Kullanılmayan yıllık izin alacağı, iş sözleşmesi herhangi bir nedenle sona erdiğinde çalışanın hak kazanıp da kullanmadığı yıllık izin günlerinin, sözleşmenin sona erdiği tarihteki ücret üzerinden paraya çevrilmiş hâlidir. Sözleşme devam ederken izin kullandırılması gereken bir "zaman hakkı"dır; fesihle birlikte ödenmesi gereken bir "para alacağına" dönüşür. Bu dönüşüm anında işverenin elinde iki şey olmalıdır: doğru hesaplanmış bir bakiye ve bu bakiyeyi kanıtlayan imzalı kayıtlar.
Bu yazı, alacağın hangi durumda doğduğunu, nasıl hesaplandığını, hangi sürede zamanaşımına uğradığını ve uyuşmazlıkta nasıl ispat edildiğini bir arada ele alır. Farklı ücret seviyelerinde hazır hesap örnekleri için kullanılmayan izin ücreti hesaplama yazımıza, ödeme zamanı ve ihbar ilişkisi için fesihte yıllık izin ücreti yazımıza da bakabilirsiniz.
Kullanılmayan Yıllık İzin Alacağı Ne Zaman Doğar?
İş Kanunu md. 59'a göre iş sözleşmesinin herhangi bir nedenle sona ermesi hâlinde, hak kazanılıp kullanılmayan izin sürelerine ait ücret, çalışana veya ölüm hâlinde hak sahiplerine ödenir. Bu ifadenin pratik sonuçları şunlardır:
| Sona erme nedeni | Alacak doğar mı? |
|---|---|
| İstifa | Evet |
| İşverenin geçerli nedenle feshi | Evet |
| İşverenin haklı nedenle (md. 25/II) feshi | Evet |
| Emeklilik, askerlik, evlilik nedeniyle ayrılış | Evet |
| Belirli süreli sözleşmenin sona ermesi | Evet |
| Çalışanın ölümü | Evet, hak sahiplerine |
Fesih türü alacağı ortadan kaldırmaz. Kıdem tazminatından farklı olarak burada "hangi nedenle ayrıldı" sorusu sonucu değiştirmez.
Sözleşme devam ederken alacak olur mu?
Hayır. Yıllık ücretli izin hakkından vazgeçilemez (md. 53) ve sözleşme sürerken izin paraya çevrilemez. Çalışan "iznimi kullanmayayım, parasını alayım" dese bile, işverenin yükümlülüğü izni kullandırmaktır. Sözleşme devam ederken yapılan böyle bir ödeme, izin hakkını ortadan kaldırmayabilir ve fesihte aynı günler için yeniden talep riski doğurabilir.
Hak kazanılmamış süre için alacak var mı?
Alacak yalnızca hak kazanılmış izinler için doğar. İşyerinde bir yılı doldurmadan ayrılan çalışanın yıllık izin alacağı yoktur. Son hak ediş tarihinden sonra geçen ve bir yılı tamamlamayan süre için de kanunen orantılı ödeme gerekmez; sözleşme veya şirket politikası daha lehe bir kural koymuşsa ona uyulur.
Alacak Nasıl Hesaplanır?
Hesap iki girdiye dayanır: kullanılmayan gün sayısı ve sözleşmenin sona erdiği tarihteki ücret.
Girdi 1: Bakiye
Bakiye = tüm hak ediş yıllarındaki izin günlerinin toplamı − imzalı belgeyle kullanıldığı ispatlanabilen günler.
Burada kritik nokta, kullanılan günün belgeyle eşleşmesidir. Puantajda "izinli" görünen ama imzalı izin formu ya da izin kayıt belgesiyle desteklenmeyen günler, uyuşmazlıkta kullanılmış kabul edilmeyebilir.
Girdi 2: Ücret
Md. 59, sözleşmenin sona erdiği tarihteki ücreti esas alır. Md. 57 de izin ücretinin hesabında md. 50'nin uygulanacağını söyler; buna göre fazla çalışma ücretleri ve sosyal yardımlar hesaba katılmaz. Uygulamada bu nedenle çıplak brüt ücret kullanılır; ücreti belirli olmayan (prim, komisyon gibi) çalışanlarda md. 57'deki ortalama yöntemi uygulanır.
