İşe alımda en büyük risklerden biri, adayın işe gerçekten uyum sağlayıp sağlamayacağını önceden bilememektir. İŞKUR'un işbaşı eğitim programı, bu riski azaltmak için tasarlanmış aktif işgücü programlarından biridir. Program sayesinde işverenler, işsiz kişilere işyerinde fiilen çalışarak mesleki deneyim kazandırırken, potansiyel çalışanlarını da yakından tanıma fırsatı bulur.
Programın en dikkat çekici yanı, katılımcıya ödenen harçlığın ve belirli sigorta primlerinin İŞKUR tarafından karşılanmasıdır. Bu da işveren için düşük maliyetli bir "uzun süreli değerlendirme" imkânı yaratır. Ancak programın kendine özgü kuralları ve yükümlülükleri vardır; bunlara uyulmaması işverenin sonraki programlardan yararlanmasını engelleyebilir.
Bu yazıda programın genel işleyişini, başvuru adımlarını ve işverenlerin dikkat etmesi gereken noktaları ele alıyoruz. Harçlık tutarları, program süreleri ve istihdam yükümlülüğü oranları dönemsel olarak belirlendiği için rakam vermiyoruz; güncel bilgiler için İŞKUR duyurularına başvurun.
İşbaşı Eğitim Programı Nedir?
İşbaşı eğitim programı, İŞKUR'a kayıtlı işsizlerin bir işyerinde, belirli bir süre boyunca gerçek iş ortamında çalışarak mesleki beceri kazanmasını amaçlar. Program boyunca:
- Katılımcı, işçi statüsünde değil program katılımcısı statüsündedir.
- Katılımcıya İŞKUR tarafından günlük harçlık ödenir.
- Katılımcının iş kazası ve meslek hastalığı sigortası ile genel sağlık sigortası primleri program kapsamında İŞKUR tarafından karşılanır.
- İşveren, katılımcının eğitimini gözetecek bir eğitici personel belirler.
Program sonunda işveren, katılımcıyı istihdam etmeye karar verebilir. Bazı durumlarda program sonrasında istihdam, ek teşvik imkânlarıyla desteklenebilir; güncel teşvik koşulları için SGK ve İŞKUR duyurularını takip edin.
Hangi İşverenler Başvurabilir?
Programa başvurabilmek için işverenin genel olarak şu koşulları sağlaması beklenir (ayrıntılar İŞKUR mevzuatında düzenlenir):
- İşyerinin SGK'ya kayıtlı olması ve belirli sayıda sigortalı çalışanının bulunması,
- Vadesi geçmiş SGK prim borcunun bulunmaması,
- Önceki programlarda yükümlülüklerin yerine getirilmiş olması,
- Katılımcının eğitimine uygun iş ortamı ve eğitici personelin bulunması.
Çalışan sayısına göre işverenin aynı anda kaç katılımcıyla program düzenleyebileceği sınırlandırılmıştır. Güncel sınırlar için İŞKUR'a başvurun.
Adım Adım Başvuru Süreci
- İŞKUR'da işveren kaydı: İşyerinin İŞKUR sistemine kaydı yapılır veya güncellenir.
- İş ve meslek danışmanıyla görüşme: İşyerinizin bağlı olduğu İŞKUR birimindeki danışmanla program talebi konuşulur.
- Pozisyon ve meslek tanımı: Katılımcının hangi meslekte ve hangi görevlerde eğitim alacağı belirlenir.
- Katılımcı belirleme: İŞKUR kayıtlı işsizler arasından katılımcılar seçilir; işveren kendi önerdiği adayların uygunluğunu da sorgulatabilir.
- Sözleşme imzalanması: İŞKUR, işveren ve katılımcı arasında program sözleşmesi imzalanır.
- Program yürütme: Devam çizelgeleri tutulur, eğitici personel katılımcıyı yönlendirir.
- Program sonu değerlendirmesi: Katılımcının istihdamına karar verilir.
