İSG mevzuatında iş güvenliği uzmanı ve işyeri hekimi kadar tanınmayan üçüncü bir profesyonel daha vardır: diğer sağlık personeli, kısaca DSP. Özellikle çok tehlikeli sınıftaki işyerlerinde, işyeri hekiminin sahadaki yükünü paylaşan, sağlık kayıtlarını düzenleyen ve ilk yardım organizasyonunu destekleyen bu rol, birçok işveren için yükümlülük listesinde gözden kaçan bir kalemdir.
DSP'nin kimler olabileceği, hangi işyerlerinde zorunlu olduğu ve işyeri hekimiyle görev paylaşımının nasıl yapılacağı, uygulamada sıkça soru işaretleri doğurur. Bu yazıda diğer sağlık personelinin tanımını, görevlerini, görevlendirme sürecini ve işverenlerin dikkat etmesi gereken noktaları ele alıyoruz.
Diğer Sağlık Personeli Kimdir?
6331 sayılı Kanunda diğer sağlık personeli; işyerlerinde iş sağlığı ve güvenliği hizmetlerinde görevlendirilmek üzere Bakanlıkça belgelendirilmiş hemşire, sağlık memuru, acil tıp teknisyeni ve çevre sağlığı teknisyeni olarak tanımlanır.
Bu tanımın iki önemli sonucu vardır:
- Her sağlık çalışanı DSP olarak görevlendirilemez; ilgili meslek grubundan olmak ve İSG alanında belgelendirilmiş olmak gerekir.
- DSP, işyeri hekiminin yerine geçen bir unvan değildir; hekimin yanında, onun koordinasyonunda çalışan destekleyici bir roldür.
Belgelendirme koşulları ve eğitim içeriği ilgili mevzuatta düzenlenmiştir; görevlendirme öncesinde adayın belgesinin geçerliliğini doğrulamanız önerilir.
Hangi İşyerlerinde Diğer Sağlık Personeli Gerekir?
İş Sağlığı ve Güvenliği Hizmetleri Yönetmeliği, diğer sağlık personeli görevlendirme yükümlülüğünü çok tehlikeli sınıfta yer alan ve belirli bir çalışan sayısının üzerindeki işyerleri için öngörür. DSP'nin işyerinde geçirmesi gereken süre de çalışan sayısına göre yönetmelikte belirlenir.
Rakamsal eşikler ve süreler mevzuat değişiklikleriyle güncellenebildiği için, işyerinizin bu yükümlülük kapsamında olup olmadığını ilgili yönetmeliğin güncel metninden ve İSG-KATİP sisteminden kontrol etmeniz gerekir. Az tehlikeli ve tehlikeli sınıftaki işyerlerinde DSP zorunluluğu bulunmasa da, işveren isterse bu desteği gönüllü olarak alabilir.
Tehlike sınıfınızı doğrulamak için işyeri tehlike sınıfları rehberimize göz atabilirsiniz.
DSP'nin Başlıca Görevleri
Diğer sağlık personeli, işyeri hekiminin koordinasyonunda şu alanlarda görev yapar:
| Görev alanı | Örnek faaliyetler |
|---|---|
| Sağlık gözetimine destek | Muayene programının planlanması, tetkik sonuçlarının takibi, çalışanların muayeneye yönlendirilmesi |
| Kayıt ve dokümantasyon | Sağlık dosyalarının düzenlenmesi, iş kazası ve meslek hastalığı kayıtlarına destek, istatistiklerin hazırlanması |
| İlk yardım ve acil durum | İlk yardım dolaplarının kontrolü, ilk yardımcı listesinin güncel tutulması, acil durum tatbikatlarına katılım |
| Eğitim ve bilgilendirme | Hijyen, sağlıklı yaşam, bulaşıcı hastalıklardan korunma gibi konularda bilgilendirme çalışmaları |
| Çalışma ortamı gözetimi | Hijyen koşulları, yemekhane ve dinlenme alanları gibi sağlıkla ilgili alanların gözlemlenmesi |
DSP, işyeri hekiminin yaptığı tıbbi değerlendirme ve teşhis gibi işleri tek başına üstlenmez. Tespit ettiği sağlıkla ilgili eksiklikleri işyeri hekimine ve iş güvenliği uzmanına iletir.
Görevlendirme Nasıl Yapılır?
DSP görevlendirmesi, diğer İSG profesyonellerinde olduğu gibi farklı modellerle yapılabilir:
- Kadrolu görevlendirme: İşyerinde çalışan, gerekli belgeye sahip bir hemşire veya sağlık teknisyeni DSP olarak görevlendirilebilir.
