İşyeri Devri (İngilizce: Transfer of Undertaking), bir işyerinin veya işyerinin bir bölümünün, satış, kiralama, birleşme gibi bir hukuki işleme dayanarak başka bir işverene geçmesi demektir. 4857 sayılı İş Kanunu'nun 6. maddesine göre devir tarihinde mevcut olan iş sözleşmeleri, bütün hak ve borçlarıyla birlikte kendiliğinden devralan işverene geçer.
Şirket satın almaları, varlık devirleri, franchise değişiklikleri ve bazı yeniden yapılanmalar, çoğu zaman bir işyeri devri sonucunu doğurur. Çalışanlar için "kıdemim ne olacak", işverenler için "eski borçlardan kim sorumlu" soruları bu noktada gündeme gelir. Bu nedenle terim, birleşme ve satın alma süreçlerini yöneten yöneticiler, İK ve hukuk ekipleri için temel bir kavramdır.
İşyeri Devri Nedir? Kapsamı
İşyeri devrinden söz edebilmek için genellikle şu unsurlar aranır:
- Hukuki işlem: Devir; satış, kira, bağış, birleşme gibi bir hukuki işleme dayanmalıdır.
- Ekonomik bütünlüğün korunması: Devredilen birim, faaliyetini sürdürebilecek bir organizasyon olarak el değiştirmelidir; yalnızca tek tek makinelerin satılması tek başına işyeri devri sayılmayabilir.
- İşveren değişikliği: İşyerinin işvereni değişmelidir. Aynı şirketin hisselerinin el değiştirmesi, işveren tüzel kişiliği aynı kaldığı için kural olarak işyeri devri değildir.
- Bütün veya bölüm: Devir işyerinin tamamını ya da bağımsız işleyebilen bir bölümünü kapsayabilir.
Kanun, iflas nedeniyle malvarlığının tasfiyesi sırasında yapılan devirleri bu kuralların dışında tutar.
İşyeri Devri Nasıl İşler? Hukuki Sonuçları
Md. 6, devrin işçi ve işveren açısından sonuçlarını şu şekilde düzenler:
| Konu | Kural |
|---|---|
| İş sözleşmeleri | Devir tarihindeki sözleşmeler bütün hak ve borçlarıyla devralana geçer |
| Kıdem | Devralan, hizmet süresine bağlı haklarda işçinin devredenin yanındaki süresini de dikkate alır |
| Eski borçlar | Devirden önce doğmuş ve devir tarihinde ödenmesi gereken borçlardan devreden ve devralan birlikte sorumludur |
| Devredenin sorumluluk süresi | Devir tarihinden itibaren 2 yıl ile sınırlıdır |
| Fesih | Devir tek başına fesih nedeni değildir |
Kıdem tazminatı açısından ayrıca 1475 sayılı Kanun md. 14'teki özel kural uygulanır: Devreden işverenin sorumluluğu, işçiyi çalıştırdığı sürelerle ve devir sırasındaki ücret seviyesiyle sınırlıdır. Kıdem hesabının ayrıntıları için kıdem süresi maddemize bakabilirsiniz.
Devir tek başına fesih gerekçesi olamaz; ancak devreden veya devralan işverenin ekonomik ve teknolojik sebeplerle ya da iş organizasyonu değişikliği nedeniyle fesih hakları saklıdır. Bu durumda da geçerli neden ve usul kuralları uygulanır.
Madde metni ve uygulamadaki tartışmalar için işyeri devri: İş Kanunu md. 6 rehberimize göz atabilirsiniz.
Bu bölüm genel bilgilendirme amaçlıdır; somut devir işlemlerinde bir iş hukuku uzmanına danışılması önerilir.
Örnek Senaryo
Aşağıdaki durum açıklama amaçlı bir örnektir. Bir restoran zinciri, şehirdeki üç şubesinden birini tüm ekipmanı, kira sözleşmesi ve çalışanlarıyla birlikte başka bir işletmeye satıyor. Şubede çalışan 14 kişinin iş sözleşmeleri, devir tarihinde kendiliğinden yeni işletmeye geçer; çalışanların yeniden işe giriş yapmış gibi değerlendirilmesi gerekmez. Yeni işveren, ileride yıllık izin süresi ve ihbar süresi gibi kıdeme bağlı hakları hesaplarken çalışanların eski işverendeki sürelerini de dikkate alır. Devir tarihinden önce doğmuş ve ödenmemiş bir fazla çalışma alacağı varsa, işçi bunu iki işverenden birine yöneltebilir; eski işverenin sorumluluğu devirden itibaren iki yılla sınırlıdır. Taraflar, devir sözleşmesinde bu tür borçların iç ilişkide kime ait olacağını ayrıca düzenleyebilir; ancak bu düzenleme işçiye karşı ileri sürülemez.
Sık Karıştırılan Kavramlar
- İşyeri devri ve hisse devri: Hisse devrinde işveren tüzel kişi aynı kalır; iş sözleşmeleri zaten aynı işverenle devam eder.
- İşyeri devri ve alt işverenlik: Alt işverenlikte işyeri devredilmez; asıl işverenin işyerinde belirli işler başka bir işverene yaptırılır. Alt işveren değişikliği ise bazı durumlarda devir kurallarıyla birlikte değerlendirilir.
- İşyeri devri ve nakil: Nakil, aynı işveren içinde işçinin başka bir işyerine gönderilmesidir; işveren değişmez. Bu tür değişiklikler çalışma koşullarında esaslı değişiklik kuralları kapsamında değerlendirilebilir.
İK Uygulamasında İpuçları
- Devir öncesinde personel listesi, kıdem bilgileri, izin bakiyeleri ve açık alacaklar için kapsamlı bir İK incelemesi yapın.
- Çalışanları devir hakkında zamanında ve açık biçimde bilgilendirin.
- Devir sözleşmesinde işçilik borçlarının iç ilişkideki paylaşımını netleştirin.
- Devir sonrasında özlük dosyalarının eksiksiz devralınmasını sağlayın; izin bakiyeleri, zimmet kayıtları ve geçmiş disiplin süreçleri de bu dosyaların parçasıdır.
- Yeni işverenin bordro, yan hak ve politika farklılıklarını uyumlaştırırken esaslı değişiklik kurallarını göz önünde bulundurun.
İşyeri Devri Süreçlerinde Destek
Birleşme, satın alma ve işyeri devri süreçlerinin İK ve iş hukuku boyutunu planlamak için iş hukuku ve mevzuat uyumu hizmetimizden yararlanabilirsiniz. İlk görüşmemiz ücretsizdir.
İK sözlüğündeki diğer terimler için İK Sözlüğü sayfamıza göz atabilirsiniz.
