Kadın çalışanların evlendikten sonra işten ayrılırken kıdem tazminatı alabilmesi, kanunun istifa kuralına getirdiği önemli bir istisnadır. Evlilik nedeniyle kıdem tazminatı, kadın çalışanın evlilik tarihinden itibaren bir yıl içinde kendi isteğiyle sözleşmesini sona erdirmesi halinde ödenir. İşverenler açısından bu ayrılış türü, normal bir istifadan farklı olarak tazminat yükümlülüğü doğurur ve doğru belgelenmesi gerekir.
Bu yazıda evlilik nedeniyle ayrılışın şartlarını, süre hesabını, gerekli belgeleri, SGK bildirimini, örnek bir dilekçe iskeletini ve 2026 rakamlarıyla hesaplama örneğini ele alıyoruz.
Hukuki Dayanak ve Temel Şartlar
1475 sayılı İş Kanunu md. 14, kadın çalışanın evlendiği tarihten itibaren bir yıl içinde kendi arzusuyla sözleşmeyi sona erdirmesini kıdem tazminatına hak kazandıran haller arasında sayar. Bu hakkın kullanılabilmesi için şu koşullar birlikte aranır:
- Çalışan kadın olmalıdır. Bu hak erkek çalışanlara tanınmamıştır.
- Resmi evlilik gerçekleşmiş olmalıdır. Belirleyici tarih, resmi nikâh tarihidir; nişan veya dini nikâh tarihi esas alınmaz.
- Fesih, evlilik tarihinden itibaren bir yıl içinde yapılmalıdır. Bir yıllık süre geçtikten sonra yapılan ayrılış, kural olarak normal istifa hükmündedir.
- Aynı işverende en az bir yıllık kıdem bulunmalıdır. Evlilik nedeni, bir yıllık genel hak kazanma şartını ortadan kaldırmaz.
Evlilik nedeniyle ayrılışın evlenmeden önce yapılması bu hakkı doğurmaz. Çalışanın evlilik tarihi ile fesih bildiriminin tarihi arasındaki ilişki dosyada açıkça görülmelidir.
Süre Hesabı: Bir Yıl Nasıl Sayılır?
Bir yıllık süre, resmi nikâh tarihinden başlar ve bir sonraki yılın aynı gününde sona erer. Örneğin 20 Mart 2026'da evlenen bir çalışan, en geç 20 Mart 2027'ye kadar bu hakkı kullanarak ayrılabilir.
| Durum | Sonuç |
|---|---|
| Evlilikten 4 ay sonra ayrılış, kıdem 3 yıl | Kıdem tazminatına hak kazanılır |
| Evlilikten 14 ay sonra ayrılış, kıdem 5 yıl | Kural olarak istifa; kıdem tazminatı doğmaz |
| Evlilikten 2 ay sonra ayrılış, kıdem 10 ay | Bir yıl şartı yok; kıdem tazminatı doğmaz |
| Evlenmeden önce "evleneceğim" gerekçesiyle ayrılış | Kanuni şart oluşmaz |
Gerekli Belgeler ve İşveren Süreci
Evlilik nedeniyle ayrılışta işverenin dosyasında şu belgeler bulunmalıdır:
- Çalışanın evlilik nedeniyle ayrıldığını açıkça belirten, tarihli ve imzalı dilekçesi
- Evlilik tarihini gösteren resmi belge (evlilik cüzdanı fotokopisi veya nüfus kayıt örneği)
- Kıdem tazminatı hesap tablosu
- SGK işten ayrılış bildirgesi ve ödeme dekontları
Çalışan dilekçesinde yalnızca "istifa ediyorum" yazmışsa, ileride evlilik nedeniyle tazminat talebinde bulunduğunda tartışma çıkabilir. Bu nedenle dilekçede ayrılış nedeninin açıkça yazılmasını sağlamak her iki taraf için de yararlıdır.
Örnek dilekçe iskeleti:
- Başlık: İşverenin unvanı ve İnsan Kaynakları Müdürlüğü'ne
- Çalışanın adı soyadı, T.C. kimlik numarası, görevi ve işe giriş tarihi
- "... tarihinde evlenmiş bulunmaktayım. 1475 sayılı İş Kanunu'nun 14. maddesi uyarınca evlilik nedeniyle iş sözleşmemi ... tarihi itibarıyla sona erdiriyorum."
- Kıdem tazminatı ve diğer işçilik alacaklarının ödenmesi talebi
- Ek: Evlilik belgesi
- Tarih ve imza
SGK Bildirimi: Çıkış Kodu 13
Evlilik nedeniyle ayrılan kadın çalışan için SGK işten ayrılış bildirgesinde 13 numaralı çıkış kodu (kadın işçinin evlenmesi) kullanılır. Bu kodun istifa kodu olan 3 yerine doğru seçilmesi, ayrılış nedeninin resmi kayıtlarda da doğru görünmesini sağlar.
