Esnek çalışma modellerinin yaygınlaşmasıyla birçok işyerinde tam süreli çalışanların yanında haftada birkaç gün çalışan part-time personel, proje bazlı belirli süreli çalışanlar ve sezonluk işçiler bir arada bulunuyor. Bu çeşitlilik izin yönetiminde de sorular doğuruyor. En sık karşılaşılan yanılgı şudur: "Yarım gün çalışan, yarım izin hak eder." Part-time çalışan yıllık izni konusunda kural böyle işlemez.
Bu yazıda kısmi süreli, belirli süreli ve mevsimlik çalışanların yıllık izin haklarını; izin gün sayısı, izin ücreti ve süre birleştirme açısından ele alıyoruz. Sözleşme türlerinin genel özellikleri için iş sözleşmesi türleri yazımıza bakabilirsiniz.
Part-Time Çalışan Yıllık İzni: Gün Sayısı Aynı
Kısmi süreli iş sözleşmesiyle çalışanlar, eşit davranma ilkesi (İş Kanunu md. 5 ve md. 13) gereği tam süreli emsallerine göre haklı bir neden olmadıkça farklı işleme tabi tutulamaz. Yıllık izin bakımından bu şu anlama gelir:
- Kısmi süreli çalışan da işe başladığı tarihten itibaren, deneme süresi dahil en az bir yıl çalıştığında yıllık izne hak kazanır.
- İzin gün sayısı, tam süreli çalışanlarla aynı esaslara göre belirlenir: 1–5 yıl (5 dahil) 14 gün, 5–15 yıl arası 20 gün, 15 yıl ve fazlası 26 gün; 18 yaş ve altı ile 50 yaş ve üzeri çalışanlarda en az 20 gün.
- İzin süresince ödenecek ücret, çalışanın kısmi süreli ücreti üzerinden hesaplanır.
Yani kısmi süreli çalışanın izni gün olarak kısalmaz; azalan şey, izin günleri için ödenen ücret tutarıdır.
Haftanın Belirli Günlerinde Çalışanlar
Kısmi süreli çalışmanın iki yaygın biçimi vardır: her gün daha kısa süre çalışmak veya haftanın yalnızca belirli günlerinde tam gün çalışmak. İkinci modelde izin günlerinin nasıl sayılacağı uygulamada tartışma konusu olabilir.
Örnek senaryo: Haftada yalnızca pazartesi, çarşamba ve cuma çalışan bir çalışan 14 gün yıllık izin hak etmiştir. Bu çalışanın izni yalnızca çalıştığı günler üzerinden mi sayılacak (yani 14 çalışma günü, yaklaşık 4,5 hafta), yoksa normal iş günleri üzerinden mi (yaklaşık 2,5 hafta)?
Bu konuda tek bir kesin formül vermek yerine şunu öneriyoruz:
- İzin sayım yöntemini sözleşmede veya izin politikasında açıkça yazın.
- Seçilen yöntemin çalışanı tam süreli emsaline göre dezavantajlı duruma düşürmediğini kontrol edin.
- Tereddüt halinde hukuki görüş alın ve çalışan lehine yorumu tercih edin.
Belirli Süreli Sözleşmelerde Yıllık İzin
Belirli süreli iş sözleşmesiyle çalışanlar da yıllık izin hakkından yararlanır. Dikkat edilmesi gereken iki nokta vardır:
- Süre birleştirme: İş Kanunu md. 54'e göre aynı işverenin bir veya çeşitli işyerlerinde geçen süreler birleştirilir. Art arda yenilenen belirli süreli sözleşmelerde (zincirleme sözleşmeler) çalışma süreleri, izin hakkı hesabında kural olarak birlikte değerlendirilir.
- Sözleşme sonunda izin ücreti: Belirli süreli sözleşme süresi dolarak sona erdiğinde, hak kazanılıp kullanılmamış izinlerin ücreti md. 59 uyarınca ödenir.
Örnek senaryo: Bir çalışan aynı işverenle önce 8 aylık, ardından ara vermeden 6 aylık belirli süreli sözleşme yapmıştır. Toplam süre bir yılı aştığından, ikinci sözleşme sırasında yıllık izne hak kazanılır.
