İşten ayrılış bildirgesini doldururken karşınıza çıkan "işten çıkış nedeni" alanı, bir rakamdan ibaret gibi görünür. Oysa SGK işten çıkış kodları, çalışanın işsizlik ödeneği alıp alamayacağını, tarafların sonraki uyuşmazlıkta hangi beyanla bağlı kabul edileceğini ve kıdem tazminatı tartışmalarının yönünü etkileyebilir.
Bu rehberde 2026 yılında da uygulanan temel çıkış kodlarını bir tabloda topladık, hangi durumda hangi kodun seçileceğini örnek senaryolarla açıkladık ve uygulamada en sık yapılan hataları sıraladık. Kod listesi SGK tarafından düzenlenir; sistemde yer alan güncel listeyi her zaman kontrol etmenizi öneririz.
SGK işten çıkış kodları neden bu kadar önemli?
Çıkış kodu, sözleşmenin kimin iradesiyle ve hangi gerekçeyle sona erdiğini resmî kayda geçirir. Bu kaydın üç önemli etkisi vardır:
- İşsizlik ödeneği: Ödenek için çalışanın kendi istek ve kusuru dışında işsiz kalması gerekir. İŞKUR bu değerlendirmeyi SGK'ya bildirilen nedene dayanarak yapar.
- Tazminat uyuşmazlıkları: Arabuluculuk veya dava aşamasında işverenin bildirdiği kod, fesih nedenine ilişkin bir beyan olarak değerlendirilir.
- İstatistik ve denetim: Toplu çıkışlar, işyeri kapanışları ve devirler kodlar üzerinden izlenir.
Temel çıkış kodları tablosu
Aşağıdaki tablo, uygulamada en sık kullanılan kodları içerir:
| Kod | Açıklama |
|---|---|
| 3 | Belirsiz süreli iş sözleşmesinin işçi tarafından feshi (istifa) |
| 4 | Belirsiz süreli iş sözleşmesinin işveren tarafından haklı sebep bildirilmeden feshi |
| 5 | Belirli süreli iş sözleşmesinin sona ermesi |
| 8 | Emeklilik (yaşlılık) veya toptan ödeme |
| 13 | Kadın işçinin evlenmesi |
| 14 | Emeklilik için yaş dışında diğer şartların tamamlanması |
| 15 | Toplu işçi çıkarma |
| 17 | İşyerinin kapanması |
| 22 | Diğer nedenler |
| 23 | İşçi tarafından zorunlu nedenle fesih |
| 24 | İşçi tarafından sağlık nedeniyle fesih |
| 25 | İşçi tarafından işverenin ahlak ve iyi niyet kurallarına aykırı davranışı nedeniyle fesih |
| 27 | İşveren tarafından zorunlu nedenlerle ve tutukluluk nedeniyle fesih |
| 28 | İşveren tarafından sağlık nedeniyle fesih |
| 34 | İşyerinin devri, işin veya işyerinin niteliğinin değişmesi nedeniyle fesih |
| 38 | Doğum nedeniyle işten ayrılma |
| 42–50 | İş Kanunu md. 25-II'nin (a)–(ı) bentlerine göre işveren tarafından haklı nedenle fesih |
Listede yer almayan özel durumlar için sistemdeki tam kod listesine bakılmalıdır. Hiçbir koda uymayan durumlarda 22 "diğer nedenler" kullanılabilir; ancak bu kodun kolaylık olsun diye seçilmesi, ileride yorum farklılıklarına yol açabilir.
Hangi durumda hangi kod? Örnek senaryolar
İstifa ve karşılıklı anlaşma
Çalışan yazılı istifa dilekçesiyle ayrılıyorsa 3 kodu kullanılır. Bu durumda çalışan genel kural olarak işsizlik ödeneğine hak kazanamaz. Karşılıklı anlaşmayla (ikale) sona eren sözleşmelerde ise hangi kodun seçileceği, anlaşmanın kimin teklifiyle yapıldığı ve metnin içeriğine göre değerlendirilir; bu durum uygulamada sıkça tartışılır. İkale metnini hazırlarken çıkış kodunu da belgeye bağlamak ve mali müşavirle teyit etmek önerilir.
İşveren feshi
Örnek senaryo: Bir lojistik firması, performans dışı bir gerekçeyle ve haklı neden bildirmeden bir çalışanının sözleşmesini ihbar süresine uyarak sona erdiriyor. Burada doğru kod 4'tür. Çalışan, diğer şartları da sağlıyorsa işsizlik ödeneği için başvurabilir; kıdem tazminatı için en az 1 yıllık kıdem aranır.