Kod seçimi işsizlik ödeneği açısından da sonuç doğurur: İşsizlik ödeneği, kendi istek ve kusuru dışında işsiz kalmayı şart koştuğundan, evlilik nedeniyle kendi isteğiyle ayrılan çalışanın ödenekten yararlanması kural olarak beklenmez. Ayrıntılar için İŞKUR'un güncel uygulamasına bakılmalıdır.
Evlilik Nedeniyle Kıdem Tazminatı Hesaplama Örneği
Örnek senaryo: 3 yıl 5 ay kıdemli, giydirilmiş brüt ücreti 40.000 TL olan bir kadın çalışan, Haziran 2026'daki evliliğinin ardından Kasım 2026'da evlilik nedeniyle ayrılıyor. Fesih ikinci döneme denk geldiği için tavan 73.729,87 TL'dir; ücret tavanın altındadır.
| Kalem | Hesap | Tutar |
|---|---|---|
| 3 tam yıl | 40.000 × 3 | 120.000,00 TL |
| 5 ay | 40.000 ÷ 12 × 5 | 16.666,67 TL |
| Brüt kıdem tazminatı | 136.666,67 TL | |
| Damga vergisi (binde 7,59) | 136.666,67 × 0,00759 | 1.037,30 TL |
| Net kıdem tazminatı | 135.629,37 TL |
Bu ayrılışta fesih çalışan tarafından yapıldığı için ihbar tazminatı ödenmez. Kullanılmamış yıllık izin ücreti ve son ayın ücreti ise ayrıca ödenir. Çalışanın ayrılırken işverene bildirim süresi tanıması, iş devri açısından iki taraf için de faydalıdır; bu konudaki yükümlülükler için hukuki görüş alınabilir.
Sık Sorulan Uygulama Soruları
- Çalışan ayrıldıktan sonra başka bir işte çalışırsa ne olur? Uygulamada evlilik nedeniyle ayrılan çalışanın daha sonra başka bir işte çalışmaya başlaması, kural olarak kıdem tazminatı hakkını ortadan kaldırmaz.
- Evlilik izni ile birlikte kullanılabilir mi? Çalışan 3 günlük ücretli evlilik iznini kullanmış olabilir; bu durum evlilik nedeniyle ayrılma hakkını etkilemez.
- Erkek çalışan aynı hakkı kullanabilir mi? Hayır. Kanun bu hakkı yalnızca kadın çalışanlara tanımıştır.
- Çalışan ayrılış nedenini sonradan değiştirebilir mi? "İstifa" gerekçesiyle ayrılan bir çalışan, bir yıllık süre içinde kalmak kaydıyla ayrılışının gerçekte evlilik nedenine dayandığını ileri sürebilir. Bu tür taleplerde evlilik tarihi ile ayrılış tarihi arasındaki ilişki ve dilekçenin içeriği birlikte değerlendirilir. Dilekçede nedenin baştan açıkça yazılması bu tartışmayı önler.
- İşveren bu ayrılışı reddedebilir mi? Hayır. Evlilik nedeniyle fesih, çalışanın kanuni bir hakkıdır ve işverenin onayına bağlı değildir. İşverenin görevi, belgeleri kontrol etmek, hesabı doğru yapmak ve ödemeyi zamanında gerçekleştirmektir.
- Kıdem tazminatı ne zaman ödenmelidir? Kıdem tazminatı sözleşmenin sona erdiği anda muaccel olur. Ödemenin gecikmesi halinde gecikilen süre için faiz işleyebileceğinden, hesabın fesih tarihinden önce hazırlanması önerilir.
Daha geniş bir tablo için kıdem tazminatı hak kazanma halleri yazımıza göz atabilirsiniz.
Bu içerik genel bilgilendirme amaçlıdır; mevzuat ve yargı uygulaması değişebilir. Somut durumlar için hukuk danışmanınıza ve mali müşavirinize başvurun.
Ayrılış Süreçlerinizde Destek
Evlilik nedeniyle ayrılış gibi özel durumlar, doğru belge ve doğru SGK koduyla yönetildiğinde sorunsuz tamamlanır. İK Partner, ayrılış belgelerinizi, kod seçimlerinizi ve tazminat hesaplarınızı mevzuata uygun şekilde hazırlamanıza destek olur. İş hukuku ve mevzuat uyumu hizmetimizi inceleyebilir, ücretsiz ilk görüşme için bize ulaşabilirsiniz.
