SGK İşçi Payı (İngilizce: Employee Share of Social Security Premium), sigortalı çalışanın prime esas kazancı üzerinden hesaplanan ve brüt ücretinden kesilerek işveren tarafından SGK'ya ödenen sosyal güvenlik primi demektir. 2026 yılında 4/a kapsamındaki çalışanlar için oran %14'tür; buna ayrıca %1 işsizlik sigortası işçi payı eklenir.
Brüt ücret ile net ücret arasındaki farkın önemli bir bölümü bu kesintiden oluşur. Çalışanlar maaş bordrosunu okurken, işverenler ise ücret teklifi hazırlarken işçi payını doğru anlamak zorundadır. Brüt-net dönüşümleri, ücret pazarlıkları ve bordro kontrolleri yapan İK uzmanları için bu kavram günlük işin bir parçasıdır.
SGK İşçi Payı Nedir? Kapsamı
İşçi payı, çalışanın sosyal güvenlik sistemine kendi katkısıdır. 5510 sayılı Kanun'a göre prim yükü işçi ve işveren arasında paylaştırılır; ancak ödemeyi yapan her zaman işverendir. İşveren, işçi payını ücretten keser ve kendi payıyla birlikte SGK'ya yatırır.
2026 yılında işçi payının bileşenleri şöyledir:
| Kalem | Oran | Finanse ettiği sigorta |
|---|---|---|
| Malullük, yaşlılık ve ölüm (MYÖ) | %9 | Emeklilik, malullük ve ölüm aylıkları |
| Genel sağlık sigortası (GSS) | %5 | Sağlık hizmetleri |
| SGK işçi payı toplamı | %14 | |
| İşsizlik sigortası işçi payı | %1 | İşsizlik ödeneği ve ilgili destekler |
| Toplam işçi kesintisi | %15 |
Kısa vadeli sigorta kolları (iş kazası, meslek hastalığı, hastalık, analık) primi yalnızca işveren tarafından ödenir; işçi payında yer almaz.
İşçi payının ödenmesi çalışana somut haklar kazandırır. MYÖ kısmı emeklilik ve malullük aylıklarının, GSS kısmı ise çalışanın ve bakmakla yükümlü olduğu kişilerin sağlık hizmetlerinin finansmanına katkı sağlar. Bu nedenle işçi payı, yalnızca bir "kesinti" değil, çalışanın gelecekteki güvencesine yaptığı bir katkı olarak da görülmelidir.
Nasıl Hesaplanır?
Formül: SGK işçi payı = Prime esas kazanç × %14 Formül: İşsizlik işçi payı = Prime esas kazanç × %1
Hesaplamada esas alınan tutar brüt ücret değil, prime esas kazanç tutarıdır. Prime tabi olmayan kalemler hesaplamaya girmez; tavanı aşan kısım için de prim kesilmez.
Örnek 1 – Asgari ücret (2026): Aylık brüt 33.030,00 TL olan asgari ücretlide SGK işçi payı 4.624,20 TL, işsizlik işçi payı 330,30 TL'dir. Toplam kesinti 4.954,50 TL olur. Asgari ücrete isabet eden kısım gelir ve damga vergisinden istisna olduğundan net ücret 28.075,50 TL'dir.
Örnek 2 – Açıklama amaçlı: Aylık brüt ücreti 60.000 TL olan bir çalışanda SGK işçi payı 8.400 TL, işsizlik işçi payı 600 TL'dir. Toplam 9.000 TL'lik kesinti, gelir vergisi matrahının hesaplanmasında brüt ücretten düşülür; matrah 51.000 TL olur.
Örnek 3 – Tavan: 2026 yılında aylık 297.270,00 TL'yi aşan ücretlerde işçi payı tavan üzerinden hesaplanır; SGK işçi payı en fazla 41.617,80 TL olur.
Türkiye'de Mevzuat Boyutu
İşçi payının ücretten kesilip SGK'ya yatırılmaması, işveren açısından ciddi sonuçlar doğurur. Kesilen ancak ödenmeyen primler için gecikme zammı işler; ayrıca durum ceza hukuku açısından da değerlendirilebilir. İşçi payının çalışana "net ücret" olarak ödenmesi ve kayıt dışı bırakılması da hem çalışanın haklarını hem de işverenin teşvik imkânlarını ortadan kaldırır.
Emekli olup çalışmaya devam edenlerde normal işçi payı yerine sosyal güvenlik destek primi uygulanır ve oranlar farklıdır. Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır; somut bordro uygulamaları için mali müşavirinize danışmanız önerilir.
Sık Karıştırılan Kavramlar
| Kavram | Farkı |
|---|---|
| SGK işçi payı | Çalışanın ücretinden kesilen %14 |
| SGK işveren payı | İşverenin kendi maliyetine eklenen pay; 2026'da %21,75 |
| İşsizlik sigortası primi | İşçi %1, işveren %2 olarak ayrıca hesaplanır |
| Gelir vergisi | SGK kesintilerinden sonra kalan matrah üzerinden hesaplanır |
Bordrodaki tüm kalemlerin sırasıyla nasıl okunacağını görmek için bordro kalemleri nasıl okunur yazımıza göz atabilirsiniz.
Örnek Senaryo
Aşağıdaki durum örnek amaçlıdır. Bir mühendislik firması, adaya aylık 70.000 TL net ücret teklif etmek ister. İK birimi, teklifi brüt tutar üzerinden hazırlamak için önce işçi payı (%14), işsizlik işçi payı (%1), gelir vergisi ve damga vergisi kesintilerini dikkate alarak brüt karşılığı hesaplar. Ardından işveren payını ekleyerek toplam maliyeti bütçeyle karşılaştırır. Teklif mektubunda brüt tutarı esas alır ve yıl içinde vergi dilimi değişiminin net ücreti etkileyebileceğini adaya açıkça belirtir.
İK Uygulamasında İpuçları
- Ücret tekliflerinde brüt tutarı esas alın; net tutar vergi dilimi nedeniyle yıl içinde değişebilir.
- Çalışanlara bordrodaki işçi payının ileride bağlanacak haklarını finanse ettiğini anlatan kısa bir bilgilendirme yapın.
- Yıl başında oran ve sınır parametrelerini bordro yazılımında güncelleyip test bordrosuyla kontrol edin.
- Emekli çalışanların bordrosunda doğru prim türünün seçildiğini doğrulayın.
İK sözlüğündeki diğer terimler için İK Sözlüğü sayfamıza göz atabilirsiniz.
Doğru Bordro, Güvenli Süreç
Prim kesintilerinin doğru hesaplanması, çalışan memnuniyeti kadar yasal uyum açısından da kritiktir. İK Partner'ın iş hukuku ve mevzuat uyumu desteğiyle bordro ve SGK süreçlerinizi gözden geçirebilirsiniz. İlk görüşmemiz ücretsizdir.
