Proje bazlı işler, sezonluk ihtiyaçlar veya izindeki bir çalışanın yerine geçici işe alım gibi durumlarda işverenler sıklıkla belirli süreli iş sözleşmesi yapar. Bu sözleşmeler kararlaştırılan sürenin dolmasıyla kendiliğinden sona erer ve bu yönüyle fesih bildirimi gerektirmez. Ancak süre bitimi, erken fesih ve sözleşmenin yenilenmesi konularında yapılan hatalar, belirli süreli sözleşmenin belirsiz süreliye dönüşmesine ve beklenmedik tazminat yüklerine yol açabilir.
İş Kanunu md. 11, belirli süreli sözleşmenin ancak objektif koşullara bağlı olarak yapılabileceğini düzenler: belirli süreli işlerde, belli bir işin tamamlanmasında veya belirli bir olgunun ortaya çıkması gibi durumlarda. Bu yazıda belirli süreli sözleşmelerin nasıl sona erdiğini, zincirleme sözleşme riskini, süreden önce feshin sonuçlarını ve çıkış işlemlerini ele alıyoruz. Sözleşme türlerinin genel tanımları için iş sözleşmesi türleri yazımıza bakabilirsiniz.
Belirli Süreli İş Sözleşmesi Nasıl Sona Erer?
| Sona erme biçimi | Açıklama | Bildirim gerekir mi? |
|---|---|---|
| Sürenin dolması | Kararlaştırılan bitiş tarihinde kendiliğinden sona erer | Hayır |
| İşin tamamlanması | Belirli bir proje veya işin bitimine bağlanmışsa iş bitince sona erer | Hayır, ancak yazılı bilgilendirme önerilir |
| Haklı nedenle fesih | Taraflardan biri md. 24 veya 25'e dayanarak süreden önce fesheder | Bildirimsiz |
| Karşılıklı anlaşma | Taraflar ikale ile sona erdirir | Anlaşmaya göre |
| Haklı neden olmadan erken fesih | Taraflardan biri süreden önce gerekçesiz fesheder | Tazminat sorumluluğu doğar |
Süre bitiminde SGK'ya kod 5 (belirli süreli iş sözleşmesinin sona ermesi) ile işten ayrılış bildirimi yapılır.
Zincirleme Sözleşme Riski
Md. 11'e göre belirli süreli sözleşme, esaslı bir neden bulunmadıkça birden fazla üst üste (zincirleme) yapılamaz. Aksi halde sözleşme başlangıçtan itibaren belirsiz süreli sayılır.
Bunun sonuçları önemlidir:
- Çalışan iş güvencesi koşullarını taşıyorsa geçerli neden olmadan sözleşmesi sona erdirilemez.
- Süre bitimi yerine fesih hükümleri uygulanır; ihbar süresi gündeme gelir.
- Çalışan işe iade talebinde bulunabilir.
Esaslı neden örnekleri: farklı bir proje için yeni sözleşme yapılması, izindeki çalışanın izninin uzaması, sezonun tekrar başlaması gibi her yenilemede objektif ve belgelenebilir bir gerekçenin bulunması. Yalnızca "bütçe yılı bazında sözleşme yapıyoruz" gibi genel gerekçeler esaslı neden sayılmayabilir.
Örnek senaryo: Bir yazılım şirketi, aynı çalışanla aynı pozisyon ve görev tanımıyla üç yıl boyunca her yıl yenilenen 1 yıllık sözleşmeler yapmıştır. Üçüncü yılın sonunda sözleşme "süre bitimi" gerekçesiyle sona erdirilir. Her yenilemede farklı bir proje veya objektif gerekçe bulunmadığından, ilişki belirsiz süreli kabul edilebilir ve sona erdirme işlemi gerekçesiz işveren feshi olarak değerlendirilebilir.
Süre Bitiminde Kıdem ve İhbar Tazminatı
- İhbar tazminatı: Belirli süreli sözleşmenin süre bitimiyle sona ermesinde ihbar süresi verilmesi gerekmez; ihbar tazminatı ödenmez.
