İşverenlerin denetimlerde sıkça gözden kaçırdığı iki alan vardır: kamu istihdam kurumu İŞKUR'a yapılması gereken bildirimler ve yabancı uyruklu çalışanların izin durumu. Özellikle yabancı çalıştırma cezaları, hem işverene hem de yabancı çalışana ayrı ayrı uygulanabilmesi ve çoğu zaman SGK yükümlülükleriyle iç içe geçmesi nedeniyle küçük bir ihmalin büyük sonuçlar doğurduğu bir alandır.
Bu yazıda İŞKUR'a karşı temel yükümlülükleri, yabancı çalıştırmada cezaya yol açan tipik durumları ve denetim öncesinde yapabileceğiniz kontrolleri ele alıyoruz. Bu alanlardaki ceza tutarları burada bilinçli olarak verilmemiştir; güncel tutarlar için Resmî Gazete'yi, Bakanlık ve İŞKUR duyurularını esas alın.
Bu içerik genel bilgilendirme amaçlıdır; mevzuat değişebilir. Somut durumlar için hukuk danışmanınıza başvurun.
İŞKUR'a karşı işveren yükümlülükleri
İŞKUR, yalnızca iş arayanlarla işverenleri buluşturan bir kurum değildir; bazı yasal bildirimlerin muhatabıdır. İşverenleri ilgilendiren başlıca bildirim ve yükümlülükler şunlardır:
- Toplu işçi çıkarma bildirimi: İş Kanunu md. 29 uyarınca toplu çıkarmanın en az 30 gün önceden bölge müdürlüğü ve sendika temsilcilerinin yanı sıra İŞKUR'a da yazılı olarak bildirilmesi gerekir.
- İşyeri kapanış bildirimi: İşyerinin tamamen kapatılması halinde durumun İŞKUR'a da bildirilmesi gerekir.
- Engelli istihdamına ilişkin talepler: Engelli kontenjanını doldurmak için İŞKUR'a talep bildirilmesi, işe alım çabasının belgelenmesi açısından önemlidir.
- İŞKUR programlarına ilişkin yükümlülükler: İşbaşı eğitim gibi programlardan yararlanan işverenlerin program sözleşmesindeki yükümlülüklere uyması gerekir; aksi halde destekler geri istenebilir.
Toplu işçi çıkarma hükümlerine aykırılığın 2026 yılındaki İş Kanunu cezası her işçi için 9.943 TL, engelli çalıştırmama cezası ise her engelli ve her ay için 37.748 TL'dir. İŞKUR'a yapılacak bildirimlerin atlanması, bu cezaların gündeme gelmesine katkıda bulunabilir.
Yabancı çalıştırmada temel kural
6735 sayılı Uluslararası İşgücü Kanunu'na göre yabancıların Türkiye'de çalışabilmesi için, kanunda sayılan istisnalar dışında, çalışma izni veya çalışma izni muafiyeti alması gerekir. Çalışma izni olmadan yabancı çalıştırılması, işveren ve yabancı için ayrı ayrı idari para cezası öngörülen bir aykırılıktır.
Bunun yanında izinsiz yabancı çalıştırmanın başka sonuçları da olabilir:
- Yabancının sınır dışı edilmesine ilişkin masrafların işverenden talep edilmesi,
- SGK açısından kayıt dışı çalıştırma nedeniyle ayrı yaptırımlar,
- Tekrarlayan aykırılıklarda yaptırımların ağırlaşması.
Yabancı çalıştırma cezaları: tipik riskli durumlar
Denetimlerde en sık karşılaşılan sorunlar şunlardır:
| Durum | Açıklama | Risk |
|---|---|---|
| İzinsiz işe başlatma | Başvuru yapıldı diye izin çıkmadan çalıştırma | İşveren ve yabancıya ceza |
| Süresi dolan izin | Uzatma başvurusu zamanında yapılmamış izin | İzinsiz çalıştırma sayılabilir |
| Farklı işverende çalıştırma | İzin bir şirkete aitken grup şirketinde çalıştırma | İzne aykırı çalıştırma |
| Farklı işyeri veya görev | İzindeki bilgilerle fiili çalışmanın uyuşmaması | İnceleme ve yaptırım riski |
| SGK bildirimi yapılmaması | Çalışma izni olsa bile sigortalı bildirimi eksik | SGK idari para cezası |
| İzin bitiminden sonra çalışmaya devam | Sözleşme bitse de fiili çalışmanın sürmesi | İzinsiz çalıştırma |
Özellikle "başvuruyu yaptık, sonuç gelene kadar çalışabilir" düşüncesi, en riskli yanılgılardan biridir. Genel kural olarak çalışma izni onaylanmadan yabancının çalıştırılmaması gerekir.
