Sosyal Güvenlik Destek Primi (İngilizce: Social Security Support Premium, kısaca SGDP), yaşlılık aylığı almakta iken sigortalı bir işte çalışmaya devam eden veya yeniden çalışmaya başlayan emeklilerin kazançlarından, aylıkları kesilmeden alınan özel prim türü demektir. Normal sigortalılık primi yerine uygulanır ve emekli çalışanın istihdamını kayıt altında tutar.
Emekli olduktan sonra çalışmayı sürdüren kişilerin sayısı, özellikle deneyim gerektiren pozisyonlarda azımsanmayacak düzeydedir. Bu çalışanları istihdam eden işverenlerin, bordroda normal SGK primi yerine SGDP uygulaması gerekir. Yanlış prim türüyle bildirim, hem maliyet farkı hem de idari sorunlar doğurabilir. Bu nedenle kavram; bordro uzmanlarını, İK ekiplerini ve emekli personel çalıştıran işverenleri doğrudan ilgilendirir.
Sosyal Güvenlik Destek Primi Nedir? Kapsamı
5510 sayılı Kanun'a göre yaşlılık aylığı alan bir kişi hizmet akdiyle (4/a) çalışmaya başladığında iki seçenekle karşılaşır:
- Aylığın devam etmesi ve SGDP ödenmesi: Emekli aylığı kesilmez; çalışmasından dolayı kazancı üzerinden SGDP kesilir.
- Aylığın kesilmesi ve normal sigortalı olarak çalışma: Emekli talep ederse aylığı kesilir ve tüm sigorta kollarına tabi olarak, yani normal prim oranlarıyla çalışır.
Uygulamada çoğu emekli çalışan ilk seçeneği tercih eder. SGDP'nin temel özellikleri şunlardır:
- Prim, normal sigortalılarda olduğu gibi prime esas kazanç üzerinden hesaplanır; alt ve üst sınırlar geçerlidir. 2026 için aylık alt sınır 33.030,00 TL, üst sınır 297.270,00 TL'dir.
- İşçi ve işveren payı olarak ikiye ayrılır; işçi payı ücretten kesilir.
- Emekli çalışan, işsizlik sigortası kapsamında değildir; bu nedenle işsizlik primi kesilmez.
- Çalışma sırasında iş kazası ve meslek hastalığı riskine karşı güvence devam eder.
SGDP oranları normal sigortalılık primi oranlarından farklıdır ve sigortalılık statüsüne göre değişir. Güncel oranlar için SGK duyurularını ve mali müşavirinizi esas alın.
Nasıl Çalışır?
Emekli bir kişinin işe alınmasında süreç genellikle şu adımlarla ilerler:
- Aday, emekli olduğunu ve aylık almaya devam ettiğini işverene bildirir.
- İşe giriş bildirgesinde çalışan, SGDP'ye tabi olarak bildirilir.
- Aylık beyannamede doğru belge türü seçilir ve SGDP kesintisi bordroya yansıtılır.
- Çalışanın ücretinden işçi payı kesilir, işveren payı maliyete eklenir.
- Emeklinin aylığının kesilmesini talep etmesi durumunda statü değişikliği SGK'ya bildirilir.
İşveren yükümlülüklerinin ayrıntıları için emekli çalışan ve SGDP işveren rehberimize göz atabilirsiniz.
Türkiye'de Mevzuat Boyutu
Emekli çalışanlar için iş hukuku açısından özel bir rejim yoktur; İş Kanunu'nun tüm hükümleri onlar için de geçerlidir. Yıllık izin, fazla çalışma, ihbar süreleri ve iş güvencesi gibi haklar diğer çalışanlarla aynıdır.
Emekli çalışanın işe girişinin süresinde bildirilmesi de diğer çalışanlardan farklı değildir. Bazı işverenler, emekli kişinin zaten sağlık güvencesine ve aylığa sahip olduğunu düşünerek bildirimi gereksiz görebilir; oysa bildirilmeyen her çalışma kayıt dışı istihdam sayılır ve idari para cezası ile geriye dönük prim yükümlülüğü doğurur.
Kıdem tazminatı konusunda dikkat edilmesi gereken bir nokta vardır: Emekli olarak işten ayrılıp aynı işyerinde yeniden çalışmaya başlayan kişinin önceki dönem için kıdem tazminatı ödenmişse, yeni dönem için kıdem süresi sıfırdan başlar. Bu geçişin nasıl yönetileceği için emekli olup aynı işyerinde çalışmaya devam yazımız yol gösterici olabilir.
Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır; somut durumlar için uzmana danışılmalıdır.
Örnek Senaryo
Aşağıdaki durum örnek amaçlıdır. Bir mühendislik firması, 30 yıllık saha deneyimine sahip emekli bir teknik müdürü danışman pozisyonunda işe almak ister. Aday, emekli aylığının kesilmemesini tercih eder. İK birimi, işe giriş bildirgesini SGDP'ye tabi çalışan olarak verir; bordro sorumlusu da aylık beyannamede doğru belge türünü seçer. Çalışanın bordrosunda işsizlik primi kesintisi yer almaz. İK ayrıca iş sözleşmesine, çalışanın emekli olduğunu ve SGDP'ye tabi çalıştığını gösteren bir hüküm ekler.
Sık Karıştırılan Kavramlar
| Kavram | Farkı |
|---|---|
| SGDP | Emekli çalışan için, aylık kesilmeden uygulanan prim |
| Normal SGK primi | Emekli olmayan sigortalılar için tüm sigorta kollarını kapsayan prim |
| Yaşlılık aylığı | Emekliye bağlanan aylık; SGDP'li çalışmada kesilmez |
| İşsizlik sigortası primi | SGDP'li çalışanlardan kesilmez |
En sık yapılan hata, emekli çalışanın normal sigortalı gibi bildirilmesi veya tam tersi, aylığı kesilmiş bir kişinin SGDP ile bildirilmeye devam edilmesidir.
İK Uygulamasında İpuçları
- İşe alım formunda adayın emekli olup olmadığını ve aylığının devam edip etmeyeceğini mutlaka sorun.
- Emekli çalışanların bordrosunda belge türü ve prim oranlarını ayrıca kontrol edin.
- Emekli çalışanın aylığını kestirme talebini yazılı alın ve SGK işlemlerini buna göre yapın.
- Emekli çalışanlara iş hukukundan doğan haklarının diğer çalışanlarla aynı olduğunu açıkça ifade edin.
İK sözlüğündeki diğer terimler için İK Sözlüğü sayfamıza göz atabilirsiniz.
Emekli Çalışan İstihdamında Destek
Deneyimli emekli çalışanlar, doğru yönetildiğinde işletmeler için önemli bir kazanımdır. İK Partner'ın iş hukuku ve mevzuat uyumu hizmetiyle emekli çalışanlarınızın bildirim, bordro ve sözleşme süreçlerini birlikte planlayabiliriz. İlk görüşmemiz ücretsizdir.
