Yabancı bir çalışan için başvuru hazırlarken ilk karar, hangi izin türüne başvurulacağıdır. 6735 sayılı Uluslararası İşgücü Kanunu dört temel çalışma izni türleri öngörür: süreli çalışma izni, süresiz çalışma izni, bağımsız çalışma izni ve Turkuaz Kart. Her birinin hedef kitlesi, koşulları, süresi ve maliyeti farklıdır.
Doğru izin türünü seçmek, başvurunun hızını ve sonucunu etkiler. Örneğin işverene bağlı çalışacak bir mühendis için bağımsız çalışma izni uygun değildir; uzun yıllardır Türkiye'de yasal olarak çalışan bir yabancı için ise süresiz izin seçeneği gündeme gelebilir. Bu yazıda her izin türünü işveren gözüyle karşılaştırıyoruz.
Süreli Çalışma İzni
İşverenlerin en sık başvurduğu tür süreli çalışma iznidir. Belirli bir işyerinde veya işletmede, belirli bir işte çalışmak üzere verilir. Başlıca özellikleri şunlardır:
- İşverene ve işyerine bağlıdır. Yabancı başka bir işverene geçmek isterse yeni işveren için ayrıca izin alınması gerekir.
- İlk başvuruda sınırlı süreyle verilir, uzatma başvurularında daha uzun süreli izin verilebilir. Somut süre kuralları kanun ve yönetmelikte düzenlenmiştir.
- Başvuruyu işveren yapar.
- İzin süresi, iş sözleşmesinin süresini ve yabancının pasaport geçerlilik süresini aşamaz şekilde belirlenir.
Süresiz Çalışma İzni
Süresiz çalışma izni, Türkiye'de uzun süre yasal olarak bulunmuş ve çalışmış yabancılara verilir. Genel olarak uzun dönem ikamet izni sahipleri ile kanunda öngörülen süre boyunca yasal çalışma izniyle çalışmış yabancılar bu izne başvurabilir. Süresiz çalışma izni sahibi yabancılar, seçimlerine ilişkin haklar ve kamu görevine giriş gibi bazı istisnalar dışında, Türk vatandaşlarına tanınan haklardan yararlanabilir. Sosyal güvenlik hakları ise ilgili mevzuat çerçevesinde değerlendirilir.
İşveren açısından önemli fark, süresiz izin sahibi yabancının belirli bir işverene bağlı olmamasıdır. İşe alırken her işveren için yeniden çalışma izni alınması gerekmez; ancak SGK bildirimi ve diğer işveren yükümlülükleri aynen devam eder.
Bağımsız Çalışma İzni
Bağımsız çalışma izni, kendi adına ve hesabına çalışacak yabancılar içindir. Örneğin kendi mesleğini serbest olarak icra edecek nitelikli meslek mensupları bu kapsamda değerlendirilebilir. Bu izinde başvuruyu yabancı kendisi yapar ve Bakanlık; eğitim düzeyi, mesleki deneyim, bilim ve teknolojiye katkı, faaliyetin istihdama ve ekonomiye etkisi gibi kriterleri dikkate alır.
İşverenler açısından bağımsız çalışma izni doğrudan bir istihdam aracı değildir. Bağımsız izinli bir yabancıyı bordrolu çalışan olarak işe almak, izin türüyle uyumsuz olur ve ayrı bir değerlendirme gerektirir.
Turkuaz Kart
Turkuaz Kart, uluslararası nitelikli işgücünü Türkiye'ye çekmeyi amaçlayan özel bir izindir. Eğitim düzeyi, mesleki deneyim, bilim ve teknolojiye katkı, yatırım büyüklüğü, uluslararası alanda tanınmış başarılar gibi kriterlere göre verilir. Kart, yabancıya süresiz çalışma hakkı tanır ve kart sahibinin eşi ile çocuklarına da ikamet izni yerine geçen belge verilir. İlk dönemde bir geçiş süreci uygulanır; bu süre sonunda kartın kalıcı hale getirilmesi için başvuru yapılır.
Ayrıntılı bilgi için Turkuaz Kart rehberimizi inceleyebilirsiniz.