Temsilî örnek: Dokuz yıllık çalışan
Çalışan 9 yıl 4 ay sonra istifa ediyor. Son aylık brüt ücreti örnek olarak 48.000 TL.
| Kalem | Hesap | Sonuç |
|---|---|---|
| 1-5. hak edişler | 5 × 14 | 70 gün |
| 6-9. hak edişler | 4 × 20 | 80 gün |
| Toplam hak ediş | 70 + 80 | 150 gün |
| İmzalı belgeyle kullanılan | — | 104 gün |
| Kullanılmayan bakiye | 150 − 104 | 46 gün |
| Günlük brüt ücret | 48.000 ÷ 30 | 1.600,00 TL |
| Brüt alacak | 1.600 × 46 | 73.600,00 TL |
Son 4 aylık süre için kanunen izin alacağı doğmaz.
Belgesiz kullanım farkı: İşveren, bu çalışanın 10 gün daha izin kullandığını ancak imzalı belgesi bulunmadığını söylüyor. Bu 10 gün belgelenebilseydi bakiye 36 gün, alacak 1.600 × 36 = 57.600 TL olurdu. Aradaki 16.000 TL, tek bir eksik imzanın maliyetidir.
Birikmiş izinler ve ücret artışı
Birikmiş izinlerin tamamı, kazanıldığı yılın ücretiyle değil, son ücretle ödenir. Ücret her yıl arttığından, kullandırılmayan izin zaman içinde büyüyen bir yükümlülüktür. Bu nedenle izin bakiyesini yıl içinde eritmek, çıkışta toplu ödeme yapmaktan çoğu zaman daha düşük maliyetlidir.
Kesintiler ve sigorta primi
Alacak ücret niteliğindedir; SGK işçi payı, işsizlik sigortası işçi payı, gelir vergisi ve damga vergisi kesintilerine tabidir. Net tutar kümülatif matraha göre değiştiğinden bordro programında hesaplanmalıdır. Güncel oranlar için 2026 bordro parametreleri yazımıza bakabilirsiniz.
Zamanaşımı: Beş Yıl, Fesihten İtibaren
İş Kanunu Ek Madde 3'e göre yıllık izin ücretinin zamanaşımı süresi beş yıldır. Md. 59 ise bu sürenin iş sözleşmesinin sona erdiği tarihten itibaren başlayacağını açıkça düzenler.
Bu iki hükmün birlikte sonucu şudur: Çalışan yıllarca izin kullanmamış olsa bile, birikmiş izinlerin zamanaşımı her hak ediş yılından ayrı ayrı işlemez; sayaç fesihle başlar. Temsilî örnek: 15 Mart 2026'da sona eren sözleşme için izin ücreti alacağının zamanaşımı 15 Mart 2031'de dolar.
Dava açılmadan önce arabulucuya başvurulması dava şartıdır (7036 sayılı Kanun md. 3). Arabuluculuk sürecinin zamanaşımına etkisi gibi ayrıntılar için hukuk danışmanınızdan görüş alın.
İşveren ne yapmalı? İzin kayıtlarını ve ödeme belgelerini en az fesihten sonraki zamanaşımı süresi boyunca saklayın. Personel dosyası imha politikanızı bu süreye göre kurun.
İspat: Yük İşverende
Yargıtay'ın yerleşik uygulamasına göre yıllık iznin kullandırıldığını veya karşılığının ödendiğini ispat yükü işverendedir. İşveren bu yükü öncelikle yazılı belgelerle karşılar.
| Belge | İspat değeri |
|---|---|
| Çalışanın imzaladığı izin kayıt belgesi | Güçlü; md. 56 gereği tutulması zorunlu |
| İmzalı izin talep ve onay formu | Güçlü; tarih ve gün sayısı açıksa |
| Çalışanın onayladığı elektronik izin kaydı | Sistem güvenilir ve kayıt izlenebilirse güçlü |
| İmzasız puantaj veya İK tablosu | Zayıf; tek başına yetersiz kalabilir |
| Tanık beyanı | Uygulamada izin kullanımını ispatta yeterli görülmez |
| Bordroda "izin ücreti" tahakkuku ve banka ödemesi | Ödemenin ispatında önemli |
İzin kayıt belgesinin içeriği ve doldurulması için yıllık izin kayıt belgesi şablonumuzdan yararlanabilirsiniz.
