Kadın çalışanların evlendikten sonra işten ayrılmak istemesi, Türk iş hukukunda özel olarak düzenlenmiş bir ayrılış halidir. Evlilik nedeniyle işten ayrılma, normal bir istifadan farklı olarak çalışana kıdem tazminatı hakkı verir. Halk arasında "evlilik tazminatı" olarak da bilinen bu hak, aslında ayrı bir tazminat değil, kanunun belirli koşullarla tanıdığı kıdem tazminatıdır.
İşverenler açısından bu konuda en sık karşılaşılan sorular şunlardır: Süre ne zaman başlar, hangi belgeler istenmeli, ihbar süresi aranır mı ve SGK'ya hangi kodla bildirim yapılır? Bu yazıda yürürlükteki 1475 sayılı Kanun'un 14. maddesi çerçevesinde süreci adım adım ele alıyoruz.
Evlilik Nedeniyle İşten Ayrılma Hakkının Koşulları
1475 sayılı İş Kanunu'nun yürürlükte kalan 14. maddesine göre, kadın çalışanın evlendiği tarihten itibaren 1 yıl içinde kendi arzusuyla iş sözleşmesini sona erdirmesi halinde kıdem tazminatı ödenir. Hakkın doğması için şu koşulların birlikte bulunması gerekir:
| Koşul | Açıklama |
|---|---|
| Kadın çalışan olmak | Bu hak yalnızca kadın çalışanlara tanınmıştır |
| Resmi nikah | Evlilik tarihinin resmi kayıtla belgelenmesi gerekir |
| 1 yıllık süre | Ayrılış, resmi nikah tarihinden itibaren 1 yıl içinde olmalıdır |
| En az 1 yıllık kıdem | Aynı işverene bağlı en az 1 yıllık çalışma süresi gerekir |
| Evlilik nedenine dayanma | Ayrılış iradesinin evlilik nedenine dayandığı açıkça bildirilmelidir |
Süre nasıl hesaplanır?
Süre, resmi nikah tarihinden başlar; düğün veya nişan tarihi esas alınmaz. Örneğin 20 Mart 2026'da resmi nikahı kıyılan bir çalışan, en geç 20 Mart 2027'ye kadar evlilik nedeniyle ayrılma hakkını kullanabilir.
Bir önemli nokta da şudur: çalışanın evlendiği sırada başka bir işyerinde çalışıyor olması veya evlendikten sonra yeni bir işe başlamış olması, uygulamada tartışma konusu olabilir. Bu tür durumlarda hukuki görüş alınması önerilir.
Gerekli Belgeler
Evlilik nedeniyle ayrılmak isteyen çalışandan şu belgeleri isteyebilirsiniz:
- Ayrılış dilekçesi: "Evlilik nedeniyle iş sözleşmemi sona erdiriyorum" ifadesini ve tarihini içermelidir.
- Evlilik belgesi: Evlilik cüzdanı fotokopisi veya nüfus kayıt örneği (resmi nikah tarihini gösterir).
- Varsa çalışanın banka hesap bilgisi (ödemelerin banka yoluyla yapılması için).
Belgelerin özlük dosyasında saklanması, ileride bir SGK veya iş müfettişi incelemesinde ayrılış nedeninin ispatı için önemlidir. Kişisel veri niteliği taşıdıklarından erişimin yetkili kişilerle sınırlandırılması gerekir.
Örnek dilekçe iskeleti
"[İşveren Unvanı] İnsan Kaynakları Müdürlüğü'ne,
[Tarih] tarihinden bu yana [görev] olarak çalışmaktayım. [Nikah tarihi] tarihinde evlenmiş bulunmaktayım. 1475 sayılı İş Kanunu md. 14 uyarınca evlilik nedeniyle iş sözleşmemi [ayrılış tarihi] itibarıyla sona erdirdiğimi, kıdem tazminatım ile diğer yasal haklarımın ödenmesini arz ederim. Ek: Nüfus kayıt örneği."
İhbar Süresi Aranır mı?
Evlilik nedeniyle ayrılma, kanunun kıdem tazminatı hakkı tanıdığı özel bir sona erme halidir. Yargı uygulamasında bu hakkı kullanan kadın çalışanın ihbar süresine uymasının zorunlu olmadığı ve işverenin ihbar tazminatı talep edemeyeceği kabul edilmektedir. Bununla birlikte, işin düzenli devri açısından çalışanla makul bir ayrılış tarihi üzerinde anlaşmak her iki tarafın da yararınadır.
