İş sözleşmesini sona erdirme kararı verildikten sonra çoğu işveren işin en kolay kısmına geldiğini düşünür: bir yazı hazırlamak. Oysa fesih bildirimi, olası bir arabuluculuk veya dava sürecinde işverenin elindeki en temel belgedir. Bildirimde yazılan neden, ileride değiştirilemez; yazılmayan bir neden ise sonradan ileri sürülemez.
İş Kanunu md. 19, işverenin fesih bildirimini yazılı yapmasını ve fesih sebebini açık ve kesin bir şekilde belirtmesini zorunlu tutar. Bu yazıda bildirimde bulunması gereken unsurları, fesih türüne göre değişen noktaları, tebliğ yöntemlerini ve örnek metin iskeletlerini paylaşıyoruz.
Fesih Bildiriminin Zorunlu Unsurları
Hangi fesih türü olursa olsun, iyi hazırlanmış bir fesih bildiriminde şu bilgiler yer almalıdır:
- Taraflar: İşveren unvanı, adresi; çalışanın adı soyadı, T.C. kimlik numarası ve görevi.
- Fesih iradesi: Sözleşmenin feshedildiğinin tereddüde yer bırakmayacak biçimde ifadesi.
- Fesih türü ve dayanağı: Geçerli nedenle (md. 17-18) mi, haklı nedenle (md. 25 ve ilgili bent) mi yapıldığı.
- Somut neden: Olayın veya gerekçenin tarih ve olgularla açıklanması.
- Savunma bilgisi: Davranış veya verim nedeniyle fesihte savunmanın istendiği tarih ve sonucu.
- Fesih tarihi ve ihbar süresi: Sözleşmenin hangi tarihte sona ereceği; ihbar süresi verildiyse süresi, peşin ödendiyse bu durum.
- Ödemeler: Kıdem, ihbar, kullanılmamış izin ücreti ve diğer alacakların ne zaman ve nasıl ödeneceği.
- İade edilecek eşyalar: Zimmetli bilgisayar, telefon, kart, araç vb.
- Yetkili imza ve tarih.
Fesih Türüne Göre Fesih Bildirimi Farkları
| Unsur | Geçerli nedenle fesih | Haklı nedenle fesih (25/II) |
|---|---|---|
| Kanuni dayanak | md. 17, 18 | md. 25/II ilgili bent |
| İhbar süresi | Verilir veya ücreti peşin ödenir | Yok |
| Kıdem tazminatı | Şartları varsa ödenir | Ödenmez |
| Savunma atfı | Zorunlu (davranış/verim) | Önerilir |
| Süre kontrolü | Makul süre | Öğrenmeden itibaren 6 iş günü |
| Arabuluculuk bilgisi | İş güvencesi kapsamındaysa 1 aylık başvuru süresi önemlidir | Alacak talepleri için geçerlidir |
İhbar süreleri
Geçerli nedenle fesihte bildirim süresi, çalışanın kıdemine göre md. 17'de belirlenmiştir: 6 aydan az hizmette 2 hafta; 6 ay – 1,5 yıl arasında 4 hafta; 1,5 – 3 yıl arasında 6 hafta; 3 yıldan fazla hizmette 8 hafta. İşveren bu süreye ait ücreti peşin ödeyerek sözleşmeyi hemen sona erdirebilir. İhbar süresi kullandırılıyorsa çalışana günde en az 2 saat iş arama izni verilmelidir; bu izin toplu olarak da kullandırılabilir.
Örnek Metin İskeletleri
Geçerli nedenle (performans) fesih bildirimi
"Sayın [Ad Soyad],
[Tarih] tarihinden bu yana [görev] olarak çalıştığınız işyerimizde, [dönem] performans değerlendirme dönemlerinde belirlenen [ölçülebilir hedefler] hedeflerinin altında kaldığınız tespit edilmiştir. [Tarih] tarihinde başlatılan performans iyileştirme planı süresince size [destek ve eğitimler] sağlanmış, ancak hedeflere ulaşılamamıştır. [Tarih] tarihli yazımızla savunmanız istenmiş, [tarih] tarihli savunmanız değerlendirilmiştir.
