Reklam ve dijital ajanslar, müşteri brief'iyle başlayıp teslim tarihine karşı yarışan projelerle çalışır. Gece yarısına uzanan sunum hazırlıkları, hafta sonu canlıya alınan kampanyalar, serbest çalışan tasarımcılar ve video ekipleri, çekimlerde yer alan oyuncular ve içerik üreticileri... Dijital ajanslarda iş hukuku bu dinamik yapı nedeniyle çoğu zaman ancak bir uyuşmazlık çıktığında fark edilir. Oysa sözleşme ve kayıt düzeni baştan kurulduğunda risklerin önemli bölümü önlenebilir.
Bu rehberde reklam, sosyal medya ve dijital pazarlama ajanslarının karşılaştığı tipik iş hukuku ve İK konularını, ajanslara özel bir kontrol listesini, sık yapılan hataları ve bir örnek senaryoyu bulacaksınız.
Dijital ajanslarda iş hukuku: çalışma süresi ve teslim haftaları
Ajanslarda esnek saatler yaygındır; ancak esneklik haftalık çalışma süresi kuralını ortadan kaldırmaz. İş Kanunu'na göre haftalık çalışma süresi en çok 45 saattir; denkleştirme uygulanıyorsa günlük süre 11 saati aşamaz.
Teslim haftalarında 45 saati aşan çalışma fazla çalışmadır. Kurallar şunlardır:
- Çalışanın yazılı onayı alınmalıdır.
- Her saat %50 zamlı ödenir; çalışan isterse saat başına 1,5 saat serbest zaman verilir ve 6 ay içinde kullandırılır.
- Yıllık fazla çalışma sınırı 270 saattir.
Ajanslarda sık görülen "telafi izni" veya "proje sonrası birkaç gün izin" uygulamaları, yazılı onay ve serbest zaman kurallarına uygun kurgulanırsa meşru bir çözümdür; ancak kayıt tutulmadan sözlü yapılan düzenlemeler uyuşmazlıkta işvereni zor durumda bırakır. Gece yarısını geçen çalışmalarda gece (20.00–06.00) çalışmasının 7,5 saati geçmemesi kuralı da hatırlanmalıdır. Fazla çalışma ücretini ödememenin 2026 yılı idari para cezası her işçi için 4.815 TL'dir.
Freelancer, proje bazlı çalışan ve işçi ayrımı
Ajanslar tasarım, metin yazarlığı, video kurgu ve yazılım işlerinde serbest çalışanlardan sıkça destek alır. Bu model meşrudur; ancak sözleşmenin adı değil fiilî ilişki belirleyicidir. Serbest çalışan;
- ajansın belirlediği saatlerde ve ofiste çalışıyorsa,
- günlük toplantılara katılıyor ve bir yöneticiye bağlı raporluyorsa,
- uzun süredir yalnızca bu ajansa iş yapıyor ve ajansın ekipmanını kullanıyorsa,
ilişki iş sözleşmesi olarak değerlendirilebilir. Bu durumda SGK bildirimi, yıllık izin, fazla çalışma ve kıdem gibi haklar gündeme gelir. Değerlendirme ölçütleri için serbest çalışan mı işçi mi yazımıza bakabilirsiniz.
Proje bazlı ekip kurulacaksa belirli süreli iş sözleşmesi de bir seçenektir; projenin tamamlanması gibi objektif bir nedene dayanmalı ve gerekçesiz biçimde art arda yenilenmemelidir.
Telif hakları, gizlilik ve müşteri portföyü
Ajansın ürettiği her şey bir eserdir: logo, slogan, görsel, video, metin. Fikir ve Sanat Eserleri Kanunu'na göre işçilerin işlerini görürken meydana getirdikleri eserler üzerindeki hakları kullanma yetkisi, aksi kararlaştırılmadıkça veya işin niteliğinden aksi anlaşılmadıkça işverene aittir. Serbest çalışanlar için ise bu kural kendiliğinden uygulanmaz; hakların devri yazılı sözleşmeyle ve kapsamı belirtilerek yapılmalıdır. Ajansın müşterisine devrettiği hakların zinciri, ancak bu sözleşmeler sağlamsa güvenli olur.