Çalışan ihbar tazminatı talep edemez, çünkü sözleşmeyi sona erdiren kendisidir.
Kıdem Tazminatı Hesabı
Kıdem tazminatı, her tam hizmet yılı için 30 günlük giydirilmiş brüt ücret üzerinden hesaplanır ve yıldan artan süreler oranlanır. Hesapta, ayrılış tarihinin içinde bulunduğu dönemin tavanı uygulanır:
- 1 Ocak – 30 Haziran 2026: 64.948,77 TL
- 1 Temmuz – 31 Aralık 2026: 73.729,87 TL
Örnek hesap (basitleştirilmiş): Ekim 2026'da evlilik nedeniyle ayrılan, 3 yıllık kıdemi bulunan ve giydirilmiş brüt ücreti örnek olarak 45.000 TL olan bir çalışan için kıdem tazminatı 45.000 × 3 = 135.000 TL olur. Ücret tavanın altında olduğundan tavan sınırlaması uygulanmaz. Damga vergisi 135.000 × 0,00759 = 1.024,65 TL; net ödeme 133.975,35 TL olarak hesaplanır.
Tazminat hesabının ayrıntıları için kıdem ve ihbar tazminatı yazımıza bakabilirsiniz.
SGK Bildirimi: Kod 13
Evlilik nedeniyle ayrılışta SGK işten ayrılış bildirgesinde kod 13 (kadın işçinin evlenmesi) kullanılır. Bu durumun kod 3 (istifa) ile bildirilmesi hatalıdır ve çalışanın kıdem tazminatı hakkını tartışmalı hale getirebilir. Kod 13 ile ayrılan çalışan, kendi isteğiyle ayrıldığı için işsizlik ödeneğinden yararlanamaz.
Ödenmesi Gereken Diğer Kalemler
Kıdem tazminatına ek olarak:
- Son çalışma gününe kadar hak edilen ücret,
- Kullanılmamış yıllık izin ücreti (md. 59),
- Varsa ödenmemiş fazla çalışma ve sözleşmesel ödemeler
eksiksiz ödenmelidir. Ödemeler banka aracılığıyla yapılmalı ve çalışana çalışma belgesi verilmelidir.
İşverenlerin Sık Yaptığı Hatalar
- Çalışana evlilik nedeniyle ayrılma hakkı olmadığını söyleyerek istifa dilekçesi almak,
- Dilekçede evlilik nedenini belirtmeyen bir metni kabul edip kod 3 ile çıkış yapmak,
- Düğün tarihini esas alarak 1 yıllık süreyi yanlış hesaplamak,
- Çalışandan ihbar tazminatı talep etmek veya ücretinden kesinti yapmak,
- Evlilik belgesini özlük dosyasına eklememek.
Çalışan Ayrıldıktan Sonra Başka Bir İşe Başlarsa?
Evlilik nedeniyle ayrılan çalışanın kısa süre sonra başka bir işe başlaması, yargı uygulamasında tek başına kıdem tazminatı hakkını ortadan kaldırmaz. Ancak ayrılışın gerçekte başka bir işe geçmek amacıyla yapıldığına ve evliliğin yalnızca gerekçe olarak kullanıldığına dair güçlü kanıtlar varsa, bu durum hakkın kötüye kullanılması tartışmasını gündeme getirebilir. Bu tür şüpheli durumlarda karar vermeden önce hukuki değerlendirme yapılması önerilir.
İK Partner ile Ayrılış Süreçlerinizi Doğru Yönetin
Özel ayrılış hallerinde doğru belge, doğru kod ve doğru hesaplama, hem çalışanın haklarını korur hem de işvereni sonradan doğabilecek uyuşmazlıklardan uzak tutar. İK Partner olarak ayrılış süreçlerinizi mevzuata uygun şekilde planlıyoruz. İş hukuku ve mevzuat uyumu hizmetimizle ilgili ücretsiz ilk görüşme için bize ulaşabilirsiniz.
Not: Bu içerik genel bilgilendirme amaçlıdır; örnek hesaplar basitleştirilmiştir, mevzuat ve yargı uygulaması değişebilir. Somut durumlar için hukuk danışmanı ve mali müşavirinize başvurun.
