Taşeron işçisinin kıdem tazminatı, asıl işverenin işyerinde alt işveren (taşeron) firmaları değişse bile aynı işte çalışmaya devam eden işçinin, sözleşmesi kıdem tazminatını gerektiren bir nedenle sona erdiğinde aldığı tazminattır. Bu tazminatın hesabında işçinin yalnızca son firmadaki süresi değil, kural olarak aynı işyerinde kesintisiz geçen toplam süresi esas alınır. Uyuşmazlıkların çoğu da tam bu noktada çıkar: Hangi süre birleşir, tazminatın hangi kısmını kim öder?
Süre birleştirmenin temel mantığını alt işveren değişince kıdem tazminatı yazımızda anlattık. Bu rehber, aynı konuyu senaryolar üzerinden ele alır: özel sektörde kesintisiz geçiş, ara dönemde ödeme yapılması, işçinin başka işyerine götürülmesi ve kamu ihalelerindeki özel düzen. Her senaryoda işçinin tazminatı kimden isteyebileceğini ve asıl işverenin hangi kaydı tutması gerektiğini gösteriyoruz.
Kıdem Tazminatının Temel Şartları
Yürürlükteki 1475 sayılı İş Kanunu md. 14'e göre kıdem tazminatı; sözleşmenin işverence haklı neden dışında feshedilmesi, işçinin haklı nedenle feshi, muvazzaf askerlik, emeklilik, kadın işçinin evlilik nedeniyle bir yıl içinde ayrılması veya işçinin ölümü hâllerinde ödenir. İşçinin en az bir yıllık kıdemi olmalıdır. Her tam hizmet yılı için 30 günlük giydirilmiş brüt ücret ödenir; yıldan artan süreler oranlanır.
Kıdem tazminatına esas ücret, fesih tarihindeki dönemin tavanını aşamaz. 1 Temmuz – 31 Aralık 2026 döneminde tavan 73.729,87 TL'dir. Tazminattan yalnızca damga vergisi (binde 7,59) kesilir. Tavanın dönemleri için kıdem tazminatı tavanı 2026 yazımıza bakabilirsiniz.
Süreler Neden Birleşir?
1475 sayılı Kanun md. 14, işyerinin devri veya herhangi bir suretle bir işverenden başka bir işverene geçmesi hâlinde işçinin kıdeminin, hizmet sözleşmesi sürelerinin toplamı üzerinden hesaplanacağını düzenler. Aynı maddeye göre işyerini devreden işverenin sorumluluğu, işçiyi çalıştırdığı süre ve devir esnasında işçinin aldığı ücret seviyesiyle sınırlıdır.
Yargıtay'ın yerleşik uygulamasına göre, işçinin aynı işyerinde aynı işte kesintisiz çalışmaya devam ettiği alt işveren değişiklikleri bu kurala benzer şekilde değerlendirilir. Yani firmalar değişse de işçinin kıdemi sıfırlanmaz. Asıl işveren ise İş Kanunu md. 2 gereği, kendi işyerinde geçen sürenin tamamından alt işverenlerle birlikte sorumludur. Önceki alt işverenlerin sorumluluğunun ayrıntıları konusunda uygulamada farklı kararlar bulunabilir.
Senaryo 1: Özel Sektörde Kesintisiz Firma Değişimi
Temsilî bir örnek: Bir lojistik merkezinin güvenlik hizmeti art arda üç firma tarafından verilmiş, güvenlik görevlisi hiç ara vermeden üç firmada da aynı noktada çalışmış olsun. Firmalar arası geçişlerde kıdem tazminatı ödenmemiş. Eylül 2026'da son firma, sözleşmeyi haklı neden olmaksızın feshetmiş.
