İş Kanunu 25/2 (İngilizce: Termination for Breach of Ethics and Good Faith, Labour Law Art. 25/II), işverenin, işçinin ahlak ve iyi niyet kurallarına uymayan davranışları nedeniyle iş sözleşmesini bildirim süresi beklemeden derhal feshetme hakkını düzenleyen hüküm demektir. Bu fesih, işverenin en ağır yaptırımıdır ve kural olarak tazminat doğurmaz.
Uygulamada "25/2" veya "25/II" kısaltması, kıdem ve ihbar tazminatı ödenmeden yapılan çıkışlar için kullanılır. Ağır sonuçları nedeniyle yargıda sıkı biçimde denetlenir; delil, süre ve ölçülülük konularında yapılan hatalar feshi haksız hale getirebilir. Bu yüzden terim, disiplin süreçlerini yöneten İK uzmanları ve yöneticiler için büyük önem taşır.
İş Kanunu 25/2 Nedir? Kapsamı
4857 sayılı İş Kanunu'nun 25. maddesi işveren için haklı fesih nedenlerini dört grupta toplar: sağlık sebepleri, ahlak ve iyi niyet kurallarına uymayan haller, zorlayıcı sebepler ve işçinin gözaltı veya tutukluluğunun devamsızlık süresini aşması. 25/II bu grupların ikincisidir ve (a)'dan (ı)'ya kadar bentlerde sayılan davranışları kapsar. Bentlerin konu başlıkları kabaca şöyledir:
- Sözleşme yapılırken işçinin nitelikleri konusunda işvereni yanıltması,
- İşverene veya aile üyelerine hakaret, onur kırıcı söz ya da asılsız ithamlar,
- İşyerinde başka bir işçiye cinsel tacizde bulunması,
- İşverene, aile üyelerine veya başka bir işçiye sataşma; işyerine sarhoş ya da uyuşturucu etkisinde gelme veya işyerinde kullanma,
- Doğruluk ve bağlılığa aykırı davranışlar, örneğin güveni kötüye kullanma, hırsızlık, meslek sırlarını açığa vurma,
- İşyerinde belirli ağırlıkta suç işlenmesi,
- Kanunda tanımlanan devamsızlık halleri,
- Hatırlatıldığı halde görevlerini yapmamakta ısrar,
- Kendi isteği veya savsaması yüzünden iş güvenliğini tehlikeye düşürme ya da işverene belirli ölçüde zarar verme.
Her bendin ayrıntılı açıklaması ve karşılık gelen çıkış kodları için İş Kanunu 25/II haklı fesih bentleri rehberimize bakabilirsiniz.
İş Kanunu 25/2 Feshi Nasıl Uygulanır?
25/II feshinin geçerli sonuç doğurması için birkaç temel koşula dikkat etmek gerekir:
- Olayın somut olarak belgelenmesi: Tutanak, kamera kaydı, yazışma, tanık beyanı gibi deliller toplanmalıdır.
- Hak düşürücü süre: Fesih hakkı, işverenin olayı öğrenmesinden itibaren 6 iş günü ve her halde fiilin gerçekleşmesinden itibaren 1 yıl içinde kullanılmalıdır (md. 26). Ayrıntı için fesihte 6 iş günü kuralı yazımıza göz atabilirsiniz.
- Ölçülülük: Davranışın ağırlığı ile fesih arasında makul bir orantı aranır; daha hafif bir yaptırım yeterliyse fesih tartışmalı hale gelir.
- Yazılı ve gerekçeli bildirim: Hangi olaya ve hangi bende dayanıldığı açıkça belirtilmelidir.
25/II'ye dayanan fesihlerde md. 19'daki savunma alma zorunluluğu uygulanmaz; yine de işçinin açıklamasını almak, olayın aydınlatılması ve ispat açısından çoğu zaman yararlıdır.
Türkiye'de Mevzuat Boyutu ve Sonuçları
| Konu | 25/II feshinde durum |
|---|---|
| İhbar süresi | Beklenmez, derhal fesih yapılır |
| İhbar tazminatı | Ödenmez |
| Kıdem tazminatı | Ödenmez (1475 sayılı Kanun md. 14) |
| Kullanılmamış izin ücreti | Ödenir (md. 59) |
| İşsizlik ödeneği | İşçinin kendi kusuruyla işsiz kalması nedeniyle doğmaz |
| SGK çıkış kodu | İlgili bende göre 42–50 arası kodlar |
Feshin yargıda haksız bulunması halinde ise işveren kıdem ve ihbar tazminatı, iş güvencesi kapsamındaki işçide ayrıca işe iade sonuçlarıyla karşılaşabilir.
Bu bölüm genel bilgilendirme amaçlıdır; somut olaylarda fesih öncesinde bir iş hukuku uzmanından görüş alınması önerilir.
Örnek Senaryo
Aşağıdaki durum açıklama amaçlı bir örnektir. Bir perakende mağazasında yapılan sayımda kasa açığı tespit ediliyor; kamera kayıtları bir kasiyerin para aldığını gösteriyor. Mağaza müdürü durumu pazartesi günü öğreniyor ve kayıtları İK'ya iletiyor. İK, tutanakları düzenliyor, çalışanın yazılı açıklamasını alıyor ve olayın öğrenildiği tarihten itibaren 6 iş günü dolmadan, doğruluk ve bağlılığa aykırılık gerekçesiyle yazılı fesih bildirimini tebliğ ediyor. Kullanılmamış izin ücreti ödeniyor; SGK bildirimi ilgili bende karşılık gelen kodla yapılıyor. Süre aşılsaydı, aynı olay için 25/II feshi hak düşürücü süre nedeniyle haksız sayılabilirdi.
Sık Karıştırılan Kavramlar
- 25/II ve geçerli nedenle fesih: Geçerli nedenle fesih (md. 18) bildirimli yapılır ve tazminat haklarını kural olarak ortadan kaldırmaz; 25/II ise derhal ve tazminatsızdır.
- 25/II ve diğer haklı nedenler: Sağlık veya zorlayıcı nedenlerle yapılan haklı fesihlerde kıdem tazminatı ödenir; tazminatsız sonuç yalnızca ahlak ve iyi niyet halleri içindir. Genel çerçeve için haklı nedenle fesih maddemize bakabilirsiniz.
- 25/II ve md. 24/II: Md. 24/II, işçinin işverenin ahlak ve iyi niyet kurallarına aykırı davranışları nedeniyle feshini düzenler; yönü terstir.
İşveren İçin İpuçları
- Disiplin olaylarında tutanağı olay günü düzenleyin; öğrenme tarihini kayıt altına alın.
- Fesih yazısında bent ve olayı birlikte belirtin.
- Benzer olaylarda tutarlı yaptırım uygulayın; eşit davranma ilkesi burada da geçerlidir.
25/II Süreçlerinde Destek
Haklı fesih kararlarınızı delil, süre ve usul yönünden güvenceye almak için iş hukuku ve mevzuat uyumu hizmetimizden yararlanabilirsiniz. İlk değerlendirme görüşmesi ücretsizdir.
İK sözlüğündeki diğer terimler için İK Sözlüğü sayfamıza göz atabilirsiniz.
