İş Kazası Bildirimi (İngilizce: Occupational Accident Notification), işyerinde veya işin yürütümü sırasında meydana gelen bir iş kazasının, işveren tarafından yasal süre içinde Sosyal Güvenlik Kurumuna ve gerekli hâllerde kolluk kuvvetlerine resmî olarak bildirilmesi demektir. Türkiye'de temel kural, kazanın SGK'ya kazadan sonraki 3 iş günü içinde bildirilmesidir.
Bildirim, kazanın resmî kaydının oluşmasını ve çalışanın sigorta yardımlarına erişimini sağlar. Geç veya hiç yapılmayan bir bildirim ise işverene idari para cezası, sigorta yardımlarının geri tahsili ve denetimde ağır sonuçlar olarak geri döner. Bu nedenle kavram, kaza anında hızlı karar vermesi gereken İK uzmanlarını, bordro ekiplerini, İSG profesyonellerini ve saha yöneticilerini doğrudan ilgilendirir.
İş Kazası Bildirimi Nedir? Kapsamı
Bildirim yükümlülüğü iki temel kanuna dayanır. 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu'nun 13. maddesi, işverene iş kazasını SGK'ya bildirme yükümlülüğü getirir. 6331 sayılı İSG Kanunu'nun 14. maddesi ise işverenin iş kazalarını kayıt altına alma, inceleme ve SGK'ya bildirme yükümlülüğünü İSG perspektifinden düzenler.
Bildirim sürecinin temel unsurları şunlardır:
- Süre: Kazadan sonraki 3 iş günü içinde SGK'ya bildirim.
- Kanal: SGK'nın elektronik bildirim sistemi üzerinden iş kazası bildirim formunun doldurulması.
- Kolluk bildirimi: İşyeri dışında meydana gelen kazalarda, olayın derhal kolluk kuvvetlerine de bildirilmesi.
- Sağlık hizmet sunucusunun bildirimi: Kazazedeyi tedavi eden sağlık kuruluşları da kendi yükümlülükleri çerçevesinde SGK'ya bildirim yapar; bu, işverenin yükümlülüğünü ortadan kaldırmaz.
Bir olayın iş kazası sayılıp sayılmadığını değerlendirmek için önce iş kazası teriminin yasal tanımına bakmak gerekir.
Nasıl Yapılır?
Kaza sonrası bildirim süreci genel hatlarıyla şu adımlardan oluşur:
- Kazazedeye ilk yardım yapılır ve gerekiyorsa sağlık kuruluşuna sevki sağlanır.
- Olay yeri güvenlik altına alınır, fotoğraflar çekilir ve tanıkların bilgileri kaydedilir.
- İşyeri dışında gerçekleşen kazalarda kolluk kuvvetlerine derhal haber verilir.
- Kazanın tarihi, saati, yeri, oluş şekli ve kazazedeye ilişkin bilgiler derlenir.
- SGK'nın elektronik sistemi üzerinden iş kazası bildirim formu doldurulur ve onaylanır.
- Bildirim çıktısı ve ekleri işyeri kaza dosyasında saklanır.
- İş güvenliği uzmanı ve işyeri hekimiyle kaza incelemesi başlatılır.
Adım adım uygulama, form içeriği ve sık yapılan hatalar için iş kazası SGK bildirimi sürecine dair rehberimizi inceleyebilirsiniz.
3 İş Günü Nasıl Hesaplanır?
Bildirim süresi takvim günü değil, iş günü esasına göre işler ve kazanın meydana geldiği günden sonraki günden itibaren sayılmaya başlar. Hafta sonu ve resmî tatiller süre hesabında genellikle dikkate alınmaz. Ancak uygulamada sürenin son gününe bırakılmaması, kazanın öğrenildiği andan itibaren bildirimin hazırlanmaya başlanması en güvenli yoldur. Özellikle şantiye, depo veya şube gibi merkezden uzak işyerlerinde kazanın İK'ya ulaşması bile zaman alabildiğinden, sahadan merkeze bilgi akışının nasıl işleyeceği önceden tanımlanmalıdır.
| Durum | Bildirim yükümlülüğü |
|---|---|
| İşyerinde meydana gelen kaza | 3 iş günü içinde SGK'ya |
| İşyeri dışında meydana gelen kaza | Derhal kolluğa, 3 iş günü içinde SGK'ya |
| Meslek hastalığı | Öğrenildiği tarihten itibaren 3 iş günü içinde SGK'ya |
| Ramak kala olay | SGK'ya değil, işyeri içi kayıt ve inceleme sistemine |
Geç Bildirimin Sonuçları
Bildirimin süresinde yapılmaması işveren açısından birden fazla sonuç doğurabilir. 5510 sayılı Kanun uyarınca, bildirimin yapılmaması veya geç yapılması hâlinde bildirim tarihine kadar geçen süre için çalışana ödenen geçici iş göremezlik ödeneği işverenden tahsil edilir. Ayrıca SGK mevzuatında öngörülen idari para cezası uygulanabilir; güncel ceza tutarları için SGK duyurularına bakılmalıdır. Bildirimsiz bırakılan bir kaza, iş müfettişi denetiminde de işverenin İSG kayıt düzenine ilişkin ciddi bir eksiklik olarak değerlendirilir.
Örnek Senaryo
Aşağıdaki durum örnek amaçlı kurgulanmıştır. Bir tekstil atölyesinde cuma günü öğleden sonra bir çalışanın eli dikiş makinesine sıkışır ve hastanede tedavi görür. Atölye sorumlusu olayı hafif bir yaralanma olarak görüp İK'ya bildirmez. Pazartesi günü durumu öğrenen İK uzmanı, iş günü hesabını yaparak bildirimin henüz süresinde olduğunu tespit eder ve formu aynı gün sisteme girer. Olay sonrasında atölye yöneticilerine kazaların aynı gün İK'ya iletilmesini öngören yazılı bir talimat verilir.
İK Uygulamasında İpuçları
- Kazaların kimin tarafından, hangi kanalla ve ne kadar sürede İK'ya iletileceğini yazılı olarak belirleyin.
- Hafif görünen yaralanmaların da bildirim değerlendirmesinden geçmesini sağlayın.
- SGK sistemine erişim yetkisini en az iki kişiye tanımlayın; izin ve hastalık dönemlerinde süreç aksamasın.
- Bildirim çıktılarını, kaza inceleme raporlarıyla birlikte düzenli bir dosyada saklayın.
Bu bilgiler genel bilgilendirme amaçlıdır; somut durumlar için iş hukuku veya sosyal güvenlik uzmanına danışılmalıdır. İK Partner, iş hukuku ve mevzuat uyumu hizmeti kapsamında iş kazası bildirim prosedürünüzü ve kayıt düzeninizi oluşturmanıza destek olur. İlk görüşme ücretsizdir.
İK sözlüğündeki diğer terimler için İK Sözlüğü sayfamıza göz atabilirsiniz.