Ajans çalışanları müşterilerin henüz açıklanmamış kampanyalarına ve ticari sırlarına erişir. Gizlilik yükümlülüğü sözleşmede açıkça düzenlenmelidir. Müşteri portföyünü alarak ayrılan çalışanlara karşı rekabet yasağı ancak yazılı olarak ve yer, süre, iş türü bakımından makul sınırlarla geçerlidir. Çalışanların kişisel portfolyolarında ajans işlerini hangi koşullarla kullanabileceği de yazılı politikayla belirlenmelidir.
Çekimler, oyuncular, içerik üreticileri ve KVKK
Reklam çekimlerinde yer alan oyuncular, figüranlar ve sosyal medya içerik üreticileriyle yapılan sözleşmelerde görüntü ve ses kullanımı, süre, mecra ve ücret açıkça yazılmalıdır. Kişinin görüntüsü kişisel veridir; kullanım kapsamı sözleşme ve aydınlatma metniyle uyumlu olmalıdır.
Ajansların kendi çalışanlarının fotoğraf ve videolarını sosyal medya hesaplarında kullanması da yaygındır. Bu kullanım için çalışanın rızası alınmalı, ayrılan çalışanın görselleri talep halinde kaldırılmalıdır. Kampanya kapsamında toplanan tüketici verileri (yarışma katılımları, form doldurma) için de veri sorumlusu ve veri işleyen rolleri müşteriyle yapılan sözleşmede netleştirilmelidir. Veri ihlali yaşanırsa Kurul'a en geç 72 saat içinde bildirim yapılır.
Ofis ve çekim seti İSG'si
Ajans ofislerinin tehlike sınıfı için NACE koduna göre tehlike sınıfını kontrol edin. Ofis çalışanlarında ekranlı araçlarla çalışma, ergonomi ve iş stresi öne çıkar. Çekim setlerinde ise elektrik kabloları, ışık ekipmanları, yüksekte çalışma ve uzun çekim saatleri ek riskler yaratır. Set başka bir yapım firmasıyla ortak yürütülüyorsa İSG sorumluluklarının paylaşımı önceden belirlenmelidir. İş kazaları 3 iş günü içinde SGK'ya bildirilir.
Ajans için uyum kontrol listesi
| Alan | Kontrol |
|---|---|
| Süreler | Teslim haftası mesaileri kayda giriyor mu? |
| Fazla çalışma | Yazılı onay, serbest zaman ve 270 saat takibi var mı? |
| Freelancer | Fiilî ilişki bağımlı çalışma özelliği taşıyor mu? |
| Telif | Çalışan ve serbest çalışan sözleşmelerinde hak devri hükmü var mı? |
| Gizlilik | Müşteri bilgileri için gizlilik taahhüdü alındı mı? |
| Çekimler | Oyuncu ve içerik üretici sözleşmelerinde kullanım kapsamı net mi? |
| KVKK | Çalışan görselleri ve kampanya verileri için rıza ve rol tanımı var mı? |
Sık yapılan hatalar ve örnek senaryo
Sık yapılan hatalar: yıllardır tam zamanlı çalışan tasarımcıyı fatura ile çalıştırmak, serbest çalışanlardan telif devri almamak, teslim gecelerini hiç kayda almamak ve ayrılan çalışanların görsellerini tanıtım hesaplarında tutmaya devam etmek.
Örnek senaryo: Bir dijital ajans, müşterisine teslim ettiği kampanya görsellerinin bir kısmını serbest çalışan bir illüstratöre yaptırıyor ancak yazılı hak devri almıyor. İllüstratör, görsellerin farklı mecralarda kullanıldığını görünce ek ücret talep ediyor. Ajans bu süreçten sonra tüm serbest çalışanlarla kapsamı belirli hak devri içeren standart bir sözleşme kullanmaya başlıyor.
Ajansınız için destek
İK Partner, reklam ve dijital ajanslara sözleşme şablonları, fazla çalışma düzeni, serbest çalışan ilişkilerinin yapılandırılması ve KVKK uyumu konularında destek veriyor. İş hukuku ve mevzuat uyumu hizmetimizi inceleyebilir, ücretsiz ilk görüşme planlayabilirsiniz.
Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır; mevzuat değişebilir. Somut durumlar için hukuk danışmanı veya mali müşavire başvurun.
