Diğer Sağlık Personeli (İngilizce: Other Health Personnel, kısaca DSP), işyerlerinde iş sağlığı ve güvenliği hizmetlerinde görevlendirilmek üzere Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığınca belgelendirilmiş hemşire, sağlık memuru, acil tıp teknisyeni veya çevre sağlığı teknisyeni anlamına gelir. DSP, işyeri hekiminin koordinasyonunda çalışan destekleyici bir İSG profesyonelidir.
Kavram, 6331 sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu ile Türk mevzuatına girmiştir. İş güvenliği uzmanı ve işyeri hekimi kadar bilinmediği için, yükümlülük kapsamındaki işverenlerin bir kısmı DSP görevlendirmesini gözden kaçırabilir. Bu nedenle terim, özellikle çok tehlikeli sınıftaki işyerlerinin İK, İSG ve idari işler ekipleri için önemlidir.
Diğer Sağlık Personeli Nedir? Kapsamı
DSP tanımının iki temel bileşeni vardır: meslek ve belge. Her sağlık çalışanı DSP olamaz; kişinin kanunda sayılan meslek gruplarından birine mensup olması ve İSG alanında Bakanlıkça belgelendirilmiş olması gerekir.
DSP'nin İSG ekibindeki yeri şu şekilde özetlenebilir:
- İşyeri hekimine bağlıdır: Görevlerini işyeri hekiminin yönlendirmesi ve gözetimi altında yürütür.
- Hekimin yerine geçmez: Muayene, teşhis ve sağlık raporu düzenleme gibi hekimlik faaliyetleri DSP'nin yetkisinde değildir.
- Sahada süreklilik sağlar: Sağlık kayıtları, ilk yardım organizasyonu ve sağlık gözetimi takibi gibi işlerde hekimin yükünü paylaşır.
Kimlerin DSP görevlendirmek zorunda olduğu, hangi işyerlerinde gerektiği ve çalışma sürelerine ilişkin ayrıntılar için diğer sağlık personeli (DSP) rehberimize göz atabilirsiniz. Genel kural olarak yükümlülük, çok tehlikeli sınıfta yer alan ve yönetmelikte belirlenen çalışan sayısını aşan işyerleri için öngörülmüştür.
Başlıca Görev Alanları
DSP'nin görevleri ilgili yönetmelikte sayılmıştır. Uygulamada öne çıkan başlıklar şunlardır:
- Çalışanların sağlık kayıtlarının düzenli tutulmasına yardımcı olmak.
- İşe giriş ve periyodik muayenelerin planlanmasında hekime destek vermek.
- İlk yardım ekipmanlarının ve revir malzemelerinin takibini yapmak.
- Sağlıkla ilgili eğitim ve bilgilendirme faaliyetlerine katılmak.
- Hijyen ve sağlık gözetimi uygulamalarını sahada izlemek.
- Gözlemlediği sağlık risklerini işyeri hekimine raporlamak.
Bu görevler, işyeri hekiminin işyerinde bulunmadığı saatlerde de sağlık hizmetinin belirli bir süreklilikle yürümesini sağlar. Özellikle çok vardiyalı ve kalabalık işyerlerinde, ilk yardım ekipmanının eksiksiz olması, muayene takviminin aksamaması ve sağlık şikâyetlerinin kayda geçirilmesi gibi işler, sahada sürekli bulunan bir sağlık profesyonelinin varlığıyla çok daha düzenli hâle gelir.
İSG Profesyonelleri Arasındaki Farklar
| Rol | Mesleki temel | Ana sorumluluk |
|---|---|---|
| İşyeri hekimi | Hekim, işyeri hekimliği belgesi | Sağlık gözetimi, muayene, sağlık raporu |
| İş güvenliği uzmanı | Mühendis, mimar veya teknik eleman, belge sınıfı | Risk değerlendirmesi, güvenlik önlemleri |
| Diğer sağlık personeli | Hemşire, sağlık memuru, acil tıp veya çevre sağlığı teknisyeni | Hekime destek, kayıt ve sağlık takibi |
Üç profesyonel birlikte işyerinin İSG hizmetini oluşturur. Bu ekip işverenin kendi bünyesinde kurulabileceği gibi ortak sağlık ve güvenlik birimlerinden (OSGB) hizmet alınarak da sağlanabilir.
