Türkiye'de şirket kuran ya da mevcut bir şirkete ortak olan yabancılar, çoğu zaman ortaklık payının kendilerine otomatik olarak çalışma hakkı da verdiğini düşünür. Oysa şirkette pay sahibi olmak ile şirkette fiilen çalışmak hukuken farklı durumlardır. Yabancı ortak çalışma izni, ortağın şirkette yöneticilik veya başka bir görev üstlenerek Türkiye'de çalışacağı durumlarda gündeme gelir.
Aynı şekilde, yurt dışındaki ana şirketin Türkiye'deki iştirakine atadığı genel müdür, yönetim kurulu üyesi ya da kilit uzmanlar için de çalışma izni gerekliliği dikkatle değerlendirilmelidir. Bu yazıda yabancı ortak ve yöneticilerin çalışma izni süreçlerini genel hatlarıyla ele alıyoruz.
Yabancı Ortak Çalışma İzni: Pay Sahipliği ve Fiili Çalışma
Bir yabancının limited veya anonim şirkette pay sahibi olması, ona şirketin kârından pay alma ve genel kurulda oy kullanma gibi ortaklık hakları tanır. Ancak ortak, şirkette günlük işleri yürütüyor, yöneticilik yapıyor veya ücret karşılığı görev üstleniyorsa, bu faaliyet Türkiye'de çalışma niteliği taşır ve kural olarak çalışma izni gerektirir.
Pratikte ortaklar için şu ayrım yapılabilir:
| Durum | Çalışma izni değerlendirmesi |
|---|---|
| Yalnızca pay sahibi, Türkiye'de fiilen görev yapmıyor | Durum ayrıca değerlendirilir; genellikle fiili çalışma yoksa farklı ele alınır |
| Şirket müdürü veya yönetim kurulu üyesi olarak Türkiye'de görev yapıyor | Çalışma izni gerekir |
| Şirkette ücretli olarak çalışan ortak | Çalışma izni gerekir |
| Türkiye'de ikamet etmeyen ve yalnızca toplantılara katılan yönetim kurulu üyesi | Güncel mevzuata göre ayrıca değerlendirilmelidir |
Türkiye'de ikamet etmeyen ortak ve yönetim kurulu üyelerine ilişkin özel kurallar ikincil mevzuatta düzenlenir. Somut durumu güncel yönetmelik ve Bakanlık uygulamasına göre kontrol etmeniz gerekir.
Ortak ve Yöneticiler İçin Değerlendirme Kriterleri
Bakanlık, yabancı ortak ve yöneticilerin başvurularını genel değerlendirme kriterlerine göre inceler. Bu kriterler arasında genellikle şu başlıklar yer alır:
- Şirketin ödenmiş sermayesi, cirosu veya ihracat hacmi.
- Yabancı ortağın şirketteki sermaye payının tutarı.
- Şirkette istihdam edilen Türk vatandaşı çalışan sayısı.
- Yabancıya ödenecek ücretin pozisyonun sorumluluğuyla uyumu.
Bu kriterlerin sayısal karşılıkları Bakanlık tarafından belirlenir ve güncellenebilir. Yeni kurulan şirketler için ilk dönemde farklı değerlendirme yapılabildiğinden, şirket kuruluşu aşamasında çalışma izni planlamasını da hesaba katmanızı öneririz.
Doğrudan Yabancı Yatırımlarda Anahtar Personel
4875 sayılı Doğrudan Yabancı Yatırımlar Kanunu kapsamındaki şirketlerde, yönetici, uzman ve kilit pozisyonlarda çalışacak anahtar personel için bazı kolaylıklar öngörülmüştür. Bu kapsamda şirketin doğrudan yabancı yatırım niteliği taşıyıp taşımadığı ve personelin anahtar personel tanımına girip girmediği, ilgili mevzuat çerçevesinde değerlendirilir.
Anahtar personel statüsü, belirli değerlendirme kriterlerinin farklı uygulanmasına imkân verebilir; ancak çalışma izni gerekliliğini ortadan kaldırmaz. Başvuru sürecinde şirketin yatırım niteliğini gösteren belgelerin hazır olması önemlidir.