Belirtilen nedenlerle iş sözleşmeniz 4857 sayılı İş Kanunu md. 17 ve 18 uyarınca verimle ilgili geçerli nedenle feshedilmiştir. Yasal ihbar süreniz olan [x] haftalık süreye ait ücretiniz peşin ödenecek olup sözleşmeniz [tarih] itibarıyla sona ermiştir. Kıdem tazminatınız, ihbar tazminatınız ve kullanılmamış [x] günlük yıllık izin ücretiniz [tarih] tarihinde banka hesabınıza yatırılacaktır. Zimmetinizdeki [eşyalar]ın İK birimine teslim edilmesini rica ederiz."
Haklı nedenle fesih bildirimi
"Sayın [Ad Soyad],
[Tarih] tarihinde [somut olay] olayının gerçekleştiği, [tutanak/kamera kaydı/tanık] ile tespit edilmiştir. Bu durum 4857 sayılı İş Kanunu md. 25/II-[bent] kapsamında ahlak ve iyi niyet kurallarına uymayan hal niteliğindedir. [Varsa: Tarih tarihli savunmanız değerlendirilmiştir.]
Bu nedenle iş sözleşmeniz [tarih] itibarıyla bildirimsiz ve tazminatsız olarak feshedilmiştir. Fesih tarihine kadar hak ettiğiniz ücret ve kullanılmamış yıllık izin ücretiniz [tarih] tarihinde hesabınıza yatırılacaktır."
Tebliğ Yöntemleri
Fesih bildirimi karşı tarafa ulaştığı anda hüküm doğurur. Bu nedenle tebliğ tarihinin ispatlanabilir olması gerekir.
- Elden imza karşılığı: En pratik yöntemdir; tarih ve imza alınır.
- İmzadan kaçınma tutanağı: Çalışan imzalamazsa yazı okunur ve iki tanıkla tutanak düzenlenir.
- Noter: İspat gücü yüksektir; çalışana ulaşılamadığında tercih edilir.
- KEP veya iadeli taahhütlü posta: Adres ve kayıtlı elektronik posta bilgisinin güncel olması gerekir.
E-posta veya anlık mesajla gönderilen bildirimler tek başına yeterli kabul edilmeyebilir; yazılı tebliğle desteklenmesi önerilir.
İşletme Gerekleri ve Diğer Durumlar İçin Notlar
İşletme gerekleri nedeniyle yapılan fesihlerde bildirimde, işletme kararının ne olduğu (örneğin bir birimin kapatılması veya bir hizmetin dış kaynağa verilmesi), bu kararın çalışanın pozisyonunu nasıl etkilediği ve çalışanın başka bir pozisyonda değerlendirilip değerlendirilemeyeceğinin incelendiği kısaca açıklanmalıdır. Bu fesihlerde savunma zorunlu değildir, ancak gerekçenin somut olması aynı ölçüde önemlidir.
Belirli süreli sözleşmenin süre bitimiyle sona ermesi gibi fesih niteliği taşımayan hallerde de çalışana sözleşmenin hangi tarihte sona ereceğini ve ödemeleri bildiren kısa bir yazı vermek, uygulamadaki belirsizliği ortadan kaldırır. Deneme süresinde yapılan fesihlerde ise bildirimin deneme süresi dolmadan çalışana ulaşması kritik önemdedir.
Sık Yapılan Hatalar
- "Şirket politikaları gereği" veya "gerek görülmediğinden" gibi gerekçesiz ifadeler kullanmak,
- Hem performans hem davranış hem ekonomik nedenleri aynı anda, birbirini zayıflatacak şekilde sıralamak,
- Bildirimdeki neden ile SGK çıkış kodunun birbirini tutmaması,
- İhbar süresini kıdeme göre yanlış hesaplamak,
- Haklı nedenle fesihte bendi belirtmemek,
- Bildirimi geriye tarihli düzenlemek.
Fesih bildirimini çalışanla yüz yüze paylaşacaksanız görüşmenin nasıl yönetileceği için işten çıkarma görüşmesi yazımızdan yararlanabilirsiniz.
İK Partner ile Fesih Yazılarınızı Güvenceye Alın
Bildirimdeki tek bir eksik ifade, haklı bir fesih kararının mahkemede geçersiz sayılmasına yol açabilir. İK Partner olarak fesih türüne uygun bildirimleri, savunma ve tutanak setleriyle birlikte hazırlıyoruz. İş hukuku ve mevzuat uyumu hizmetimiz için ücretsiz ilk görüşme talep edebilirsiniz.
Not: Bu içerik genel bilgilendirme amaçlıdır; örnek metinler her duruma uygun olmayabilir ve mevzuat değişebilir. Somut durumlar için hukuk danışmanınıza başvurun.