| Dönem | Firma | Süre | Dönem sonundaki örnek giydirilmiş brüt ücret |
|---|---|---|---|
| 2019 – 2021 | A Firması | 2 yıl | 30.000 TL |
| 2021 – 2024 | B Firması | 3 yıl | 42.000 TL |
| 2024 – Eylül 2026 | C Firması | 2 yıl 6 ay | 50.000 TL |
| Toplam | 7 yıl 6 ay |
Hesap adımları:
| Adım | Hesap | Tutar |
|---|---|---|
| Toplam kıdem süresi | 7 yıl 6 ay = 7,5 yıl | |
| Esas ücret | 50.000 TL (tavan 73.729,87 TL'nin altında) | 50.000,00 TL |
| Brüt kıdem tazminatı | 50.000 × 7,5 | 375.000,00 TL |
| Damga vergisi | 375.000 × 0,00759 | 2.846,25 TL |
| Net ödeme | 372.153,75 TL |
İşyeri devrine ilişkin kural esas alındığında sorumluluğun genel dağılımı şöyle olur:
| Taraf | Genel sorumluluk kapsamı | Bu örnekte |
|---|---|---|
| Asıl işveren | Kendi işyerinde geçen tüm süre | 375.000,00 TL'nin tamamı |
| C Firması (feshi yapan) | Birleşen tüm süre | 375.000,00 TL'nin tamamı |
| B Firması | Kendi dönemi ve dönem sonundaki ücret | 42.000 × 3 = 126.000,00 TL'ye kadar |
| A Firması | Kendi dönemi ve dönem sonundaki ücret | 30.000 × 2 = 60.000,00 TL'ye kadar |
İşçi tazminatın tamamını asıl işverenden veya son firmadan isteyebilir. Önceki firmaların sınırlı sorumluluğu, işçiye ek bir tutar kazandırmaz; yalnızca kimin ne kadar sorumlu tutulabileceğini gösterir. Asıl işveren ödeme yaparsa, sözleşmesine ve Türk Borçlar Kanunu'nun rücu hükümlerine göre ilgili firmalara başvurabilir.
Senaryo 2: Ara Dönemde Kıdem Tazminatı Ödenmiş
Bazı geçişlerde eski firma, hizmet sözleşmesi bitince işçinin iş sözleşmesini feshedip kıdem tazminatını öder; işçi ertesi gün yeni firmada aynı işe başlar. Bu durumda dikkat edilecek noktalar:
- Ödeme usulüne uygun ve tam yapılmışsa, ödenen dönem için işçinin tekrar talepte bulunması kural olarak mümkün değildir.
- Ödeme eksikse, eksik kısım için talep hakkı devam edebilir.
- Fesih ile yeni işe başlama arasında fiilî bir kesinti yoksa, ödenen tutarın ilgili dönemi tasfiye etmiş mi sayılacağı, yoksa toplam süre üzerinden yapılacak hesaptan mahsup mu edileceği somut olaya göre tartışılabilir.
Asıl işveren ne yapmalı? Geçişlerde eski firmadan işçi bazında kıdem hesap tablosu, ödeme dekontu ve imzalı ibraname veya ödeme belgesinin bir örneğini isteyin. Bu belgeler sonradan sizin aleyhinize açılabilecek bir davada en önemli delildir.
Senaryo 3: Alt İşveren İşçiyi Başka İşyerine Götürüyor
Hizmet sözleşmesi biten bir alt işveren, işçisinin sözleşmesini sona erdirmeyip onu başka bir müşterisinin işyerine gönderebilir. Bu durumda işçi ile alt işveren arasındaki iş sözleşmesi devam eder; kıdem süresi alt işverende kesintisiz işlemeye devam eder.
İleride sözleşme kıdem tazminatını gerektiren bir nedenle sona ererse tazminatın tamamından alt işveren sorumludur. Eski asıl işverenin sorumluluğu ise yalnızca kendi işyerinde geçen dönemle sınırlıdır. Bu nedenle asıl işveren, sözleşme bitiminde işçinin nereye gittiğini ve sözleşmesinin sona erip ermediğini yazılı olarak kayda almalıdır.
Senaryo 4: Kamu İhalelerinde Özel Düzen
4734 sayılı Kamu İhale Kanunu md. 62/1-(e) kapsamında alt işverenler tarafından çalıştırılan işçiler için İş Kanunu md. 112 özel bir ödeme düzeni kurar:
- Aynı kamu kurumunda aralıksız çalışma: Alt işveren değişip değişmediğine bakılmaksızın aynı kamu kurumuna ait işyerlerinde geçen toplam süre esas alınır. Son alt işverenle sözleşmesi kıdem tazminatını gerektirecek şekilde sona eren işçinin tazminatı ilgili kamu kurumu tarafından ödenir.