Karşılaştırma Tablosu ve 2026 Harçları
Aşağıdaki tablo, dört izin türünü temel özellikleriyle karşılaştırır. Harç tutarları 2026 yılı için geçerlidir ve bunlara ek olarak değerli kâğıt bedeli alınır.
| İzin türü | Kimler için? | Başvuran | 2026 harcı |
|---|---|---|---|
| Süreli çalışma izni | Belirli işverende çalışacak yabancılar | İşveren | 1 yıla kadar 12.574,90 TL; süreye göre 5 yıla kadar 62.874,50 TL |
| Süresiz çalışma izni | Uzun süreli yasal ikamet/çalışma geçmişi olanlar | Yabancı | 125.802,20 TL |
| Bağımsız çalışma izni | Kendi adına çalışacak meslek mensupları | Yabancı | 125.802,20 TL |
| Turkuaz Kart | Nitelikli yabancılar | Mevzuattaki usule göre | Güncel tutar için Bakanlık duyurularına bakın |
Süreli izin harcı, iznin süresine göre kademelenir: 1–2 yıl için 25.149,80 TL, 2–3 yıl için 37.724,70 TL, 3–4 yıl için 50.299,60 TL ve 4–5 yıl için 62.874,50 TL (2026). Ayrıntılı hesaplama örnekleri için 2026 çalışma izni harçları yazımıza bakabilirsiniz.
Çalışma İzni Türleri Arasından Doğru Seçim
Doğru türü seçmek için şu soruları sırasıyla sorabilirsiniz:
- Yabancı sizin işletmenizde, size bağlı olarak mı çalışacak? Evetse büyük olasılıkla süreli çalışma izni.
- Yabancının uzun dönem ikamet izni ya da uzun süreli yasal çalışma geçmişi var mı? Varsa süresiz izin seçeneğini değerlendirin.
- Yabancı kendi işini mi kuracak, serbest meslek mi icra edecek? Bu durumda bağımsız çalışma izni gündeme gelir.
- Yabancı yüksek nitelikli, uluslararası deneyimi olan bir profesyonel mi? Turkuaz Kart kriterlerini inceleyin.
İzin Türü Seçiminde Sık Yapılan Hatalar
İzin türü seçimi, ilk bakışta basit bir karar gibi görünse de uygulamada sık hata yapılan bir alandır. En yaygın hatalar şunlardır:
- Yabancının elindeki izni yanlış okumak: Başka bir işveren için verilmiş süreli çalışma iznini, yabancının her yerde çalışabileceği bir izin gibi değerlendirmek.
- Bağımsız izinle bordrolu istihdam: Bağımsız çalışma izni olan bir yabancıyı, ayrıca değerlendirme yapmadan bağımlı çalışan olarak işe almak.
- Süresiz izin koşullarını kontrol etmemek: Yabancının süresiz izin için gereken yasal ikamet veya çalışma süresini doldurduğunu varsaymak; oysa önceki izinlerdeki kesintiler bu süreyi etkileyebilir.
- Turkuaz Kart'ı her nitelikli çalışan için uygun görmek: Kriterleri tam karşılamayan bir adayda Turkuaz Kart başvurusu, süreli izne göre daha uzun ve belirsiz bir süreç yaratabilir.
Bu hatalardan kaçınmanın en etkili yolu, yabancının mevcut izin belgesini, ikamet geçmişini ve Türkiye'deki çalışma süresini işe alım aşamasında ayrıntılı olarak incelemektir. Böylece hem doğru izin türünü seçer hem de gereksiz harç ödemelerinin önüne geçersiniz. Özellikle grup şirketleri arasında hareket eden çalışanlarda, iznin hangi tüzel kişilik adına düzenlendiğini mutlaka kontrol edin.
Not: Bu içerik genel bilgilendirme amaçlıdır; izin koşulları ve harç tutarları değişebilir. Somut durumlar için hukuk danışmanı veya mali müşavirle görüşün.
Doğru İzin Türünü Birlikte Belirleyelim
Yanlış izin türüne başvurmak, zaman ve harç kaybına neden olabilir. İK Partner olarak iş hukuku ve mevzuat uyumu hizmetimizle yabancı çalışanınızın profiline en uygun izin türünü belirlemenize ve başvuruyu doğru hazırlamanıza destek oluyoruz. Ücretsiz ilk görüşme için bizimle iletişime geçebilirsiniz.