Görevlendirme Süreci
DSP görevlendirmesi de diğer İSG profesyonellerinde olduğu gibi Bakanlığın elektronik sistemi olan İSG-KATİP üzerinden kayıt altına alınır. Sözleşme sisteme girilir ve işveren tarafından onaylanır. Belgenin geçerliliği, görevlendirme süresi ve çalışan sayısındaki değişikliklerin sisteme yansıtılması takip edilmesi gereken başlıca noktalardır.
Görevlendirme iki farklı modelle yapılabilir. İlkinde işveren, belgeli bir sağlık profesyonelini kendi bünyesinde istihdam eder ve işyerinde kurulan İSG birimi içinde görevlendirir. İkincisinde ise DSP hizmeti, Bakanlıkça yetkilendirilmiş bir ortak sağlık ve güvenlik biriminden sözleşmeyle satın alınır. Her iki modelde de yükümlülüğün asıl sahibi işverendir; hizmetin dışarıdan alınması işverenin sorumluluğunu ortadan kaldırmaz.
Hangi model seçilirse seçilsin, DSP'nin çalışma saatlerinin yönetmelikte öngörülen süreleri karşılaması, yaptığı çalışmaların kayıt altına alınması ve işyeri hekimiyle düzenli iletişim kurması gerekir. DSP'nin tuttuğu kayıtlar, olası bir iş müfettişi denetiminde İSG hizmetinin fiilen verildiğini gösteren önemli belgeler arasında yer alır. Bu nedenle görevlendirmenin yalnızca sistemde onaylanmış olması yeterli görülmemeli, sahada da gerçek bir karşılığı olmalıdır.
Örnek Senaryo
Aşağıdaki durum örnek amaçlı kurgulanmıştır. Çok tehlikeli sınıftaki bir metal işleme fabrikası, yeni bir üretim hattı açarak çalışan sayısını hızla artırır. Yıllık İSG dokümantasyon kontrolünde, artan çalışan sayısıyla birlikte fabrikanın DSP görevlendirme yükümlülüğü kapsamına girdiği fark edilir. İşveren, hizmet aldığı OSGB aracılığıyla belgeli bir hemşireyi görevlendirir ve sözleşme İSG-KATİP'te onaylanır. DSP, işyeri hekimiyle birlikte periyodik muayene takvimini yeniden düzenler.
İK Uygulamasında İpuçları
- Çalışan sayısını her dönem tehlike sınıfı ile birlikte değerlendirin; büyüme, yeni yükümlülükleri tetikleyebilir.
- DSP'nin belgesinin aslını veya doğrulanabilir kaydını görevlendirme öncesinde kontrol edin.
- Sağlık kayıtlarına erişimi işyeri hekimi ve DSP ile sınırlayın; bu veriler özel nitelikli kişisel veridir.
- DSP'nin ayrılması veya sözleşmenin sona ermesi hâlinde yenisini gecikmeden görevlendirin.
Buradaki bilgiler genel bilgilendirme amaçlıdır; işyerinize özgü yükümlülükler için güncel mevzuatı ve İSG profesyonellerinizi esas alın. İK Partner, iş hukuku ve mevzuat uyumu hizmeti kapsamında İSG görevlendirmelerinizin ve kayıtlarınızın eksiksiz olup olmadığını birlikte kontrol etmenize yardımcı olur. İlk görüşme ücretsizdir.
İK sözlüğündeki diğer terimler için İK Sözlüğü sayfamıza göz atabilirsiniz.