İbraname ne işe yarar?
Türk Borçlar Kanunu md. 420'ye göre işçinin alacağına ilişkin ibra sözleşmesi; yazılı olmalı, sözleşmenin sona ermesinden itibaren en az bir ay geçtikten sonra yapılmalı, alacağın türü ve miktarı açıkça yazılmalı ve ödeme hak tutarına göre noksansız ve banka aracılığıyla yapılmalıdır. Bu şartları taşımayan ibraname kesin olarak hükümsüzdür; gerçek tutarı içermeyen ibra belgeleri ise yalnızca içerdikleri miktarla sınırlı makbuz hükmündedir.
Pratik sonuç: İbraname, eksik hesaplanmış bir izin alacağını "kapatmaz". Asıl koruma doğru hesap ve banka ödemesidir.
Adım Adım Süreç: Çıkışta İzin Alacağı Mutabakatı
- Hak ediş dökümünü çıkarın: İşe giriş, devamsızlık ötelemeleri, kademe ve yaş düzeltmeleriyle her yılın hak edişini listeleyin.
- Kullanımları belgeyle eşleştirin: Her izin kullanımının karşısına ilgili imzalı belgeyi yazın; belgesiz satırları ayrıca işaretleyin.
- Belgesiz satırları çalışanla konuşun: Çalışanın kabul ettiği kullanımları yazılı beyanla kayda alın.
- Bakiyeyi ve son ücreti teyit edin: Çıplak brüt ücret veya ortalama ücret yöntemini dosyaya not edin.
- İzin bakiye bildirimini imzalatın: İzin bakiye bildirim formu bu adım için uygundur.
- Ödemeyi çıkış bordrosunda gösterin: "Kullanılmayan izin ücreti" kalemi ayrı satırda yer almalı, ödeme banka aracılığıyla yapılmalıdır.
- Dosyayı kapatın: Hesap tablosu, belgeler ve banka dekontunu zamanaşımı süresi boyunca saklayın.
Sık Yapılan Hatalar
- Haklı fesihte alacağı ödememek: Fesih nedeni ne olursa olsun alacak doğar.
- Eski yılların ücretiyle hesaplamak: Esas olan sözleşmenin sona erdiği tarihteki ücrettir.
- Giydirilmiş ücret kullanmak: Sosyal yardımlar ve fazla çalışma ücretleri md. 50 gereği hesaba katılmaz; sözleşmede aksi öngörülmediyse çıplak ücret kullanılır.
- Rapor ve mazeret izinlerini bakiyeden düşmek: Md. 56 bu izinlerin yıllık izne mahsubunu yasaklar.
- İhbar süresi içinde izin kullandırıp bakiyeyi sıfırlamak: Md. 59'a göre işverenin feshinde bildirim süresi ve iş arama izinleri yıllık izinle iç içe giremez.
- İbranameye güvenmek: Eksik ödemeyi içeren ibraname yalnızca makbuz hükmündedir.
Fesihte izin ücretini ödememek md. 103 kapsamında her işçi için ayrı idari para cezası nedenidir; güncel tutarlar için yıllık izin ihlali cezaları yazımıza bakabilirsiniz.
Sonuç
Kullanılmayan yıllık izin alacağı, işverenin yıllar içinde biriktirdiği bir yükümlülüğün fesih anında tek seferde ortaya çıkmasıdır. Bu yükü küçültmenin yolu izinleri zamanında kullandırmak, her kullanımı imzalı kayda bağlamak ve çıkışta bakiyeyi çalışanla mutabakatla kapatmaktır. Çıkış hesaplarınızı ve izin kayıtlarınızı denetletmek isterseniz İK Partner'ın iş hukuku ve mevzuat uyumu hizmetinden destek alabilir ya da bizimle iletişime geçin.
Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır, hukuki danışmanlık niteliği taşımaz; örnek tutarlar temsilîdir ve somut durumunuz için uzman desteği almanızı öneririz.