- Aynı alt işverenle farklı kamu kurumlarında çalışma: Toplam süre üzerinden tazminat, çalıştırıldığı son kamu kurumu tarafından ödenir.
- Alt işverenin işçiyi kamu dışı bir işyerinde çalıştırmaya devam etmesi: Sözleşme ileride kıdem gerektiren bir nedenle sona ererse, işçinin yazılı talebi hâlinde kamu kurumlarında geçen süreye ilişkin kısım, son kamu işyerindeki ücretin asgari ücret artış oranlarıyla güncellenmiş tutarı üzerinden son kamu kurumu tarafından ödenir. Bu tutar fesih tarihindeki ücretle hesaplanacak tutardan düşükse, işçi farkı alt işverenden isteyebilir.
Ödemeler işçinin banka hesabına yatırılarak yapılır. Belge ve hesap usulü yönetmelikle düzenlenmiştir; somut başvurularda ilgili kurumun güncel uygulamasını kontrol edin.
Kimden İstenir? Özet Tablo
| Durum | İşçinin başvurabileceği taraflar |
|---|---|
| Özel sektörde kesintisiz firma değişimi | Asıl işveren ve son alt işveren (tüm süre); önceki firmalar kendi dönemleriyle sınırlı |
| Ara dönemde tam ödeme yapılmış | Ödeme sonrası dönem için asıl işveren ve ilgili firmalar |
| İşçi başka işyerine götürülmüş | Alt işveren (tüm süre); eski asıl işveren kendi işyerindeki dönemle sınırlı |
| Kamu ihalesi, md. 112 kapsamı | İlgili veya son kamu kurumu; şartlarına göre fark için alt işveren |
Kıdem tazminatı talebiyle dava açılmadan önce zorunlu arabuluculuğa başvurulması gerekir. Süreç için iş hukukunda arabuluculuk süreci rehberimize bakabilirsiniz.
Asıl İşveren İçin Kontrol Listesi
- [ ] Her alt işveren dönemi için işçi listesi, işe giriş ve çıkış tarihleri arşivleniyor mu?
- [ ] Firma geçişlerinde işçi bazında kıdem hesap tablosu ve ödeme belgesi alınıyor mu?
- [ ] Geçişte işçinin yeni firmada çalışmaya devam edip etmediği yazılı olarak kayıtlı mı?
- [ ] Sözleşme sonunda tazminat ödemeleri belgelenmeden son hakediş ve teminat iade ediliyor mu?
- [ ] Sözleşmede kıdem tazminatı için rücu hükmü var mı?
- [ ] Kıdem yükü uzun süreli alt işveren işçileri için ayrıca değerlendirilmiş mi?
Sorumluluğun sözleşme ve denetimle yönetimi için asıl işveren alt işveren sorumluluğu rehberimize göz atabilirsiniz.
Sık Yapılan Hatalar
- Kıdemi yalnızca son firmadaki süreyle hesaplamak: Kesintisiz çalışmada toplam süre esas alınır.
- Geçiş belgelerini toplamamak: Yıllar sonra açılan davada önceki dönem ödemelerini ispat etmek zorlaşır.
- Şeklî fesih ve aynı gün yeniden işe alma: Fiilî kesinti yoksa ödemenin niteliği tartışmalı hâle gelebilir.
- Tavanı yanlış dönemden uygulamak: Fesih tarihindeki dönemin tavanı esas alınır.
- Kamu ihalesinde süreci alt işverene bırakmak: Md. 112 kapsamındaki işlerde ödeme düzeni farklıdır; belgeler eksik kalırsa ödeme gecikir.
Alt işveren geçişlerinizi kıdem riski açısından planlamak isterseniz İK Partner'ın iş hukuku ve mevzuat uyumu hizmetinden destek alabilir ya da bizimle iletişime geçin. Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır, hukuki danışmanlık niteliği taşımaz; somut durumunuz için uzman desteği alın.
