek: Günlük ücretlilerde izne rastlayan hafta tatili ücreti ayrıca ödenmelidir.
- Peşin ödemeyi atlamak: İzin ücretinin izinden sonra ödenmesi md. 57'ye aykırıdır.
Sonuç
Yıllık izin hesaplamasında hata çoğunlukla aritmetikte değil, girdilerde yapılır: yanlış hak ediş tarihi, atlanan kademe ya da düşülmeyen tatil günü. Hesabı her yıl aynı adımlarla yapmak ve sonucu imzalı kayda bağlamak, hem çalışan memnuniyetini hem de uyuşmazlıktaki ispat gücünüzü artırır. Hesap ve kayıt düzeninizin denetimi için İK Partner'ın iş hukuku ve mevzuat uyumu hizmetinden yararlanabilir ya da bizimle iletişime geçin.
Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır, hukuki danışmanlık niteliği taşımaz; örnek tutarlar temsilîdir ve somut durumunuz için uzman desteği almanızı öneririz.