İşveren, işçinin İş Kanunu md. 25-II kapsamındaki ahlak ve iyi niyet kurallarına aykırı bir davranışı nedeniyle fesih yapıyorsa 42–50 arasındaki, ilgili bende karşılık gelen kod seçilir. Bu kodlar işçi kusuruna dayandığından işsizlik ödeneği genel olarak doğmaz. Haklı nedenin ispat yükü işverendedir; kodu seçmeden önce tutanak, savunma ve delillerin eksiksiz olduğundan emin olun.
İşçinin haklı nedenle feshi
Çalışan, işverenin ahlak ve iyi niyet kurallarına aykırı davranışı nedeniyle sözleşmeyi feshediyorsa 25, sağlık nedeniyle feshediyorsa 24, zorunlu nedenle feshediyorsa 23 kodu kullanılır. İşçinin haklı feshinde işveren çoğu zaman bu gerekçeye itiraz eder ve "istifa" kodunu seçmek ister. Ancak kodun gerçeği yansıtmaması, uyuşmazlıkta işverenin aleyhine sonuç doğurabilir.
Emeklilik ve yaş dışındaki şartlar
Çalışan yaşlılık aylığı almak için ayrılıyorsa 8, yaş dışındaki şartları (sigortalılık süresi ve prim günü) tamamlayıp SGK'dan aldığı yazıyla ayrılıyorsa 14 kodu kullanılır. Kod 14'te çalışandan SGK'dan alınan ilgili yazının bir örneğini istemeniz ve özlük dosyasına koymanız önemlidir.
Kadın işçinin evlenmesi ve doğum
Kadın işçi evlilik nedeniyle ayrılıyorsa 13 kodu kullanılır; bu ayrılış, kanunda öngörülen süre içinde yapılması koşuluyla kıdem tazminatı hakkı doğurur. Doğum nedeniyle ayrılmada ise 38 kodu kullanılır. 2026'da analık izninin 24 haftaya çıkarıldığını da unutmayın; izin süresince sözleşme devam ettiğinden çıkış bildirimi yapılmaz.
İşyerine ilişkin nedenler
İşyeri tamamen kapanıyorsa 17, toplu işçi çıkarma prosedürü uygulanıyorsa 15, işyerinin devri veya niteliğinin değişmesi nedeniyle fesih yapılıyorsa 34 kodu seçilir. Toplu çıkarma koşulları için toplu işten çıkarma süreci yazımıza bakabilirsiniz.
Kod seçerken izlenecek adımlar
- Fesih belgesini okuyun: Sözleşmeyi kim, hangi gerekçeyle sona erdirdi?
- Dayanak maddeyi belirleyin: İş Kanunu md. 17, 24, 25 veya kanundaki diğer haller.
- Belgelerle kodu eşleştirin: İstifa dilekçesi, fesih bildirimi, SGK yazısı, tutanaklar.
- Tutarlılığı kontrol edin: Kod; fesih yazısı, ibraname ve çalışma belgesiyle çelişmemeli.
- Kaydı saklayın: Kod seçiminin dayanağını özlük dosyasına ekleyin.
Sık yapılan hatalar
- İşveren feshini çalışanın talebiyle "istifa" olarak göstermek
- Haklı nedenle fesih yapıldığı halde 4 kodunu kullanıp sonra tazminat tartışmasında haklı nedeni ileri sürmek
- Her belirsiz durumda 22 "diğer nedenler" kodunu seçmek
- Kod 14 için SGK yazısını almadan bildirim yapmak
- Fesih yazısı ile bildirge arasında farklı gerekçeler kullanmak
Bildirgenin genel akışını SGK işten ayrılış bildirgesi rehberimizde adım adım anlattık.
Çıkış süreçlerinizi birlikte kurgulayalım
Doğru çıkış kodu, doğru fesih sürecinin sonucudur. Fesih usulü hatalıysa kod seçimi de tartışmalı hale gelir. İK Partner olarak fesih süreçlerini, ayrılış belgelerini ve SGK bildirimlerini tek bir uyum çerçevesinde ele alıyoruz. İş hukuku ve mevzuat uyumu hizmetimiz ile ilgili ücretsiz ilk görüşme için bize ulaşabilirsiniz.
Bu içerik genel bilgilendirme amaçlıdır; mevzuat ve kod listeleri değişebilir. Somut durumlarınız için hukuk danışmanınıza veya mali müşavirinize başvurmanızı öneririz.
