Maaş bordrosu, çalışanla işveren arasındaki ücret ilişkisinin resmi kaydıdır. Ancak birçok çalışan için, hatta bazı yöneticiler için bile, bordro anlaşılması güç bir rakam yığınıdır. Bordro kalemleri doğru okunmadığında çalışanlar hatalı kesintileri fark edemez, yöneticiler ise ücret kararlarının gerçek etkisini göremez.
İyi haber şu ki, hangi yazılımla hazırlanırsa hazırlansın, Türkiye'deki bordrolar aynı mantıkla ilerler: Önce kazançlar toplanır, sonra yasal kesintiler hesaplanır, istisnalar düşülür ve net ödenecek tutara ulaşılır. Ayrıca işverenin ödediği yasal paylar da bordroda ya da bordro icmalinde yer alır.
Bu yazıda bir bordroda karşılaşacağınız kalemleri gruplar hâlinde açıklıyor, 2026 oranlarıyla neyin neden kesildiğini gösteriyoruz.
Bordro Kalemleri: Dört Ana Bölüm
Bir maaş bordrosu genellikle şu dört bölümden oluşur:
- Kimlik ve dönem bilgileri: Çalışanın adı, T.C. kimlik numarası, SGK sicil bilgisi, işe giriş tarihi, bordro dönemi, çalışılan gün sayısı.
- Kazançlar (brüt tahakkuk): Çalışana ödenmesi gereken tüm brüt tutarlar.
- Kesintiler: Yasal kesintiler ve varsa özel kesintiler.
- İşveren payları ve maliyet: İşverenin brüt ücretin üzerine ödediği yasal primler.
Kazanç Kalemleri
Kazanç bölümünde ücretin türüne göre şu satırlar yer alabilir:
- Normal çalışma ücreti: Aylık, günlük veya saatlik esasa göre hesaplanan temel ücret.
- Fazla çalışma ücreti: Haftalık 45 saati aşan çalışmalar için zamlı ücret. Kuralların ayrıntısı için fazla mesai kuralları yazımıza bakabilirsiniz.
- Hafta tatili ve genel tatil ücretleri: Genel tatilde çalışılan günler için ilave ücret ayrı satırda gösterilir.
- İkramiye ve prim: Sözleşmeye veya şirket politikasına bağlı ek ödemeler.
- Sosyal yardımlar: Yemek, yol, çocuk, aile yardımı gibi ödemeler. Bunların bir kısmı belirli tutarlara kadar gelir vergisinden istisna olabilir; örneğin 2026'da yemek bedelinde gelir vergisi istisnası günlük 300 TL'dir.
Tüm kazançların toplamı brüt ücret toplamını verir.
Yasal Kesinti Kalemleri
Kesinti bölümünde 2026 yılı için şu yasal kalemler yer alır:
| Kalem | Oran (2026) | Matrah |
|---|---|---|
| SGK işçi payı | %14 | Prime esas kazanç (aylık 33.030,00 – 297.270,00 TL arası) |
| İşsizlik sigortası işçi payı | %1 | Prime esas kazanç |
| Gelir vergisi | %15 – %40 (kümülatif) | Brüt − SGK − işsizlik − varsa engelli indirimi |
| Damga vergisi | binde 7,59 | Brüt ücret |
Bordroda gelir vergisi ve damga vergisi için genellikle üç satır görürsünüz: hesaplanan vergi, asgari ücret istisnası ve ödenecek vergi. İstisna, ücretin asgari ücrete isabet eden kısmının vergiden muaf tutulmasından kaynaklanır.
Kümülatif vergi matrahı satırı
Bu satır, yılbaşından o aya kadar biriken gelir vergisi matrahını gösterir. Çalışanın hangi vergi diliminde olduğunu anlamanın en kolay yolu bu satıra bakmaktır. 2026'da 190.000 TL'yi aşan kümülatif matrah %20, 400.000 TL'yi aşan matrah %27 dilimine girer.
Özel Kesinti Kalemleri
Yasal kesintilerin dışında bordroda şu kalemler de görülebilir:
- Avans mahsubu: Ay içinde verilen ücret avansının ödenecek nete mahsubu.
- İcra kesintisi: Mahkeme veya icra dairesi kararına dayanan kesinti.
- Nafaka kesintisi: Mahkeme kararıyla yapılan nafaka ödemesi.
