İşveren Maliyeti (İngilizce: Total Employer Cost veya Labour Cost), bir çalışanın işverene toplam maliyetini, yani brüt ücretin yanı sıra işverenin ödediği SGK primi, işsizlik sigortası primi ve sağlanan yan hakların toplamını ifade eden tutar demektir. Bordroda doğrudan görünen kısmı "brüt ücret + işveren payları" olarak hesaplanır; geniş anlamda ise yan haklar ve diğer istihdam giderleri de bu kavrama dahildir.
Çalışan için önemli olan net ücret, işveren için önemli olan ise toplam maliyettir. İşe alım bütçesi, ücret artışı planlaması, teklif hazırlığı ve dış kaynak karşılaştırmaları hep bu rakam üzerinden yapılır. Bu yüzden işveren maliyeti nedir ve nasıl hesaplanır sorusu, finans yöneticileri, İK bütçe sorumluları ve şirket sahipleri için temel bir konudur.
İşveren Maliyeti Nedir? Bileşenleri
İşveren maliyeti iki katmanda düşünülebilir:
1. Bordro maliyeti (doğrudan):
- Brüt ücret (temel ücret, fazla mesai, prim, ikramiye, nakdi yan haklar)
- SGK işveren payı: 2026'da standart oran %21,75
- İşsizlik sigortası işveren payı: %2
2. Toplam istihdam maliyeti (geniş):
- Yemek, servis, özel sağlık sigortası gibi bordro dışı yan haklar
- Eğitim, ekipman ve işe alım giderleri
- Kıdem tazminatı karşılığı gibi ileriye dönük yükümlülükler
- İş sağlığı ve güvenliği hizmet giderleri
2026'da SGK işveren payında önemli bir değişiklik olmuştur: Malullük-yaşlılık-ölüm sigortası işveren payı 1 puan artırılarak %12'ye çıkarılmış ve toplam işveren payı 2025'teki %20,75'ten %21,75'e yükselmiştir. Kısa vadeli sigorta kolları oranı işin tehlike sınıfına göre değişebilir. Ayrıntılar için SGK işveren payı maddemize bakabilirsiniz.
Nasıl Hesaplanır? Prim İndirimlerinin Etkisi
Bordro maliyetinin temel formülü şöyledir:
İşveren maliyeti = Brüt ücret + (Prime esas kazanç × SGK işveren payı) + (Prime esas kazanç × %2)
5510 sayılı Kanun md. 81 kapsamındaki prim indirimi şartlarını sağlayan işverenler için işveren payı azalır:
- İmalat sektörü: 5 puanlık indirimle işveren payı %16,75
- İmalat dışı sektörler: 2 puanlık indirimle işveren payı %19,75 (2025'te bu indirim 4 puandı)
Prim indirimlerinin şartları için 5 puanlık prim indirimi maddemize göz atabilirsiniz. Prime esas kazancın aylık üst sınırı 2026'da 297.270,00 TL olduğundan, bu tutarı aşan ücretlerde işveren primleri tavan üzerinden hesaplanır.
Örnek Senaryolar (2026)
Aşağıdaki tablolar açıklama amaçlıdır.
Asgari ücretli bir çalışan (brüt 33.030,00 TL):
| Senaryo | İşveren SGK payı | İşsizlik işveren payı | Toplam maliyet |
|---|---|---|---|
| Teşviksiz (%21,75) | 7.184,03 TL | 660,60 TL | 40.874,63 TL |
| İmalat dışı, 2 puan indirimli (%19,75) | 6.523,43 TL | 660,60 TL | 40.214,03 TL |
| İmalat, 5 puan indirimli (%16,75) | 5.532,53 TL | 660,60 TL | 39.223,13 TL |
Brüt 50.000,00 TL ücretli bir çalışan:
| Senaryo | İşveren SGK payı | İşsizlik işveren payı | Toplam maliyet |
|---|---|---|---|
| Teşviksiz (%21,75) | 10.875,00 TL | 1.000,00 TL | 61.875,00 TL |
| İmalat dışı, 2 puan indirimli (%19,75) | 9.875,00 TL | 1.000,00 TL | 60.875,00 TL |
| İmalat, 5 puan indirimli (%16,75) | 8.375,00 TL | 1.000,00 TL | 59.375,00 TL |
Ayrıca 2025'in aynı ayına ilişkin prime esas günlük kazancı 1.300 TL ve altında bildirilen sigortalılar için 2026'da günlük 42,33 TL (30 gün için aylık 1.269,90 TL) asgari ücret desteği uygulanır; toplu iş sözleşmesi olan işyerlerinde eşik 2.600 TL'dir. Prim gün sayısı gibi ayrıntılar için ilgili SGK genelgesine bakılmalıdır. Kalem kalem hesap ve yan hakların dahil edildiği örnekler için işveren maliyeti hesaplama 2026 rehberimize göz atabilirsiniz.
Sık Karıştırılan Kavramlar
- Brüt ücret: Çalışanın kesinti öncesi ücretidir; işveren maliyetinin yalnızca bir parçasıdır.
- Net ücret: Çalışanın eline geçen tutardır; işveren maliyetiyle arasındaki fark hem işçi kesintilerini hem işveren primlerini içerir.
- Personel gideri: Muhasebede tüm çalışanların toplam maliyetini ifade eden geniş bir kalemdir.
- Fully loaded cost: İngilizcede ofis, ekipman ve yönetim giderleri dahil edilmiş toplam çalışan maliyetini anlatır.
İK Uygulamasında İpuçları
- Teklif ve bütçe çalışmalarında her zaman toplam maliyet üzerinden konuşun.
- Teşvik ve prim indirimlerinden yararlanma şartlarını (borçsuzluk, bildirgelerin zamanında verilmesi gibi) düzenli kontrol edin; şartın kaybı maliyeti doğrudan artırır.
- Net ücret anlaşmalarında vergi dilimi değişiminin brüt ücreti ve dolayısıyla işveren maliyetini artıracağını hesaba katın.
- Yıllık bütçeye kıdem tazminatı karşılığını da ekleyin.
Bu bilgiler genel bilgilendirme amaçlıdır; teşvik uygunluğu ve özel durumlar için mali müşavirinize danışmanız önerilir.
Toplam maliyeti yönetime raporlarken bordro maliyeti ile geniş istihdam maliyetini ayrı satırlarda göstermek karar alma sürecini kolaylaştırır. Böylece yöneticiler hem yasal yükümlülüklerden doğan sabit maliyeti hem de şirketin kendi tercihiyle sağladığı yan hakların bütçedeki payını net biçimde görebilir.
Maliyetinizi Doğru Planlayın
İşveren maliyetinin doğru hesaplanması, büyüme planlarının ve ücret politikalarının gerçekçi olmasını sağlar. İş hukuku ve mevzuat uyumu hizmetimiz kapsamında prim indirimi ve teşvik uygunluğunuzu, bordro maliyet yapınızı birlikte değerlendirebiliriz. İlk görüşme ücretsizdir.
İK sözlüğündeki diğer terimler için İK Sözlüğü sayfamıza göz atabilirsiniz.
