İşe Giriş Sağlık Raporu (İngilizce: Pre-Employment Medical Report), işe alınacak kişinin yapacağı işe sağlık açısından uygun olup olmadığını gösteren, işe başlamadan önce yapılan muayene sonucunda düzenlenen rapor demektir. 6331 sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu'nun sağlık gözetimini düzenleyen 15. maddesine dayanır ve çalışanın sağlık dosyasının ilk belgesidir.
Rapor, hem çalışanı sağlığına uygun olmayan bir işte çalışmaktan korur hem de işverenin, çalışanın işe başladığı andaki sağlık durumunu belgelemesini sağlar. Bu belge ileride bir meslek hastalığı veya iş kazası iddiasında önemli bir başlangıç noktası olur. Bu nedenle kavram, işe alım süreçlerini yöneten İK uzmanlarını, işyeri hekimlerini ve özlük dosyalarından sorumlu ekipleri doğrudan ilgilendirir.
İşe Giriş Sağlık Raporu Nedir? Kapsamı
6331 sayılı Kanun, işverene çalışanların sağlık gözetimine tabi tutulmasını sağlama yükümlülüğü getirir. Kanuna göre işveren, çalışanların şu durumlarda sağlık muayenesinden geçirilmesini sağlamak zorundadır:
- İşe girişte: Çalışan işe başlamadan önce.
- İş değişikliğinde: Yeni görev farklı sağlık riskleri içeriyorsa.
- İşe dönüşte: İş kazası, meslek hastalığı veya sağlık nedeniyle tekrarlanan işten uzaklaşmalardan sonra, talep etmeleri hâlinde.
- Periyodik olarak: İşin devamı süresince, çalışanın ve işin niteliği ile işyerinin tehlike sınıfına göre belirlenen aralıklarla.
Ayrıca İş Kanunu'nun 69. maddesi uyarınca gece postalarında çalıştırılacak işçilerin, işe başlamadan önce gece çalışmasına uygun olduklarını gösteren sağlık raporu alınması gerekir. Tehlikeli ve çok tehlikeli işlerde çalıştırılacak kişiler için de işe giriş muayenesi ayrıca önem taşır.
İşe giriş raporunun amacı adayı elemek değil, kişinin yapacağı işin sağlık risklerine uygunluğunu belirlemektir. Bu nedenle muayenenin içeriği de işe göre şekillenir: yüksekte çalışacak bir kişi için denge ve tansiyon, gürültülü ortamda çalışacak biri için işitme, kimyasal maddelerle çalışacak biri için solunum fonksiyonları ön plana çıkabilir. Rapordaki sonuç "uygun değildir" şeklinde olsa bile, bu durum kişinin başka bir pozisyonda çalışmasına engel olmayabilir; değerlendirme her zaman belirli bir işe göre yapılır.
Raporu Kim Düzenler?
Raporu düzenlemeye yetkili hekim, işyerinin tehlike sınıfına göre farklılaşabilir. Kural olarak sağlık gözetimi, işyerinde görevlendirilen işyeri hekimi tarafından yürütülür. Mevzuatta, bazı işyerleri için raporun kamu sağlık hizmet sunucularından veya aile hekimlerinden de alınabilmesine imkân tanıyan düzenlemeler bulunmaktadır. İşyerinizde hangi hekimin yetkili olduğunu güncel mevzuat ve işyeri hekiminizle birlikte teyit etmeniz önerilir.
| Konu | Esas |
|---|---|
| Hukuki dayanak | 6331 sayılı Kanun md. 15 |
| Zamanlama | İşe başlamadan önce |
| Maliyet | İşverene aittir, çalışana yansıtılamaz |
| İçerik | İşe uygunluk sonucu ve gerekli görülen tetkikler |
| Saklama | Gizlilik esasıyla, sağlık dosyasında |
Maliyet ve Gizlilik
Sağlık gözetimine ilişkin maliyetler çalışana yansıtılamaz. 6331 sayılı Kanun, İSG tedbirlerinin maliyetinin çalışanlara yansıtılamayacağını genel bir ilke olarak düzenler. Bu nedenle işe giriş muayenesi, tahlil ve tetkik masraflarının adaydan veya çalışandan talep edilmesi mümkün değildir.
Sağlık raporu, KVKK kapsamında özel nitelikli kişisel veri içerir. Bu verilere erişim, işyeri hekimi ve yetkilendirilmiş sağlık personeli ile sınırlı tutulmalıdır. İK birimi açısından ihtiyaç duyulan bilgi çoğu zaman yalnızca "çalışmaya elverişlidir" veya "şu kısıtlarla çalışabilir" sonucudur; tanı ve tetkik ayrıntılarının özlük dosyasında açık biçimde tutulması önerilmez. Sağlık verilerinin saklanması ve erişim kuralları için çalışan sağlık verileri ve raporlar rehberimize göz atabilirsiniz.
Örnek Senaryo
Aşağıdaki durum örnek amaçlı kurgulanmıştır. Bir metal işleme fabrikası, kaynak bölümü için bir operatör adayına iş teklifinde bulunur. İK, adaya işe başlamadan önce işyeri hekimince yapılacak muayene için randevu verir. Hekim, işin gürültü ve kaynak dumanı risklerini dikkate alarak işitme ve solunum fonksiyon testleri ister. Sonuçlar uygun çıkınca rapor düzenlenir; İK'ya yalnızca "kaynak operatörlüğü işine elverişlidir" sonucu iletilir, tetkik ayrıntıları hekimin sağlık dosyasında kalır.
Sık Karıştırılan Kavramlar
- Periyodik muayene: İşe giriş raporundan sonra, çalışma süresince belirli aralıklarla tekrarlanan sağlık kontrolüdür.
- İstirahat raporu: Hastalık veya kaza nedeniyle çalışanın geçici olarak çalışamayacağını gösteren rapordur; işe uygunluk değil, iş göremezlik belgesidir.
- İşe giriş bildirgesi: Çalışanın sigortalılığının SGK'ya bildirildiği resmî bildirimdir; sağlık raporuyla karıştırılmamalıdır.
İK Uygulamasında İpuçları
- Sağlık muayenesini iş teklifinden sonra ve işe başlamadan önce planlayın.
- Muayene içeriğini işin risklerine göre işyeri hekimiyle birlikte belirleyin.
- Raporun tarihini ve periyodik muayene takvimini sistemde takip edin.
- Sağlık dosyalarını özlük dosyasından ayrı ve erişimi sınırlı biçimde saklayın.
- Aday ve çalışanlara sağlık verilerinin hangi amaçla işlendiğini aydınlatma metninde açıklayın.
Bu bilgiler genel bilgilendirme amaçlıdır; somut durumlar için işyeri hekiminizin ve bir hukuk uzmanının görüşü alınmalıdır. İK Partner, iş hukuku ve mevzuat uyumu hizmeti kapsamında işe giriş süreçlerinizin, sağlık gözetimi kayıtlarınızın ve KVKK uyumunuzun birlikte gözden geçirilmesine destek olur. Ücretsiz ilk görüşme için bize ulaşabilirsiniz.
İK sözlüğündeki diğer terimler için İK Sözlüğü sayfamıza göz atabilirsiniz.
