Evlilik Nedeniyle Fesih (İngilizce: Termination by a Female Employee upon Marriage, with Severance), kadın işçinin evlendiği tarihten itibaren bir yıl içinde kendi isteğiyle iş sözleşmesini sona erdirmesi ve buna rağmen kıdem tazminatına hak kazanması anlamına gelir. Dayanağı, 1475 sayılı eski İş Kanunu'nun yürürlükte kalan 14. maddesidir.
Bu düzenleme, normal şartlarda kıdem tazminatı doğurmayan bir istifayı özel bir koruma alanına alır. Kadın çalışanların sık başvurduğu bir hak olduğu için İK ve bordro ekiplerinin şartları, belgeleri ve hesaplama esaslarını doğru bilmesi gerekir.
Evlilik Nedeniyle Fesih Nedir? Şartları
Hakkın doğması için şu koşulların birlikte bulunması gerekir:
- Kadın işçi olmak: Düzenleme yalnızca kadın işçiler içindir; erkek işçilere aynı hak tanınmamıştır.
- Resmî evlilik: Hak, resmî nikâh tarihine bağlanır; nişan veya dinî nikâh yeterli değildir.
- Bir yıllık süre: Fesih, evlilik tarihinden itibaren bir yıl içinde yapılmalıdır.
- Kıdem süresi: Kıdem tazminatına hak kazanmak için aynı işverene bağlı en az bir yıllık çalışma gerekir.
- Fesih iradesi: Kadın işçinin sözleşmeyi evlilik nedeniyle sona erdirdiğini yazılı olarak bildirmesi önerilir.
Bir yıllık sürenin hesabı, belgeler ve sık yapılan hatalar için Evlilik Nedeniyle İşten Ayrılma: 1 Yıl Kuralı, Kıdem ve Kod 13 rehberimize göz atabilirsiniz.
Düzenlemenin Amacı ve Güncel Tartışmalar
Bu hak, kanunun yapıldığı dönemde evlenen kadın çalışanların aile yaşamına geçişini kolaylaştırmak amacıyla öngörülmüştür. Günümüzde hakkın yalnızca kadınlara tanınması, toplumsal cinsiyet eşitliği açısından zaman zaman tartışılmaktadır. Bununla birlikte düzenleme yürürlüktedir ve şartları oluştuğunda işveren, hakkı kullanan çalışana kıdem tazminatını ödemekle yükümlüdür. İşverenin çalışanı bu haktan vazgeçirmeye yönelik baskı uygulaması veya hakkın kullanımını zorlaştırması, ayrıca eşit davranma ilkesi açısından da risk doğurabilir.
Nasıl İşler? Adım Adım Süreç
- Dilekçe: Çalışan, evlilik nedeniyle iş sözleşmesini sona erdirdiğini belirten bir dilekçe verir.
- Belge: Evlilik tarihini gösteren resmî belge (örneğin nüfus kayıt örneği veya evlilik cüzdanı fotokopisi) dosyaya eklenir.
- Kontrol: İK, evlilik tarihinin bir yıl içinde olduğunu ve en az bir yıllık hizmet şartının sağlandığını kontrol eder.
- SGK bildirimi: İşten ayrılış bildirgesi 13 numaralı çıkış kodu (kadın işçinin evlenmesi) ile verilir.
- Hesap ve ödeme: Kıdem tazminatı ve diğer fesih alacakları hesaplanarak ödenir.
Kıdem Tazminatı Hesabı
Kıdem tazminatı, her tam hizmet yılı için 30 günlük giydirilmiş brüt ücret tutarında hesaplanır; yıldan artan süreler oranlanır. Hesapta, fesih tarihindeki döneme ait kıdem tazminatı tavanı uygulanır:
| Fesih tarihi | Kıdem tazminatı tavanı |
|---|---|
| 01.01.2026 – 30.06.2026 | 64.948,77 TL |
| 01.07.2026 – 31.12.2026 | 73.729,87 TL |
Kıdem tazminatından yalnızca damga vergisi (binde 7,59) kesilir. Hesap örnekleri için Evlilik Nedeniyle Kıdem Tazminatı yazımıza, genel çerçeve için kıdem tazminatı maddemize bakabilirsiniz.
Sık Karıştırılan Noktalar
| Konu | Doğru bilgi |
|---|---|
| İhbar tazminatı | Fesih işçinin kendi iradesiyle yapıldığından işçiye ihbar tazminatı ödenmez |
| İşsizlik ödeneği | Ayrılış işçinin kendi isteğiyle olduğundan, ödenek şartları ayrıca değerlendirilmelidir; genellikle "kendi istek ve kusuru dışında işsiz kalma" şartı karşılanmaz |
| Kullanılmamış yıllık izin | Fesih halinde kullanılmamış yıllık izin ücreti ödenir |
| Yeni işe başlama | Çalışanın ayrıldıktan sonra başka bir işte çalışmaya başlaması, uygulamada tartışma konusu olabilmektedir; hakkın amacına uygun kullanılması önemlidir |
Son satırdaki konu, yargı kararlarında farklı yaklaşımlarla değerlendirilebilen bir alandır. Bu nedenle somut durumlarda hukuki görüş alınması önerilir.
Örnek Senaryo
Aşağıdaki durum örnek amaçlıdır. Bir sigorta şirketinde dört yıl iki aydır çalışan bir kadın çalışan, Mart 2026'da evlenir ve Ağustos 2026'da evlilik nedeniyle ayrılmak istediğini dilekçeyle bildirir. İK ekibi evlilik tarihinin bir yıl içinde olduğunu ve bir yıllık hizmet şartının sağlandığını doğrular. Fesih Ağustos 2026'da gerçekleştiği için hesapta 01.07.2026–31.12.2026 dönemine ait 73.729,87 TL tavanı esas alınır. Çalışanın giydirilmiş brüt ücreti bu tavanın altındaysa, kıdem tazminatı kendi ücreti üzerinden; dört yıl ve iki aylık süre oranlanarak hesaplanır.
İK Uygulamasında İpuçları
- Evlilik nedeniyle ayrılma taleplerini standart bir dilekçe şablonu ile alın.
- Evlilik tarihini ve bir yıllık süreyi gösteren belgeyi özlük dosyasında saklayın.
- SGK çıkış kodunu doğru seçin; yanlış kod hem işçinin haklarını hem de işverenin kayıtlarını etkileyebilir.
- Kıdem hesabında giydirilmiş ücrete dahil edilecek düzenli yan ödemeleri bordro ekibiyle birlikte belirleyin.
- Çalışana son ödemelerin dökümünü yazılı olarak verin.
Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır; somut durumlarda bir iş hukuku uzmanına danışmanız önerilir.
İK sözlüğündeki diğer terimler için İK Sözlüğü sayfamıza göz atabilirsiniz.
Çıkış Süreçlerinde Doğru Hesap
Evlilik nedeniyle fesih gibi özel ayrılış hallerinde doğru kod, doğru belge ve doğru hesap birlikte yönetilmelidir. İK Partner'ın iş hukuku ve mevzuat uyumu hizmetiyle çıkış süreçlerinizi ve tazminat hesaplarınızı güvenle yönetebilirsiniz. İlk görüşme ücretsizdir.
