SGK Tabanı (İngilizce: Social Security Premium Floor (Minimum Earnings Base)), bir sigortalı için SGK'ya bildirilebilecek en düşük prime esas kazanç tutarı demektir. Prime esas kazancın alt sınırı olarak da adlandırılır ve asgari ücrete eşittir. 2026 yılında günlük 1.101,00 TL, aylık 33.030,00 TL olarak uygulanır; hiçbir bildirim bu tutarın altında yapılamaz.
Taban, sosyal güvenlik sisteminin "en az" kuralıdır. Çalışanın gerçekte ne kadar ücret aldığından bağımsız olarak, bildirilen her gün için prim bu sınırın altında hesaplanamaz. Bu kural; bordro hazırlayan uzmanları, kısmi süreli veya eksik günlü çalışan istihdam eden işverenleri ve maliyet planlaması yapan İK ekiplerini doğrudan ilgilendirir.
SGK Tabanı Nedir? Kapsamı
5510 sayılı Kanun'a göre prime esas kazancın alt sınırı, 16 yaşından büyük sigortalılar için uygulanan asgari ücretin günlük tutarıdır. Asgari ücret belirlendiğinde SGK tabanı da otomatik olarak aynı tutara güncellenir. 2026 yılında asgari ücrete ara zam yapılmadığından, taban yıl boyunca tek tutar olarak uygulanır.
2026 yılı sınırları:
| Sınır | Günlük | Aylık (30 gün) |
|---|---|---|
| SGK tabanı (alt sınır) | 1.101,00 TL | 33.030,00 TL |
| SGK tavanı (üst sınır) | 9.909,00 TL | 297.270,00 TL |
Tabanın temel işlevleri şunlardır:
- Sigortalının sosyal güvenlik haklarının asgari bir kazanç seviyesine dayanmasını sağlamak,
- Düşük gösterilmiş ücretlerle prim kaybının önüne geçmek,
- Emeklilik ve geçici ödenek hesaplamalarına makul bir asgari temel oluşturmak.
Nasıl Hesaplanır?
Taban, gün bazında uygulanır. Bu nedenle tam ay çalışmayan sigortalılar için taban, bildirilen gün sayısıyla orantılıdır.
Formül: Asgari prime esas kazanç = Günlük taban × Prim ödeme gün sayısı
| Durum (2026) | Gün | Asgari PEK |
|---|---|---|
| Tam ay çalışma | 30 | 33.030,00 TL |
| Ayın 11'inde işe giriş | 20 | 22.020,00 TL |
| Kısmi süreli, ayda 15 gün karşılığı | 15 | 16.515,00 TL |
| 5 gün ücretsiz izin | 25 | 27.525,00 TL |
Bir çalışanın gerçek kazancı tabanın üzerindeyse, prim gerçek kazanç üzerinden hesaplanır. Gerçek kazanç tabanın altında kalıyorsa (örneğin kısmi süreli çalışmada saat ücreti düşük kaldığında), prim taban üzerinden hesaplanır ve aradaki fark için de prim ödenir. Kavramın genel çerçevesi için prime esas kazanç sözlük yazısına göz atabilirsiniz.
Tabanın gün bazında uygulanması, eksik gün bildirimlerinin doğruluğunu da önemli hâle getirir. Örneğin bir çalışan 25 gün bildirilip kazancı 30 günlük taban üzerinden gösterilirse veya tam tersi yapılırsa, gün ile kazanç arasındaki tutarsızlık denetimlerde dikkat çeker. Gün sayısı ve kazanç her zaman birlikte, aynı belgeye dayanarak belirlenmelidir.
Türkiye'de Mevzuat Boyutu
SGK tabanı, asgari ücret kuralıyla iç içedir; ancak ikisi aynı şey değildir. Asgari ücret, iş hukuku açısından çalışana ödenmesi gereken en düşük ücreti belirler. SGK tabanı ise sosyal güvenlik açısından bildirilmesi gereken en düşük kazancı tanımlar. Tam süreli bir çalışana asgari ücretin altında ücret ödenmesi, İş Kanunu md. 39'a aykırılık oluşturur ve 2026 yılında her işçi ve her ay için 2.734 TL idari para cezası öngörülür.
Uygulamada sık görülen bir risk, gerçekte daha yüksek ücret alan çalışanların taban üzerinden bildirilmesidir. Bu durum, denetimlerde fark prim, gecikme zammı ve idari para cezasına; ayrıca teşvik kaybına yol açabilir. Çalışan açısından ise emeklilik aylığı ve işsizlik ödeneği gibi hakların düşük hesaplanması sonucunu doğurur.
Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır; somut durumlarda mali müşavirinize veya bir uzmana danışmanız önerilir.
Örnek Senaryo
Aşağıdaki durum örnek amaçlıdır. Bir dershane, hafta sonları çalışan bir eğitmeni kısmi süreli olarak istihdam etmektedir. Eğitmen ayda toplam 60 saat çalışmakta ve saat ücreti üzerinden 12.000 TL kazanmaktadır. 60 saat 7,5'e bölündüğünde 8 gün prim günü bulunur; bu gün sayısı için taban 8.808,00 TL'dir. Eğitmenin gerçek kazancı tabanın üzerinde olduğundan prim 12.000 TL üzerinden hesaplanır. İK birimi, saat ücretinin asgari ücretin saatlik karşılığının altında kalmadığını da ayrıca kontrol eder.
Sık Karıştırılan Kavramlar
| Kavram | Farkı |
|---|---|
| SGK tabanı | Bildirilebilecek en düşük prime esas kazanç |
| Asgari ücret | Çalışana ödenmesi zorunlu en düşük ücret |
| SGK tavanı | Prim hesaplanacak en yüksek kazanç |
| Asgari ücret desteği | Belirli şartlarda işverene sağlanan günlük prim desteği |
İK Uygulamasında İpuçları
- Kısmi süreli ve eksik günlü çalışanlarda tabanın gün bazında uygulandığını bordro programında doğrulayın.
- Asgari ücret değiştiğinde taban parametresini aynı dönemden itibaren güncelleyin.
- Ücretin tamamını bordroya yansıtın; taban üzerinden bildirim yapıp farkı elden ödemekten kaçının.
- Saatlik ücretle çalışanlarda asgari ücretin saatlik karşılığını ayrıca kontrol edin.
İK sözlüğündeki diğer terimler için İK Sözlüğü sayfamıza göz atabilirsiniz.
Bordro Uyumunda Destek
Taban ve tavan kuralları, bordro doğruluğunun temelini oluşturur. İK Partner'ın iş hukuku ve mevzuat uyumu hizmetiyle bildirimlerinizi ve ücret yapınızı mevzuata uygunluk açısından birlikte gözden geçirebiliriz. İlk görüşmemiz ücretsizdir.