- İSG birimi içinde görevlendirme: İşyerinde İSG birimi kurulmuşsa DSP bu birimin parçası olur.
- OSGB'den hizmet alma: OSGB'nin kadrosundaki DSP, sözleşme kapsamında işyerine atanır.
Görevlendirmenin İSG-KATİP sistemi üzerinden yapılması ve onaylanması gerekir. Sözleşmede DSP'nin çalışma günleri, görev kapsamı, raporlama yöntemi ve işyeri hekimiyle koordinasyon şekli açıkça yazılmalıdır.
İşverenin Dikkat Etmesi Gereken Noktalar
Çalışma alanı ve donanım
DSP'nin görevini yapabilmesi için uygun bir sağlık birimi veya revir alanı, sağlık kayıtlarını güvenli biçimde saklayacak dolap ve ilk yardım malzemeleri sağlanmalıdır.
Gizlilik
DSP, sağlık verilerine erişen bir profesyoneldir. Bu verilerin özel nitelikli kişisel veri olduğu unutulmamalı, erişim yetkileri sınırlandırılmalı ve kayıtlar İK'nın genel dosyalarından ayrı tutulmalıdır.
Rol karmaşasından kaçınma
Uygulamada DSP'ye zaman zaman İK asistanlığı, idari işler veya ilgisiz görevler yüklendiği görülür. Bu durum hem mevzuata uygun değildir hem de DSP'nin asıl görevlerini aksatır. DSP'nin süresinin yalnızca İSG hizmetlerine ayrılması gerekir.
Süre takibi
DSP'nin yönetmelikte öngörülen süre kadar işyerinde bulunduğu, ziyaret kayıtları veya görev çizelgeleriyle takip edilmelidir. Çalışan sayısı arttığında gereken sürenin de değişebileceği unutulmamalıdır.
Örnek Senaryo: Büyüyen Bir İnşaat Şantiyesi
Bir müteahhitlik firması, yeni bir konut projesine az sayıda çalışanla başlıyor. Şantiye çok tehlikeli sınıfta olduğu için firma, ilk günden itibaren (A) sınıfı iş güvenliği uzmanı ve işyeri hekimini OSGB üzerinden görevlendirmiş. Kaba inşaat aşamasına geçildiğinde alt işverenlerle birlikte çalışan sayısı hızla artıyor.
Bu noktada firmanın sorması gereken sorular şunlardır:
- Çalışan sayısındaki artış, uzman ve hekimin asgari sürelerini değiştirdi mi?
- Şantiye, DSP yükümlülüğünü doğuran çalışan sayısı eşiğini aştı mı?
- Alt işverenlerin kendi İSG profesyonelleri görevlendirilmiş mi ve koordinasyon nasıl sağlanıyor?
- Revir, ilk yardım malzemesi ve ilk yardımcı sayısı yeni çalışan sayısına göre yeterli mi?
Bu soruların proje takvimine bağlı olarak düzenli aralıklarla sorulması, yükümlülüklerin işyeri büyüdükçe kendiliğinden güncellenmesini sağlar. Şantiye gibi çalışan sayısının dalgalandığı işyerlerinde aylık bir kontrol, eksik görevlendirmenin önüne geçmenin en pratik yoludur.
Sık Yapılan Hatalar
- Çok tehlikeli sınıfta çalışan sayısı artarken DSP yükümlülüğünün doğduğunu fark etmemek
- Belgesiz bir sağlık çalışanını DSP olarak görevlendirmek
- DSP'yi işyeri hekiminin yerine geçen bir kişi gibi konumlandırmak
- İSG-KATİP'te sözleşme onayı ve süre takibini ihmal etmek
- Sağlık dosyalarını ortak klasörlerde, erişim kısıtlaması olmadan tutmak
İK Partner ile İSG Uyum Desteği
Çalışan sayısı büyüdükçe İSG yükümlülükleri de katmanlaşır ve DSP gibi kalemler kolayca gözden kaçabilir. İK Partner olarak işyerinizin büyüme planlarını İSG yükümlülükleriyle birlikte değerlendiriyor, eksik görevlendirmeleri önceden tespit etmenize yardımcı oluyoruz. İş hukuku ve mevzuat uyumu hizmetimizi inceleyebilir, ücretsiz ilk görüşme için bize ulaşabilirsiniz.
Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır; mevzuat değişebilir. Somut durumlar için İSG profesyonelinize ve hukuk danışmanınıza başvurmanızı öneririz.
