Her işe giriş ayın birinde, her ayrılış da ayın son gününde gerçekleşmez. Ay ortasında başlayan veya ayrılan bir çalışanın o ayki ücretine kıst maaş (kıst ücret) denir ve bordroda ücretin, çalışılan gün sayısına göre oranlanması gerekir. Kıst maaş hesaplama basit bir oranlama gibi görünse de asgari ücret istisnasının, SGK alt sınırının ve damga vergisi istisnasının da oranlanması gerektiği için sık hata yapılan bir alandır.
Kıst ay bordrosunda yapılan bir hata, çalışanın ilk veya son maaşında güven kaybına yol açar. Özellikle ayrılış bordrolarında kıst ücret; kullanılmamış izin ücreti ve tazminatlarla aynı ödemede yer aldığı için kalemlerin doğru ayrıştırılması önemlidir.
Bu yazıda kıst ücretin nasıl hesaplandığını, hangi kalemlerin oranlandığını ve 2026 rakamlarıyla örnek bir hesabı paylaşıyoruz.
Kıst Maaş Hesaplama Formülü
Aylık ücretli bir çalışanın kıst ücreti uygulamada şu formülle bulunur:
Kıst brüt ücret = Aylık brüt ücret ÷ 30 × çalışılan gün sayısı
Aylık ücret, ayın kaç gün çektiğinden bağımsız olarak 30 gün üzerinden günlüğe çevrilir. Ayın 28, 29 veya 31 gün çekmesi durumunda gün sayısının nasıl belirleneceği konusunda işyerleri arasında farklı uygulamalar bulunur; tutarlı bir politika belirleyip tüm çalışanlara aynı şekilde uygulamanız ve mali müşavirinizle teyit etmeniz önemlidir.
Günlük ücret dönüşümünün mantığını aylık, günlük ve saatlik ücret hesaplama yazımızda ayrıntılı anlattık.
Kıst Ayda Oranlanan Kalemler
Ücret oranlandığında aşağıdaki kalemler de gün sayısına göre değerlendirilir:
| Kalem | Tam ay (2026) | Kıst ayda uygulama |
|---|---|---|
| SGK prime esas kazanç alt sınırı | 33.030,00 TL | Günlük 1.101,00 TL × gün sayısı |
| SGK prime esas kazanç üst sınırı | 297.270,00 TL | Günlük 9.909,00 TL × gün sayısı |
| Asgari ücret gelir vergisi istisnası (ocak–haziran) | 4.211,33 TL | Genellikle gün sayısına göre oranlanır |
| Asgari ücret damga vergisi istisnası | 250,70 TL | Genellikle gün sayısına göre oranlanır |
| SGK prim gün sayısı | 30 | Çalışılan gün sayısı |
Örnek Hesap: Ay Ortasında İşe Giriş
Örnek senaryo: Aylık brüt ücreti 60.000 TL olarak belirlenen bir çalışan, 2026'nın ilk yarısında bir ay içinde işe başlamış ve o ay 18 gün çalışmıştır. Daha önce o yıl içinde çalışmadığını ve kümülatif matrahının sıfır olduğunu varsayıyoruz.
- Kıst brüt ücret: 60.000 ÷ 30 × 18 = 36.000,00 TL
- SGK alt sınır kontrolü: 1.101,00 × 18 = 19.818,00 TL; ücret alt sınırın üzerinde.
- SGK işçi payı (%14): 36.000 × 0,14 = 5.040,00 TL
- İşsizlik işçi payı (%1): 360,00 TL
- Gelir vergisi matrahı: 36.000 − 5.040 − 360 = 30.600,00 TL
- Hesaplanan gelir vergisi: 30.600 × %15 = 4.590,00 TL
- Oranlanan gelir vergisi istisnası: 28.075,50 ÷ 30 × 18 = 16.845,30 TL asgari ücret matrahı × %15 = 2.526,80 TL
- Ödenecek gelir vergisi: 4.590,00 − 2.526,80 = 2.063,20 TL
- Damga vergisi: 36.000 × 0,00759 = 273,24 TL; oranlanan istisna 33.030 ÷ 30 × 18 × 0,00759 = 150,42 TL; ödenecek 122,82 TL
| Kalem | Tutar |
|---|---|
| Kıst brüt ücret | 36.000,00 TL |
| SGK + işsizlik işçi payı | −5.400,00 TL |
| Gelir vergisi | −2.063,20 TL |
| Damga vergisi | −122,82 TL |
| Net ücret | 28.413,98 TL |
Bu hesap basitleştirilmiştir. Çalışanın yıl içinde başka bir işverende çalışmış olması kümülatif matrahı ve vergi hesabını etkileyebilir.