İşverenin Yükümlülükleri
| Yükümlülük | Açıklama |
|---|---|
| Devam takibi | Katılımcının devam durumunun kayıt altına alınması ve İŞKUR'a bildirilmesi |
| Eğitici personel | Katılımcıya rehberlik edecek deneyimli çalışanın atanması |
| İSG yükümlülükleri | Katılımcıya iş sağlığı ve güvenliği eğitimi verilmesi, KKD sağlanması |
| Çalışma süresi | Program kurallarındaki günlük/haftalık süre sınırlarına uyulması |
| İstihdam taahhüdü | Program türüne göre belirli oranda katılımcının istihdam edilmesi |
Katılımcı işçi statüsünde olmadığı için onu fiilen işçi gibi çalıştırmak, fazla mesaiye bırakmak veya program dışı işlerde görevlendirmek ciddi risk doğurur. Denetimde bu durum, katılımcının aslında işçi olarak çalıştırıldığı ve kayıt dışı istihdam yapıldığı sonucuna varılmasına yol açabilir.
Programdan En İyi Verimi Almak İçin İpuçları
- Yapılandırılmış bir eğitim planı hazırlayın: İlk haftalardan itibaren hangi becerilerin kazandırılacağını belirleyin.
- Eğitici personeli seçerken dikkatli olun: Sabırlı ve iletişimi güçlü çalışanlar program başarısını artırır.
- Ara değerlendirmeler yapın: Katılımcıyla düzenli geri bildirim görüşmeleri planlayın.
- İstihdam kararını erken düşünün: Program sonunda kimi istihdam edeceğinizi bütçenizle birlikte planlayın.
- Oryantasyonu ihmal etmeyin: Katılımcı da yeni bir çalışan gibi karşılanmalıdır; yeni çalışan oryantasyonu yazımızdaki yaklaşımlar burada da işe yarar.
Program Sonrası İstihdam ve Maliyet Planlaması
İşbaşı eğitim programının asıl değeri, program sonunda doğru kişinin kalıcı olarak istihdam edilmesidir. Bu aşamada işverenin şu konuları önceden planlaması gerekir:
- Kadro ve bütçe: Program sonunda istihdam edilecek kişiler için kadro ve ücret bütçesi hazır olmalıdır.
- İş sözleşmesi: Katılımcı işe alındığı andan itibaren işçi statüsüne geçer; yazılı iş sözleşmesi düzenlenmeli ve işe giriş bildirgesi işe başlamadan önce yapılmalıdır.
- Deneme süresi: İş Kanunu md. 15'e göre deneme süresi en çok 2 aydır (toplu iş sözleşmesiyle 4 aya kadar). Program sürecinde kişiyi zaten tanımış olmanız, deneme süresinin içeriğini de etkileyebilir.
- Teşvik değerlendirmesi: Program sonrası istihdam edilen kişi için hangi teşvikin uygulanabileceği mali müşavirle birlikte kontrol edilmelidir.
Örnek senaryo: İmalat sektöründe faaliyet gösteren bir işletme, program sonunda üç katılımcıyı asgari ücretle istihdam ediyor. 2026'da 5 puanlık md. 81 indirimiyle kişi başı aylık işveren maliyeti 40.874,63 TL yerine 39.223,13 TL olur; üç kişi için aylık fark 4.954,50 TL'dir. Program sonrası istihdama yönelik ayrı bir teşvik söz konusuysa ve daha avantajlıysa, birleşme kurallarına göre o teşvik tercih edilebilir.
Programın başarısını ölçmek için de basit göstergeler belirleyebilirsiniz: program sonunda istihdam edilen katılımcı oranı, istihdam edilenlerin ilk yıl içinde işte kalma oranı ve yöneticilerin performans değerlendirmeleri. Bu veriler, sonraki programlarda pozisyon seçimini ve eğitim planlarını iyileştirmenize yardımcı olur. Ayrıca eğitici personelin geri bildirimlerini düzenli toplamak, programın işyerindeki iş yükünü dengelemenizi sağlar. Program sonunda istihdam edilmeyen katılımcılarla da saygılı bir kapanış görüşmesi yapmak, işveren markanız açısından önemlidir; bu kişiler gelecekte aday, müşteri veya referans olarak karşınıza çıkabilir.
Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır; program kuralları değişebilir. Güncel harçlık, süre ve kontenjan bilgileri için İŞKUR'a, iş hukuku riskleri için hukuk danışmanınıza başvurun.
Programı Doğru Kurgulamak İçin Destek Alın
İK Partner, işbaşı eğitim programlarının işe alım stratejinize entegre edilmesi, eğitim planlarının hazırlanması ve program sonrası istihdam süreçlerinin yönetilmesinde destek sağlar. Hizmetlerimizi inceleyebilir, ücretsiz ilk görüşme için bize ulaşabilirsiniz.
