İş Kanunu 46. madde, haftanın çalışma günlerinde çalışmış olan işçiye yedi günlük bir zaman dilimi içinde kesintisiz en az yirmi dört saat dinlenme (hafta tatili) verilmesini ve çalışılmayan bu gün için iş karşılığı olmaksızın tam ücret ödenmesini düzenler. Madde aynı zamanda hangi devamsızlıkların hafta tatili hakkını etkilemeyeceğini sayar ve 2025 yılında turizm konaklama tesisleri için özel bir erteleme imkânı eklenmiştir. Kısacası hafta tatili, hem dinlenme hakkı hem de ücret hakkıdır ve iki tarafın şartları ayrı ayrı okunmalıdır.
Bu yazı, maddenin hak kazanma koşullarına ve ücret sonuçlarına odaklanıyor. Hafta tatilinin vardiya planına nasıl yerleştirileceğine ilişkin pratik kurallar için hafta tatili kuralları: 24 saat dinlenme yazımıza bakabilirsiniz.
Kanun Metni
Metin, 4857 sayılı İş Kanunu'nun mevzuat.gov.tr'deki güncel hâlinden alınmıştır (10/7/2025 tarihli 7553 sayılı Kanunla eklenen cümleler dahil).
Hafta tatili ücreti
Madde 46 – Bu Kanun kapsamına giren işyerlerinde, işçilere tatil gününden önce 63 üncü maddeye göre belirlenen iş günlerinde çalışmış olmaları koşulu ile yedi günlük bir zaman dilimi içinde kesintisiz en az yirmidört saat dinlenme (hafta tatili) verilir. Ancak Kültür ve Turizm Bakanlığı tarafından turizm işletmesi belgesi verilen konaklama tesislerinde çalışan işçilerin bu fıkra kapsamında hak kazandığı hafta tatili, işçinin yazılı talebi veya onayı ile hak kazandığı günü takip eden dört gün içinde kullandırılabilir. Bu halde işçinin hak kazandığı hafta tatilinde yaptığı çalışmaların günlük normal çalışma süresi kadarlık kısmı fazla çalışmanın hesabında dikkate alınmaz. İşçi verdiği onayı otuz gün önceden işverene yazılı olarak bildirimde bulunmak kaydıyla geri alabilir.
Çalışılmayan hafta tatili günü için işveren tarafından bir iş karşılığı olmaksızın o günün ücreti tam olarak ödenir.
Şu kadar ki;
a) Çalışmadığı halde kanunen çalışma süresinden sayılan zamanlar ile günlük ücret ödenen veya ödenmeyen kanundan veya sözleşmeden doğan tatil günleri,
b) Ek 2 nci maddede sayılan izin süreleri,
c) Bir haftalık süre içinde kalmak üzere işveren tarafından verilen diğer izinlerle hekim raporuyla verilen hastalık ve dinlenme izinleri,
Çalışılmış günler gibi hesaba katılır.
Zorlayıcı ve ekonomik bir sebep olmadan işyerindeki çalışmanın haftanın bir veya birkaç gününde işveren tarafından tatil edilmesi halinde haftanın çalışılmayan günleri ücretli hafta tatiline hak kazanmak için çalışılmış sayılır.
Bir işyerinde işin bir haftadan fazla bir süre ile tatil edilmesini gerektiren zorlayıcı sebepler ortaya çıktığı zaman, 24 ve 25 inci maddelerin (III) numaralı bentlerinde gösterilen zorlayıcı sebeplerden ötürü çalışılmayan günler için işçilere ödenen yarım ücret hafta tatili günü için de ödenir.
Yüzde usulünün uygulandığı işyerlerinde hafta tatili ücreti işverence işçiye ödenir.
Madde Ne Düzenliyor?
1. fıkra: hak kazanma şartı ve 24 saat kuralı
Hafta tatiline hak kazanmanın tek koşulu, tatil gününden önce 63. maddeye göre belirlenen iş günlerinde çalışmış olmaktır. Haftanın altı günü çalışılan bir işyerinde bu altı gün, beş gün çalışılan bir işyerinde beş gün esas alınır.
Dinlenme, yedi günlük zaman dilimi içinde ve kesintisiz en az 24 saat olmalıdır. Kanun hafta tatilinin pazar günü verilmesini şart koşmaz; işin niteliğine göre farklı günler belirlenebilir. Ancak yedi günlük döngünün aşılması, yani işçinin yedi gün üst üste çalıştırılması, maddenin özüne aykırıdır.
Turizm konaklama tesisleri için 2025 istisnası
7553 sayılı Kanunla eklenen cümleler yalnızca Kültür ve Turizm Bakanlığı'ndan turizm işletmesi belgesi almış konaklama tesislerinde çalışanlar için geçerlidir:
- Hak kazanılan hafta tatili, işçinin yazılı talebi veya onayı ile, hak kazanılan günü takip eden dört gün içinde kullandırılabilir.