- Bireysel emeklilik katkısı: Otomatik katılım veya gönüllü katkı payları.
- Disiplin cezası (ücret kesme cezası): Yalnızca sözleşmede veya TİS'te öngörülmüşse ve yasal sınırlar içinde.
Bu kesintilerin yasal sınırları ve doğru uygulama şekli için ücretten kesinti ve maaş avansı yazımıza göz atabilirsiniz.
İşveren Payları
Bordro icmalinde işveren maliyeti şu kalemlerle gösterilir:
- İşveren SGK payı: 2026'da %21,75 (prim indirimi uygulanıyorsa imalat dışında 2 puan, imalatta 5 puan düşük).
- İşsizlik sigortası işveren payı: %2.
Örneğin brüt 60.000 TL ücretli bir çalışan için teşviksiz işveren payları toplamı 60.000 × %23,75 = 14.250 TL'dir ve toplam maliyet 74.250 TL olur. Bu kalemler çalışanın netini etkilemez, ancak bütçe açısından kritik önemdedir.
Örnek Bordro Dökümü
Kalemlerin bir arada nasıl göründüğünü somutlaştırmak için ocak ayında tam ay çalışmış, aylık brüt ücreti 60.000 TL olan bir çalışanın basitleştirilmiş bordro dökümünü paylaşıyoruz (teşviksiz işyeri):
| Bölüm | Kalem | Tutar |
|---|---|---|
| Kazanç | Normal çalışma ücreti (30 gün) | 60.000,00 TL |
| Kesinti | SGK işçi payı | 8.400,00 TL |
| Kesinti | İşsizlik işçi payı | 600,00 TL |
| Bilgi | Gelir vergisi matrahı / kümülatif matrah | 51.000,00 TL |
| Kesinti | Gelir vergisi (7.650,00 − 4.211,33 istisna) | 3.438,67 TL |
| Kesinti | Damga vergisi (455,40 − 250,70 istisna) | 204,70 TL |
| Sonuç | Net ödenecek | 47.356,63 TL |
| İşveren | SGK işveren payı (%21,75) | 13.050,00 TL |
| İşveren | İşsizlik işveren payı (%2) | 1.200,00 TL |
Bu dökümde her satırın kendi matrahı ve oranı bulunduğuna dikkat edin. Örneğin damga vergisi brüt ücret üzerinden, gelir vergisi ise prim kesintileri düşülmüş matrah üzerinden hesaplanmıştır.
Bordro Okurken Kontrol Listesi
Bir bordroyu incelerken şu soruları sorun:
- Çalışılan gün sayısı doğru mu? Eksik gün nedeni kayıtlı mı?
- Brüt ücret sözleşmedeki tutarla uyumlu mu?
- SGK matrahı aylık alt sınırın (33.030,00 TL) altında veya üst sınırın (297.270,00 TL) üzerinde mi?
- Asgari ücret istisnası hem gelir vergisi hem damga vergisi için uygulanmış mı?
- Kümülatif matrah bir önceki aya göre doğru devredilmiş mi?
- Özel kesintilerin yazılı dayanağı var mı?
- Net tutar banka ödemesiyle birebir eşleşiyor mu?
Kontrol listesinde bir tutarsızlık bulduğunuzda, bordroyu kapatmadan önce nedenini yazılı olarak not edin. Örneğin net ücretin bir önceki aya göre düşmesi vergi dilimi geçişinden, eksik günden ya da yeni bir icra kesintisinden kaynaklanabilir. Bu notlar, çalışandan gelecek sorulara hızlı ve tutarlı yanıt vermenizi sağlar; ayrıca denetimlerde bordro sürecinin kontrollü yürütüldüğünü gösterir.
Bordro Süreçlerinizi Güçlendirin
Bordroların doğru hazırlanması kadar çalışanların bordroyu anlayabilmesi de önemlidir. İK Partner, bordro uygulamalarınızı mevzuata uygunluk açısından denetler ve çalışan bilgilendirme materyalleri hazırlamanıza yardımcı olur. İş hukuku ve mevzuat uyumu hizmetimiz için ücretsiz ilk görüşme planlayabilirsiniz.
Bu içerik genel bilgilendirme amaçlıdır; mevzuat değişebilir. Somut durumlar için mali müşavirinize başvurun.