Mevsimlik ve Kampanya İşlerinde Durum
İş Kanunu md. 53'ün son fıkrasına göre, niteliği gereği bir yıldan az süren mevsimlik veya kampanya işlerinde çalışanlara yıllık ücretli izin hükümleri uygulanmaz. Turizm, tarım ürünleri işleme veya belirli sezonlara bağlı üretim işleri bu kapsamda değerlendirilebilir.
Ancak bu istisna dar yorumlanmalıdır:
- İş gerçekten niteliği gereği bir yıldan kısa sürmelidir; yıl boyunca süren bir işte sözleşmeyi parçalara bölmek istisnaya dayanak olmaz.
- Her sezon aynı işverende çalışan ve iş ilişkisi askıda kalan mevsimlik çalışanların durumu, sözleşmenin yapısına göre ayrıca değerlendirilmelidir.
- Toplu iş sözleşmesi veya iş sözleşmesi ile mevsimlik çalışanlara izin hakkı tanınabilir.
Sezonluk çalışan yönetiminin diğer boyutları için sezonluk çalışan yönetimi yazımıza göz atabilirsiniz.
Kısmi Süreli Çalışanda İzin Ücreti Örneği
Örnek senaryo: Haftada 22,5 saat çalışan ve aylık brüt 20.000 TL ücret alan kısmi süreli bir çalışan, 14 gün yıllık izin kullanıyor.
- Çalışan aylık ücretli olduğu için izin ayında da aylık brüt 20.000 TL ücretini aynen alır.
- Peşin ödeme talep ederse, izin günlerine isabet eden tutar 20.000 ÷ 30 × 14 = 9.333,33 TL olarak izin başlamadan önce avans şeklinde ödenebilir.
- Sözleşme sona erdiğinde bu 14 gün kullanılmamış olsaydı, kullanılmayan izin ücreti de aynı günlük ücret (20.000 ÷ 30 = 666,67 TL) üzerinden hesaplanırdı.
Kısmi süreli çalışanın ücreti, çalışılan süreyle orantılı asgari ücretin altına düşmemelidir. 2026 yılında tam süreli aylık brüt asgari ücret 33.030,00 TL'dir; kısmi süreli çalışan için bu tutar çalışma süresiyle orantılı olarak değerlendirilir.
Karşılaştırma Tablosu
| Çalışan türü | Yıllık izin hakkı | Gün sayısı | İzin ücreti |
|---|---|---|---|
| Tam süreli | Var | Kıdeme göre 14/20/26 gün | Tam ücret |
| Kısmi süreli | Var | Tam süreliyle aynı esaslar | Kısmi süreli ücret üzerinden |
| Belirli süreli | Var (bir yıl şartıyla) | Kıdeme göre | Sözleşmedeki ücret |
| Niteliği gereği bir yıldan kısa mevsimlik/kampanya işi | Kanunen yok | — | Sözleşmeyle tanınabilir |
Sık Yapılan Hatalar
- Kısmi süreli çalışanın izin gününü çalışma saatiyle orantılı olarak azaltmak.
- Zincirleme belirli süreli sözleşmelerde süreleri birleştirmemek.
- Yıl boyu süren işlerde mevsimlik istisnasına dayanmak.
- Belirli süreli sözleşme sonunda kullanılmayan izin ücretini ödememek.
Bu içerik genel bilgilendirme amaçlıdır; mevzuat değişebilir. Somut durumlar için bir hukuk danışmanına veya mali müşavire başvurmanızı öneririz.
Esnek Kadrolarda İzin Yönetimi
Farklı sözleşme türlerinin bir arada olduğu işyerlerinde izin kurallarının yazılı ve tutarlı olması, eşit davranma ilkesine uyumun anahtarıdır. İK Partner, iş hukuku ve mevzuat uyumu hizmetiyle sözleşme yapınızı ve izin politikanızı birlikte gözden geçirir. Ücretsiz ilk görüşme için bize ulaşın.