Başvuru Sürecinde Gerekli Belgeler
Yabancı ortak veya yönetici için yapılacak başvurularda, genel belgelere ek olarak genellikle şunlar istenir:
- Ortaklık yapısını gösteren güncel ticaret sicil kayıtları
- Yabancının müdür veya yönetim kurulu üyesi olarak atandığını gösteren karar
- Şirketin son döneme ait mali tabloları
- Yabancının görev tanımı ve ücretini gösteren belge veya sözleşme
- Yabancının pasaportu, diploması ve özgeçmişi
Başvuru adımları genel süreçle aynıdır; ayrıntılar için çalışma izni başvurusu adım adım yazımıza bakabilirsiniz.
Ücret, SGK ve Vergi Yükümlülükleri
Çalışma izni alan yabancı ortak veya yönetici, şirketle hizmet akdi kurulduğunda 4/a kapsamında sigortalı olarak SGK'ya bildirilir. Bazı durumlarda şirket ortaklarının sigortalılık statüsü farklı değerlendirilebilir; bu nedenle ortaklık yapısı ve görev türüne göre SGK statüsünü mali müşavirinizle birlikte belirlemeniz önemlidir.
Ücret tarafında, başvuruda beyan edilen ücret ile bordroya yansıyan ücretin tutarlı olması gerekir. 2026 yılı için prime esas kazanç aylık üst sınırı 297.270,00 TL'dir; yüksek ücretli yöneticilerde prim hesabı bu sınır dikkate alınarak yapılır.
Örnek Senaryolarla Değerlendirme
Aşağıdaki örnek senaryolar, yabancı ortak ve yöneticilerle ilgili sık karşılaşılan durumları genel hatlarıyla göstermektedir:
Örnek senaryo 1 – Kurucu ortak: İki yabancı girişimci İstanbul'da bir yazılım şirketi kuruyor; biri şirket müdürü olarak günlük operasyonları yönetecek, diğeri yalnızca sermaye ortağı olarak yurt dışında kalacak. Müdür olarak Türkiye'de görev yapacak ortak için çalışma izni başvurusu planlanmalıdır. Yurt dışında kalan ortağın durumu ise Türkiye'de fiilen çalışıp çalışmadığına göre ayrıca değerlendirilir.
Örnek senaryo 2 – Ana şirketten atanan genel müdür: Yurt dışındaki bir grup, Türkiye'deki iştirakine genel müdür atıyor. Genel müdür Türkiye'de yaşayacak ve iştirakin bordrosunda yer alacak. Bu durumda Türkiye'deki şirket adına çalışma izni alınması gerekir; şirketin doğrudan yabancı yatırım niteliği varsa anahtar personel kolaylıkları değerlendirilebilir.
Örnek senaryo 3 – Dönemsel ziyaret eden yönetim kurulu üyesi: Yurt dışında yaşayan bir yönetim kurulu üyesi, yılda birkaç kez yönetim kurulu toplantılarına katılmak için Türkiye'ye geliyor. Bu tür bir durumun, ikamet etmeyen yönetim kurulu üyelerine ilişkin güncel mevzuata göre değerlendirilmesi gerekir. Toplantılara katılmanın ötesinde Türkiye'de düzenli operasyonel görev üstlenilmesi halinde değerlendirme değişebilir.
Bu örneklerde belirleyici olan unsurlar, kişinin Türkiye'de fiilen görev yapıp yapmadığı, bu görevin düzenliliği ve ücret karşılığı olup olmadığıdır.
Sık Yapılan Hatalar
- Ortağın pay sahibi olduğu gerekçesiyle çalışma izni almadan yöneticilik yapmasına izin vermek.
- Yurt dışındaki ana şirketten bordrolu yöneticiyi izin almadan Türkiye'de görevlendirmek.
- Yönetim kurulu üyesi olarak atanan yabancının ikamet ve çalışma durumunu ayrıca değerlendirmemek.
- Şirket kuruluşunda sermaye ve istihdam planlamasını çalışma izni kriterlerinden bağımsız yapmak.
Not: Bu içerik genel bilgilendirme amaçlıdır; değerlendirme kriterleri ve muafiyet kuralları değişebilir. Somut durumlar için hukuk danışmanı veya mali müşavire başvurmanızı öneririz.
Yabancı Yönetici ve Ortak Süreçlerinde Destek
Yabancı ortaklı şirketlerde çalışma izni planlaması, şirket kuruluşu ve ortaklık yapısıyla birlikte ele alındığında çok daha sağlıklı ilerler. İK Partner olarak iş hukuku ve mevzuat uyumu hizmetimiz kapsamında yabancı yönetici ve ortaklarınızın izin süreçlerini planlıyor, uyum risklerini birlikte değerlendiriyoruz. Ücretsiz ilk görüşme için bize ulaşın.