- Bu durumda, işçinin hafta tatilinde yaptığı çalışmanın günlük normal çalışma süresi kadarlık kısmı fazla çalışma hesabına katılmaz. Erteleme bir "kaydırma"dır, ek çalışma sayılmaz.
- İşçi onayını otuz gün önceden yazılı bildirimle geri alabilir.
Restoranlar, seyahat acenteleri veya belgesiz pansiyonlar bu istisnanın dışındadır. İstisna, hafta tatilinin kullandırılmasını erteler; hakkı ortadan kaldırmaz.
2. fıkra: ücret
Çalışılmayan hafta tatili günü için işçiye o günün ücreti tam olarak ödenir. 49. madde bu ücretin nasıl hesaplanacağını gösterir: tatil günü ücreti, işçinin çalıştığı günlere göre bir güne düşen ücretidir. Saat ücretiyle çalışanlarda saat ücretinin yedi buçuk katı, parça başı veya yüzde usulü çalışanlarda ödeme dönemindeki kazancın çalışılan günlere bölünmesiyle bulunan tutardır. Fazla çalışma ücretleri, primler ve sosyal yardımlar 50. madde gereği bu hesaba katılmaz.
Aylık ücretlilerde hafta tatili ücreti aylığın içindedir. 49. maddenin son fıkrası, hastalık, izin veya başka mazeretlerde de aylığı tam ödenen işçiler bakımından 46. maddenin birinci fıkrasının uygulanmayacağını belirtir.
3. fıkra: çalışılmış gibi sayılan günler
Hak kazanma şartında aşağıdaki günler, işçi fiilen çalışmamış olsa da çalışılmış sayılır:
| Bent | Çalışılmış sayılan süre | Örnek |
|---|---|---|
| a | Kanunen çalışma süresinden sayılan zamanlar; kanun veya sözleşmeden doğan tatil günleri | 66. maddedeki süreler, genel tatil günleri |
| b | Ek 2. maddedeki mazeret izinleri | Evlilik, evlat edinme, yakın ölümü (3 gün), eşin doğumu (10 gün), engelli veya süreğen hastalığı olan çocuk izni |
| c | Bir hafta içinde kalmak üzere işverenin verdiği diğer izinler ve hekim raporlu hastalık veya dinlenme izinleri | Bir günlük idari izin, iki günlük istirahat raporu |
(c) bendindeki "bir haftalık süre içinde kalmak üzere" sınırına dikkat edin: haftanın tamamını kapsayan bir rapor veya ücretsiz izin varsa, o hafta için hafta tatili ücreti doğmaz. Raporlu dönemde ücret yerine SGK'nın geçici iş göremezlik ödeneği gündeme gelir; 48. madde bu dönemdeki tatil ücretlerinin ödeneği veren kurum tarafından ödeneceğini belirtir.
4. fıkra: işverenin kendi kararıyla işi tatil etmesi
İşveren zorlayıcı veya ekonomik bir sebep olmadan haftanın bir veya birkaç gününde işyerini kapatırsa, bu günler hafta tatili ücretine hak kazanma bakımından çalışılmış sayılır. İşçinin iradesi dışındaki bir kapanış, hafta tatili ücretini kesmek için gerekçe olamaz.
5. fıkra: zorlayıcı sebeple uzun kapanış
Sel, deprem, salgın gibi zorlayıcı sebeplerle iş bir haftadan fazla durursa, 40. maddeye göre işçiye bir haftaya kadar her gün için yarım ücret ödenir. 46. madde bu yarım ücretin hafta tatili günü için de ödeneceğini söyler.
6. fıkra: yüzde usulü
Servis ücreti (yüzde) toplanan işyerlerinde hafta tatili ücreti, toplanan yüzdelerden değil, işverenin kendi kaynağından ödenir.
İşveren İçin Uygulamada Ne Anlama Geliyor?
| Konu | Kural | İşveren ne yapmalı |
|---|---|---|
| Tatil günü | Yedi gün içinde 24 saat kesintisiz | Vardiya çizelgesinde her çalışan için tatil gününü açıkça gösterin |
| Hak kazanma | İş günlerinde çalışmış olma | Puantajda devamsızlığı mazeretli ve mazeretsiz olarak ayrı kodlayın |
| Mazeretli günler | (a), (b), (c) bentleri çalışılmış sayılır | Rapor ve izin belgelerini puantaja işleyin, özlük dosyasında saklayın |
| İşverenin kapatması | Ekonomik sebep yoksa çalışılmış sayılır | Kendi kararınızla kapattığınız günlerde hafta tatili ücretini kesmeyin |
| Turizm erteleme | Yazılı talep veya onay, dört gün içinde kullanım | Onayı tarihli ve imzalı alın; geri alma bildirimlerini takip edin |
| Ücret hesabı | 49 ve 50. maddeler | Saatlik ücretlilerde 7,5 saat ücreti; prim ve fazla mesaiyi katmayın |
Mazeretsiz devamsızlık ve kesinti
Kanunun hak kazanma şartı nedeniyle, işçinin mazeretsiz olarak çalışmadığı haftada hafta tatili ücretine hak kazanılmaz. Uygulamada bu durum, aylık ücretlilerde devamsızlık gününe ek olarak o haftanın hafta tatili gününün de ücretten düşülmesi şeklinde yansıtılır. Kesinti yapmadan önce devamsızlığın gerçekten mazeretsiz olduğunu belgeleyin (tutanak, işçiye yazılı açıklama talebi) ve kesintiyi bordroda ayrı satırda gösterin. Ayrıca devamsızlık nedeniyle ücretten yapılan bu indirim, 38. maddedeki ücret kesme cezası ile karıştırılmamalıdır. Kesinti ile ceza arasındaki farkı ücret kesme cezası (md. 38) yazımızda anlattık.