- Kıdem tazminatı: Yargı uygulamasında, belirli süreli sözleşmenin süre bitimiyle sona ermesi halinde çalışanın en az 1 yıllık kıdemi varsa kıdem tazminatına hak kazandığı kabul edilmektedir. Bu konuda sözleşmenin süresi, yenileme durumu ve tarafların davranışı önem taşıdığından somut durumda hukuki görüş alınması önerilir.
1 Temmuz – 31 Aralık 2026 döneminde sona eren sözleşmelerde kıdem tazminatı tavanı 73.729,87 TL'dir.
Örnek hesap (basitleştirilmiş): 1 yıl 6 aylık belirli süreli sözleşmesi Ekim 2026'da süre bitimiyle sona eren ve giydirilmiş brüt ücreti örnek olarak 50.000 TL olan bir çalışan için kıdem tazminatı 50.000 × 1,5 = 75.000 TL olarak hesaplanır. Ücret tavanın altında kaldığından tavan sınırlaması uygulanmaz. Bu tutardan yalnızca binde 7,59 oranında damga vergisi kesilir: 75.000 × 0,00759 = 569,25 TL. Net ödeme 74.430,75 TL olur.
Süreden Önce Fesih
Belirli süreli sözleşmeyi süresinden önce sona erdirmek isteyen taraf için durum, fesih nedenine göre değişir:
- Haklı neden varsa (md. 24 veya 25): Sözleşme bildirimsiz feshedilebilir. 25/II dışındaki işveren feshi hallerinde kıdem şartları değerlendirilir.
- Haklı neden yoksa: Belirli süreli sözleşmelerde kural olarak ihbar süresiyle fesih öngörülmemiştir. Gerekçesiz erken fesih, karşı tarafın kalan süreye ilişkin zararını talep etmesine yol açabilir. Kalan süre ücreti talebinin kapsamı ve hesaplanma yöntemi yargı uygulamasında ayrıntılı değerlendirilen bir konu olduğundan bu durumda mutlaka hukuk danışmanınıza başvurun.
- Sözleşmede erken fesih hükmü varsa: Sözleşmeye konulan karşılıklı erken fesih maddelerinin geçerliliği ve kapsamı da somut olarak değerlendirilmelidir.
Süre Bitimine Hazırlık Kontrol Listesi
- Bitiş tarihini en az bir ay önceden İK takviminde işaretleyin.
- Sözleşmenin yenilenip yenilenmeyeceğine yöneticiyle birlikte karar verin.
- Yenileme yapılacaksa esaslı nedeni yeni sözleşmede yazılı olarak belirtin.
- Yenilenmeyecekse çalışanı yazılı olarak bilgilendirin.
- Süre bitiminden sonra çalışan çalışmaya devam ederse sözleşmenin belirsiz süreliye dönüşebileceğini unutmayın.
- Kıdem, kullanılmamış izin ve ücret alacaklarını hesaplayın ve ödeyin.
- SGK işten ayrılış bildirgesini kod 5 ile verin.
- Çalışma belgesini düzenleyin.
Sık Yapılan Hatalar
- Sürekli nitelikteki işler için belirli süreli sözleşme yapmak,
- Süre bitiminden sonra çalışanı "geçici olarak" çalıştırmaya devam etmek,
- Belirli süreli çalışana belirsiz süreli çalışanlardan farklı ücret veya hak tanımak (md. 12'deki farklı işlem yasağı),
- Süre bitimiyle ayrılan çalışana kıdem tazminatının hiç ödenmeyeceğini varsaymak,
- Yanlış çıkış kodu kullanmak (örneğin süre bitimini kod 4 ile bildirmek).
İK Partner ile Belirli Süreli Sözleşmeleri Güvenle Yönetin
Belirli süreli sözleşmeler doğru kullanıldığında esneklik sağlar; yanlış kullanıldığında belirsiz süreli sözleşmenin tüm yükümlülüklerini beraberinde getirir. İK Partner olarak sözleşme portföyünüzü gözden geçiriyor, yenileme ve sona erme süreçlerinizi planlıyoruz. İş hukuku ve mevzuat uyumu hizmetimiz için ücretsiz ilk görüşme talep edebilirsiniz.
Not: Bu içerik genel bilgilendirme amaçlıdır; örnek hesaplar basitleştirilmiştir ve mevzuat değişebilir. Somut durumlar için hukuk danışmanı ve mali müşavirinize başvurun.
