SGK Çıkış Kodları (İngilizce: SGK Termination Reason Codes), iş sözleşmesi sona eren bir çalışanın işten ayrılış nedenini Sosyal Güvenlik Kurumu'na bildirmek için kullanılan sayısal kodlar demektir. İşveren, işten ayrılış bildirgesinde ayrılışın gerçek nedenine karşılık gelen kodu seçer; bu kod çalışanın birçok hakkını doğrudan etkiler.
Çıkış kodu ilk bakışta teknik bir ayrıntı gibi görünse de sonuçları geniştir. Çalışanın işsizlik ödeneğine başvurup başvuramayacağı, olası bir uyuşmazlıkta fesih nedeninin nasıl yorumlanacağı ve işverenin idari yaptırımla karşılaşıp karşılaşmayacağı bu koda bağlı olabilir. Bu nedenle kavram; İK uzmanlarını, bordro sorumlularını, yöneticileri ve çalışanları yakından ilgilendirir.
SGK Çıkış Kodları Nedir? Kapsamı
Bir çalışan işten ayrıldığında işveren, işten ayrılış bildirgesi ile bu durumu SGK'ya bildirir. Bildirgenin en önemli alanı, ayrılış nedenini gösteren çıkış kodudur. Kodlar; istifa, işveren feshi, emeklilik, sözleşmenin süresinin dolması, toplu işçi çıkarma, işyerinin kapanması ve haklı nedenle fesih türleri gibi farklı durumları ayırt eder.
Sık kullanılan kodlardan bazıları şunlardır:
| Kod | Anlamı |
|---|---|
| 3 | Belirsiz süreli iş sözleşmesinin işçi tarafından feshi (istifa) |
| 4 | Belirsiz süreli iş sözleşmesinin işveren tarafından haklı sebep bildirilmeden feshi |
| 5 | Belirli süreli iş sözleşmesinin sona ermesi |
| 8 | Emeklilik |
| 14 | Emeklilik için yaş dışında diğer şartların tamamlanması |
| 15 | Toplu işçi çıkarma |
| 22 | Diğer nedenler |
| 25 | İşçi tarafından işverenin ahlak ve iyi niyet kurallarına aykırı davranışı nedeniyle fesih |
| 42–50 | İşveren tarafından İş Kanunu md. 25/II bentlerine göre haklı fesih |
Tüm kodların güncel listesi ve hangi durumda hangisinin seçileceği için SGK işten çıkış kodları 2026 rehberimizi inceleyebilirsiniz.
Nasıl Çalışır?
Çıkış kodu seçimi, fesih sürecinin son halkasıdır ve önceki adımlarla tutarlı olmalıdır:
- Fesih türü belirlenir: istifa mı, işveren feshi mi, anlaşma mı, sözleşmenin sona ermesi mi?
- Fesih belgeleri hazırlanır: istifa dilekçesi, fesih bildirimi, savunma tutanağı veya ikale sözleşmesi.
- Belgelerdeki fesih nedeniyle uyumlu kod seçilir.
- İşten ayrılış bildirgesi, ayrılış tarihinden itibaren 10 gün içinde SGK'ya verilir.
- Çalışana çalışma belgesi ve gerekli diğer belgeler teslim edilir.
Uygulamada en sık karşılaşılan sorunlardan biri, nedeni tam belirlenemeyen ayrılışlarda "diğer nedenler" anlamındaki 22 numaralı kodun alışkanlıkla kullanılmasıdır. Bu kod, başka bir koda uymayan istisnai durumlar içindir; fesih nedeni belliyse ona karşılık gelen kod seçilmelidir. Benzer şekilde belirli süreli sözleşmenin süresi dolmadan feshedilmesi, sözleşmenin kendiliğinden sona ermesiyle aynı kodla bildirilmemelidir.
Yazılı fesih bildiriminde belirtilen neden ile SGK'ya bildirilen kodun çelişmesi, ileride işveren aleyhine delil olarak kullanılabilir.
Çıkış Kodunun Etkilediği Haklar
- İşsizlik ödeneği: Ödenek için çalışanın kendi istek ve kusuru dışında işsiz kalması gerekir. Örneğin istifa (kod 3) kural olarak bu şartı karşılamazken, işveren tarafından haklı sebep bildirilmeden fesih (kod 4) karşılar. Kod bazında ayrıntılar için işsizlik ödeneği ve çıkış kodları yazımıza bakabilirsiniz.
- Kıdem ve ihbar tazminatı: Kod tek başına tazminat hakkını belirlemez; ancak fesih nedeninin ispatında önemli bir göstergedir.
- Uyum ve denetim: Gerçeğe aykırı kod seçimi, hem idari yaptırım hem de işsizlik sigortasından yapılan ödemelerin geri istenmesi riskini doğurur.
Örnek Senaryo
Aşağıdaki durum örnek amaçlıdır. Bir çağrı merkezinde çalışan, işvereniyle karşılıklı anlaşarak ayrılmak ister ve ek ödeme içeren bir ikale sözleşmesi imzalanır. Çalışan, işsizlik ödeneği alabilmek için kod 4 ile bildirilmeyi talep eder. İK birimi, ayrılışın gerçek nedenini yansıtmayan bir kodun seçilemeyeceğini açıklar ve ikale sözleşmesindeki fesih iradesine uygun kodu hukuk danışmanıyla birlikte belirler. Böylece işveren, gerçeğe aykırı bildirim riskinden korunur.
Bu örnekte görüldüğü gibi, çalışanla iyi ilişkiyi korumak adına yapılan bir "iyilik" ileride hem işveren hem de çalışan için sorun yaratabilir. İşsizlik sigortasından yersiz ödeme yapıldığı tespit edilirse, bu ödemelerin geri istenmesi gündeme gelebilir.
Sık Karıştırılan Kavramlar
| Kavram | Farkı |
|---|---|
| Çıkış kodu | SGK'ya bildirilen ayrılış nedeni |
| Fesih türü | İş hukuku açısından sözleşmenin nasıl sona erdiği |
| İşten ayrılış bildirgesi | Çıkış kodunun yer aldığı resmi bildirim formu |
| Çalışma belgesi | Çalışana verilen, çalışma süresini ve işin türünü gösteren belge |
İK Uygulamasında İpuçları
- Fesih belgeleri hazır olmadan çıkış kodu seçmeyin; önce hukuki niteliği netleştirin.
- Çalışanın talebi doğrultusunda kod değiştirmeyin; kod daima gerçek nedeni yansıtmalıdır.
- Kod seçimini ikinci bir kişinin kontrol ettiği basit bir onay adımı ekleyin.
- Hatalı kodu fark ettiğinizde düzeltme işlemini gecikmeden yapın.
Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır; somut fesih durumlarında bir hukuk uzmanına danışılmalıdır.
İK sözlüğündeki diğer terimler için İK Sözlüğü sayfamıza göz atabilirsiniz.
Fesih Süreçlerinde Destek
Doğru çıkış kodu, ancak doğru yürütülmüş bir fesih sürecinin sonunda seçilebilir. İK Partner'ın iş hukuku ve mevzuat uyumu hizmetiyle fesih belgelerinden SGK bildirimine kadar süreci birlikte planlayabiliriz. İlk görüşmemiz ücretsizdir.