Hafta tatilinde çalıştırma
Kanun, hafta tatili gününde çalışmanın ücretini ayrıca düzenlemez. Hafta tatilinde çalışan işçinin haftalık çalışma süresi genellikle 45 saati aşacağından bu çalışma fazla çalışma niteliği kazanır ve 41. madde kuralları (onay, 270 saat, yüzde elli zam) devreye girer. Hafta tatilinin hiç verilmemesi ise ayrı bir ihlaldir; dinlenme hakkı, ücret ödenerek satın alınabilecek bir hak değildir.
Temsilî bir örnek: Haftada altı gün çalışan bir mağazada bir satış danışmanı salı günü raporsuz ve habersiz işe gelmiyor. Pazar günü hafta tatilidir. İşveren salı gününün ücretini keserken, o hafta iş günlerinde çalışma şartı gerçekleşmediği için pazar gününün ücretini de kesebilir. Aynı danışman salı günü hekim raporu getirseydi, (c) bendi gereği salı günü çalışılmış sayılır ve hafta tatili ücretine dokunulamazdı.
Yargı Uygulamasında Öne Çıkan İlkeler
- Hafta tatili çalışmasının ispatı işçidedir. Yargıtay'ın yerleşik uygulamasına göre hafta tatilinde çalıştığını iddia eden işçi bunu ispatlamalıdır; işverenin puantaj ve giriş-çıkış kayıtları bu ispatta belirleyici rol oynar.
- Hafta tatilinde çalışma zamlı ücreti gerektirir. Yargı kararlarında, hafta tatili gününde yapılan çalışma için işçiye o günün ücretine ek olarak zamlı ücret ödenmesi gerektiği kabul edilir. Bordroda bu çalışmanın ayrı satırda tahakkuk ettirilmesi, ödemenin ispatını kolaylaştırır.
- Dinlenme hakkından vazgeçilemez. Sözleşmeye konulan "hafta tatili ücrete dahildir" veya "işçi hafta tatili kullanmayacaktır" türünden hükümler, 45. madde karşısında işçinin kanuni hakkını ortadan kaldırmaz.
- İmzalı bordrolar değerlendirilir. Bordroda hafta tatili çalışması tahakkuk ettirilmiş ve işçi ihtirazi kayıt koymadan imzalamışsa ödeme yapıldığı kabul edilir; bordroda görünmeyen çalışmalar başka delillerle ispatlanabilir.
Sık Yapılan Hatalar
- Vardiya planında yedi günlük döngüyü aşmak, işçiyi yedi veya daha fazla gün üst üste çalıştırmak.
- Raporlu veya mazeret izinli olunan günü devamsızlık sayıp hafta tatili ücretini kesmek.
- İşverenin kendi kararıyla kapattığı günlerde hafta tatili ücretini ödememek.
- Turizm istisnasını belgesi olmayan işletmelerde uygulamak veya işçinin yazılı onayını almamak.
- Saat ücretlilerin hafta tatili ücretini prim ve fazla mesaiyi de katarak hesaplamak.
- Hafta tatili çalışmasını "ücrete dahil" kabul edip bordroda hiç göstermemek.
İlgili Maddeler ve Yazılar
- İş Kanunu 44 ve 47. madde: ulusal bayram ve genel tatil ücreti
- İş Kanunu 63. madde: çalışma süresi ve denkleştirme
- İş Kanunu 66. madde: çalışma süresinden sayılan haller
- Hafta tatili ücreti nedir?
- Aylık, günlük ve saatlik ücret hesaplama
Vardiya planlarınızı ve devamsızlık kesintisi uygulamanızı hafta tatili kurallarına göre gözden geçirmek isterseniz iş hukuku ve mevzuat uyumu hizmetimizden destek alabilir ya da bizimle iletişime geçin. Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır, hukuki danışmanlık niteliği taşımaz; yürürlükteki düzenlemeyi resmî kaynaktan kontrol edin ve somut durumunuz için uzman desteği alın.