Çalışma izni harçları (2026)
Yabancı çalışan istihdamının maliyet tarafında 2026 yılı çalışma izni harçları şöyledir:
| İzin süresi | 2026 harç tutarı |
|---|---|
| 1 yıla kadar | 12.574,90 TL |
| 1–2 yıl | 25.149,80 TL |
| 2–3 yıl | 37.724,70 TL |
| Süresiz ve bağımsız | 125.802,20 TL |
| Geçici koruma (1 yıl) | 4.677,90 TL |
Bu harçlara ek olarak değerli kâğıt bedeli de alınır. Harç maliyetinden kaçınmak için izinsiz çalıştırmaya yönelmek, ceza ve diğer yaptırımlar düşünüldüğünde hiçbir zaman ekonomik bir tercih değildir.
Denetim öncesi kontrol listesi
Yabancı çalışanı olan işverenler için:
- Her yabancı çalışanın çalışma izni veya muafiyet belgesinin bir kopyası özlük dosyasında mı?
- İzinlerin bitiş tarihleri bir takvimde izleniyor, uzatma başvuruları zamanında yapılıyor mu?
- İzindeki işveren, işyeri ve görev bilgileri fiili çalışmayla uyumlu mu?
- Yabancı çalışanların SGK işe giriş bildirgeleri izin başlangıcıyla uyumlu mu?
- Ayrılan yabancı çalışanlar için gerekli bildirimler yapıldı mı?
İŞKUR yükümlülükleri için:
- Toplu çıkarma ve kapanış senaryolarında İŞKUR bildirimi süreç adımları arasında yer alıyor mu?
- Engelli istihdam talepleri ve yazışmalar dosyalanıyor mu?
- Yararlanılan İŞKUR programlarının sözleşme şartları takip ediliyor mu?
Örnek senaryo: süresi dolan çalışma izni
Aşağıdaki senaryo varsayımsaldır. Bir yazılım şirketinde çalışan yabancı uyruklu bir mühendisin 1 yıllık çalışma izninin bitiş tarihi, İK ekibindeki görev değişikliği sırasında takipten düşüyor. Uzatma başvurusu zamanında yapılmıyor ve çalışan, izin süresi dolduktan sonra da birkaç hafta çalışmaya devam ediyor.
Bu durumda şirket, izinsiz yabancı çalıştırma iddiasıyla karşılaşabilir; hem şirket hem de çalışan için idari para cezası riski doğar. Ayrıca yeni izin başvurusu sürecinde geçmişteki bu aykırılık değerlendirmeye konu olabilir ve çalışanın Türkiye'deki hukuki durumu etkilenebilir.
Bu riski önlemek için:
- Tüm yabancı çalışanların izin bitiş tarihlerini ortak bir takvime işleyin ve birden fazla kişiye hatırlatma tanımlayın,
- Uzatma başvurusu için iç son tarihinizi, izin bitişinden yeterince önceye koyun,
- Uzatma süreci tamamlanmadan çalışmanın hukuki durumunu hukuk danışmanınızla değerlendirin,
- İK ekibinde görev değişikliği olduğunda devir listesine yabancı çalışan izin takibini mutlaka ekleyin.
Bu basit adımlar, yüksek tutarlı cezaların ve çalışanın mağduriyetinin önüne geçer.
İK Partner ile uyum risklerini önceden görün
İK Partner olarak yabancı çalışanlarınızın izin ve SGK kayıtlarını, İŞKUR'a yönelik bildirim süreçlerinizi ve ilgili belgeleri inceliyor; süre takibi için uygulanabilir bir takvim kuruyoruz. İş hukuku ve mevzuat uyumu hizmetimiz hakkında ücretsiz ilk görüşme için bizimle iletişime geçin. Engelli istihdamına ilişkin ayrıntılar için engelli çalıştırmama cezası 2026 yazımıza da göz atabilirsiniz.