İşten Çıkış Ayında Kıst Ücret
Ayrılış ayında da aynı mantık uygulanır: Çalışanın son çalıştığı güne kadar olan süre için kıst ücret hesaplanır. Ancak çıkış bordrosu genellikle başka kalemleri de içerir:
- Kıst ücret: Çalışılan günlerin karşılığı.
- Kullanılmamış yıllık izin ücreti: Fesihte ödenmesi zorunludur ve ücret niteliğindedir.
- İhbar tazminatı: Şartları varsa, gelir ve damga vergisine tabidir.
- Kıdem tazminatı: Şartları varsa, yalnızca damga vergisine tabidir.
- Hak edilmiş prim ve ikramiyeler.
Bu kalemlerin her birinin vergi ve SGK karşılığı farklı olduğu için çıkış bordrosunda ayrı satırlarda gösterilmeleri gerekir. Tazminat hesaplarının temelleri için kıdem ve ihbar tazminatı yazımıza bakabilirsiniz.
İşe Giriş ve Çıkış Ayında Bordro Kontrol Listesi
Kıst ay bordrolarını kapatmadan önce şu kontrolleri yapmanız, hataların büyük bölümünü önler:
- İşe giriş veya işten çıkış tarihi, SGK bildirimindeki tarihle aynı mı?
- Çalışılan gün sayısı puantajla uyumlu mu ve ilk/son gün dahil edilmiş mi?
- Kıst brüt ücret, aylık ücret ÷ 30 × gün sayısı formülüyle mi bulunmuş?
- SGK matrahı, günlük alt sınır (1.101,00 TL) ile gün sayısının çarpımından düşük değil mi?
- Gelir ve damga vergisi istisnaları gün sayısına göre oranlanmış mı?
- Yıl içinde başka işverende çalışmış bir çalışan için kümülatif matrah konusu değerlendirilmiş mi?
- Çıkış bordrosunda izin ücreti, ihbar ve kıdem tazminatı ayrı satırlarda mı?
- Ücret hesap pusulası çalışana iletilmiş mi?
Çıkış bordrolarında ayrıca çalışma belgesinin verilmesi ve son ödemelerin eksiksiz yapılması gerekir; sözleşmenin sona ermesinde ücretin ve para ile ölçülebilen diğer menfaatlerin tam olarak ödenmesi kanuni bir yükümlülüktür.
Sık Yapılan Kıst Ücret Hataları
- Ayın gerçek gün sayısına bölmek: Aylık ücreti 31'e veya 28'e bölmek, çalışanlar arasında tutarsızlık yaratır.
- İstisnayı tam ay uygulamak: Kıst ayda tam istisna uygulanırsa vergi eksik kesilir.
- SGK alt sınırını tam ay olarak almak: Kıst ayda alt sınır günlük tutar × gün sayısıdır.
- İşe giriş gününü saymamak: İşe başlanan gün çalışılan güne dahildir.
- Çıkış bordrosunda kalemleri birleştirmek: İzin ücreti ve tazminatların kıst ücretle tek satırda gösterilmesi, vergi hesabını bozar.
- Önceki işverenden gelen matrahı sormamak: Yıl ortasında işe girenlerde kümülatif matrah konusunu mali müşavirinizle netleştirin.
Bordro Süreçlerinizde Destek
Kıst ücret, istisna oranlaması ve çıkış bordroları, bordro süreçlerinin en hataya açık noktalarıdır. İK Partner, işe giriş ve çıkış süreçlerinizi bordro ve mevzuat açısından uçtan uca gözden geçirir. Mevzuat uyumu hizmetimiz için ücretsiz ilk görüşme talep edebilirsiniz.
Bu içerik genel bilgilendirme amaçlıdır; mevzuat değişebilir. Somut durumlar için mali müşavirinize başvurun.
