Kıdem Tazminatı (İngilizce: Severance Pay), aynı işverene bağlı olarak en az bir yıl çalışmış işçinin iş sözleşmesi kanunda sayılan nedenlerden biriyle sona erdiğinde, her tam hizmet yılı için 30 günlük giydirilmiş brüt ücret tutarında ödenen tazminat demektir. Dayanağı, 1475 sayılı İş Kanunu'nun yürürlükte kalan 14. maddesidir.
Kıdem tazminatı, Türk iş hukukunda işverenin en önemli parasal yükümlülüklerinden biridir. Hangi ayrılışlarda ödeneceği, hangi ücret üzerinden hesaplanacağı ve tavanın nasıl uygulanacağı sık sık uyuşmazlık konusu olur. Bu nedenle bordro uzmanları, finans ekipleri, İK yöneticileri ve ayrılmayı düşünen çalışanlar için kavramın doğru anlaşılması gerekir.
Kıdem Tazminatı Nedir? Hak Kazanma Şartları
Kıdem tazminatına hak kazanmak için iki temel şartın birlikte bulunması gerekir: aynı işverene bağlı en az 1 yıllık çalışma ve sözleşmenin kanunda sayılan hallerden biriyle sona ermesi. Bu haller şunlardır:
- İşveren tarafından, ahlak ve iyi niyet kurallarına aykırılık (İş Kanunu md. 25/II) dışındaki bir nedenle fesih,
- İşçi tarafından haklı nedenle fesih (md. 24),
- Muvazzaf askerlik nedeniyle işten ayrılma,
- Yaşlılık, emeklilik veya toptan ödeme almak amacıyla ayrılma,
- Emeklilik için gerekli sigortalılık süresi ve prim günü şartlarını tamamlayıp yaş dışındaki koşulları sağlayarak ayrılma,
- Kadın işçinin evlilik tarihinden itibaren bir yıl içinde kendi isteğiyle ayrılması,
- İşçinin ölümü (tazminat mirasçılarına ödenir).
Olağan istifa ve 25/II'ye dayanan fesih, kural olarak tazminat hakkı doğurmaz. Her bir halin ayrıntıları için kıdem tazminatı hak kazanma halleri rehberimize bakabilirsiniz.
Kıdem Tazminatı Nasıl Hesaplanır?
Hesaplamanın temel unsurları şunlardır:
- Kıdem süresi: Aynı işverende geçen toplam süre; tam yıllar için 30 günlük ücret, artan ay ve günler için oranlama yapılır.
- Giydirilmiş brüt ücret: Çıplak brüt ücrete, süreklilik arz eden ve para ile ölçülebilen yemek, yol, ikramiye gibi ödemelerin eklenmesiyle bulunur.
- Tavan kontrolü: Bir yıllık tazminat tutarı, fesih tarihindeki dönem tavanını aşamaz.
- Kesinti: Tazminattan yalnızca binde 7,59 oranında damga vergisi kesilir.
| Dönem | Kıdem tazminatı tavanı |
|---|---|
| 01.01.2026 – 30.06.2026 | 64.948,77 TL |
| 01.07.2026 – 31.12.2026 | 73.729,87 TL |
Tavan, fesih tarihinin denk geldiği döneme göre uygulanır. Tavanın mantığı için kıdem tazminatı tavanı maddemize göz atabilirsiniz.
Örnek Hesaplama
Aşağıdaki hesap açıklama amaçlı bir örnektir. Giydirilmiş brüt ücreti 90.000 TL olan bir işçi, tam 5 yıllık kıdemle Ağustos 2026'da işveren tarafından haklı bir neden olmaksızın çıkarılıyor.
- Ücret, ikinci dönem tavanı olan 73.729,87 TL'yi aştığı için hesapta tavan esas alınır.
- Brüt tazminat: 73.729,87 × 5 = 368.649,35 TL
- Damga vergisi (binde 7,59): 2.798,05 TL
- Net tazminat: 365.851,30 TL
Aynı işçi Mayıs 2026'da çıkarılmış olsaydı, ilk dönem tavanı olan 64.948,77 TL uygulanacaktı. Farklı senaryolar için kıdem tazminatı hesaplama 2026 örnekleri yazımıza bakabilirsiniz.
Bu bölüm genel bilgilendirme amaçlıdır; somut hesaplamalarda mali müşavir veya iş hukuku uzmanından destek alınması önerilir.
Ödeme Zamanı, Gecikme ve Zamanaşımı
Kıdem tazminatı, iş sözleşmesinin sona ermesiyle birlikte muaccel hale gelir; yani işçi o andan itibaren ödemeyi talep edebilir. Ödemenin geciktirilmesi işveren açısından ek maliyet doğurur. Bu konuda bilinmesi gereken temel kurallar şunlardır:
- Gecikme faizi: 1475 sayılı Kanun md. 14'e göre, kıdem tazminatının geç ödenmesi halinde gecikilen süre için mevduata uygulanan en yüksek faiz uygulanır.
- Zamanaşımı: Kıdem tazminatı alacağı, 7036 sayılı Kanun md. 15 uyarınca 5 yıllık zamanaşımına tabidir.
- Arabuluculuk: Kıdem tazminatı talebiyle dava açmadan önce zorunlu arabuluculuğa başvurmak dava şartıdır.
- Taksitle ödeme: Taksitlendirme ancak işçinin açık rızası ve yazılı bir anlaşmayla mümkün olabilir; tek taraflı taksit uygulaması gecikme riskini ortadan kaldırmaz.
Ödemenin banka kanalıyla yapılması ve hesap tablosunun çalışana yazılı olarak verilmesi, ileride doğabilecek ispat sorunlarını da azaltır.
Sık Karıştırılan Kavramlar
- Kıdem tazminatı ve ihbar tazminatı: İhbar tazminatı, bildirim süresine uyulmadan yapılan fesihlerde ödenir ve gelir vergisine tabidir; kıdem tazminatı ise hizmet süresine bağlıdır ve tavan dahilinde gelir vergisinden istisnadır.
- Kıdem tazminatı ve işsizlik ödeneği: İşsizlik ödeneği SGK/İŞKUR tarafından sigorta fonundan ödenir; kıdem tazminatı ise işverenin yükümlülüğüdür.
- Severance pay ve redundancy pay: İngilizcede "severance pay" genel ayrılık tazminatını, "redundancy pay" ise özellikle pozisyonun kaldırılması nedeniyle yapılan ödemeyi anlatır.
İK Uygulamasında İpuçları
- Giydirilmiş ücrete hangi kalemlerin dahil edildiğini yazılı bir hesap tablosunda gösterin.
- Fesih tarihini ve uygulanan tavan dönemini hesap belgesinde belirtin.
- Kıdem tazminatı yükünüzü bütçede karşılık olarak izleyin.
- Ödemeyi geciktirmeyin; geç ödenen kıdem tazminatı için kanun, mevduata uygulanan en yüksek faizi öngörür.
- İkale veya toplu çıkış planlarında tazminat maliyetini önceden hesaplayın.
Kıdem Tazminatı Süreçlerinde Destek
Kıdem tazminatı hesaplarınızı ve fesih süreçlerinizi mevzuata uygun yönetmek için iş hukuku ve mevzuat uyumu hizmetimizden yararlanabilirsiniz. İlk görüşmemiz ücretsizdir.
İK sözlüğündeki diğer terimler için İK Sözlüğü sayfamıza göz atabilirsiniz.
