Türkiye'de geçici koruma statüsünde bulunan yabancılar, özellikle tekstil, üretim, inşaat ve hizmet sektörlerinde önemli bir işgücü kaynağıdır. Ancak bu kişileri kayıtlı ve yasal biçimde çalıştırmak için geçici koruma çalışma izni alınması gerekir. Geçici koruma kimlik belgesi tek başına çalışma hakkı vermez.
Geçici koruma kapsamındaki yabancıların çalıştırılmasına ilişkin kurallar, genel çalışma izni sisteminden bazı yönleriyle ayrılır. Başvuru koşulları, çalışılabilecek il, kontenjan uygulaması ve harç tutarı bu farklılıkların başında gelir. Bu yazıda işverenlerin bilmesi gereken temel kuralları ve 2026 harcını ele alıyoruz.
Geçici Koruma Statüsü ve Çalışma Hakkı
Geçici koruma, kitlesel göç hallerinde ülkesinden ayrılmak zorunda kalan kişilere sağlanan bir koruma statüsüdür. Bu statüdeki yabancıların çalışma hayatına katılımı, Geçici Koruma Sağlanan Yabancıların Çalışma İzinlerine Dair Yönetmelik ile düzenlenmiştir. Yönetmelik, bu kişilerin çalışma izni almak suretiyle kayıtlı olarak çalışabilmesine imkân tanır.
Temel kural şudur: Geçici koruma sağlanan yabancı da çalışma izni olmadan çalıştırılamaz. Bazı sektörlerde öngörülen muafiyetler dışında, izin alınmadan çalıştırma izinsiz yabancı istihdamı sayılır.
Geçici Koruma Çalışma İzni Başvuru Şartları
Başvurunun kabul edilebilmesi için genel olarak şu koşullar aranır:
- Yabancının geçerli bir geçici koruma kimlik belgesine sahip olması.
- Kimlik belgesinin alınmasından itibaren yönetmelikte öngörülen sürenin geçmiş olması.
- Başvurunun, yabancının geçici koruma kaydının bulunduğu ilde çalışmak üzere yapılması.
- İşyerinde Türk vatandaşı çalışanlarla orantılı bir kontenjan uygulamasına uyulması.
Kontenjan oranı ve bekleme süresi gibi sayısal kurallar yönetmelikte düzenlenir. Bazı durumlarda kontenjan için istisnalar da öngörülmüştür. Güncel oran ve süreler için yönetmelik metnine ve Bakanlık duyurularına bakmanız gerekir.
Başvuru Adımları
- İşverenin sisteme kaydı: İşveren, Bakanlığın elektronik başvuru sistemine işveren olarak kaydolur.
- Yabancının bilgileri: Geçici koruma kimlik numarası ve kişisel bilgiler sisteme girilir.
- İş sözleşmesi: Taraflarca imzalanmış iş sözleşmesi sisteme yüklenir.
- Başvurunun gönderilmesi ve değerlendirme: Bakanlık, başvuruyu yönetmelikteki kriterlere göre değerlendirir.
- Harcın ödenmesi: Olumlu sonuçlanan başvurularda harç ve değerli kâğıt bedeli ödenir.
- SGK bildirimi ve işe başlatma: İzin düzenlendikten sonra yabancı SGK'ya bildirilerek işe başlatılır.
2026 Yılı Geçici Koruma Çalışma İzni Harcı
Geçici koruma sağlanan yabancılar için verilen 1 yıllık çalışma izni harcı, genel süreli çalışma izni harcına göre oldukça düşüktür:
| İzin türü | 2026 harcı |
|---|---|
| Geçici koruma sağlanan yabancılar için çalışma izni (1 yıl) | 4.677,90 TL |
| Karşılaştırma: Genel süreli çalışma izni (1 yıla kadar) | 12.574,90 TL |
Harca ek olarak değerli kâğıt bedeli alınır. Örnek senaryo: Geçici koruma kapsamındaki on yabancı için 1 yıllık izin alan bir atölyenin ödeyeceği toplam harç 10 × 4.677,90 TL = 46.779,00 TL'dir (değerli kâğıt bedeli hariç). Diğer izin türlerinin harçları için 2026 çalışma izni harçları yazımıza bakabilirsiniz.
Mevsimlik Tarım ve Hayvancılıkta Durum
Mevsimlik tarım ve hayvancılık işlerinde çalışacak geçici koruma sağlanan yabancılar için çalışma izni muafiyeti uygulaması öngörülmüştür. Bu muafiyet, ilgili valiliğe başvuru yapılmasını ve belirli kurallara uyulmasını gerektirir. Muafiyetin kapsamı ve usulü için valilik ve Bakanlık duyurularını takip edin.
Ücret, SGK ve Çalışma Koşulları
Geçici koruma kapsamında çalışma izni alan yabancılar, iş hukuku açısından diğer çalışanlardan farklı değildir:
- Ücret asgari ücretten az olamaz; 2026 yılı için aylık brüt asgari ücret 33.030,00 TL, net asgari ücret 28.075,50 TL'dir.
- Yabancı, işe başlamadan önce SGK'ya bildirilir ve prim yükümlülükleri Türk vatandaşı çalışanlarla aynı şekilde yerine getirilir.
- Çalışma süreleri, yıllık izin, fazla çalışma ve iş sağlığı ve güvenliği kuralları aynen uygulanır.
- İşveren, yabancının iş ilişkisinin sona ermesi halinde gerekli bildirimleri yapmakla yükümlüdür.
Dil engeli olan çalışanlar için iş sağlığı ve güvenliği eğitimlerinin anlaşılır bir dilde verilmesi, hem yasal uyum hem de iş kazalarının önlenmesi açısından kritiktir.
Kayıtlı İstihdamın Gerçek Maliyeti: Örnek Hesap
Bazı işverenler, kayıtlı istihdamın maliyetini gözünde büyüterek kayıt dışı çalıştırmayı tercih edebiliyor. Oysa rakamlar, yasal yolun öngörülebilir bir maliyeti olduğunu gösterir. Örnek senaryo: İmalat sektöründe faaliyet gösteren ve 5 puanlık prim indirimi koşullarını sağlayan bir işletme, geçici koruma kapsamındaki bir yabancıyı 2026 yılında asgari ücretle çalıştırıyor.
| Kalem (2026) | Tutar |
|---|---|
| Aylık brüt asgari ücret | 33.030,00 TL |
| Asgari ücretin işverene aylık maliyeti (imalat, 5 puan indirimli) | 39.223,13 TL |
| 1 yıllık geçici koruma çalışma izni harcı | 4.677,90 TL |
| Harcın aylık payı (4.677,90 / 12) | yaklaşık 389,83 TL |
| Harç dahil aylık yaklaşık maliyet | yaklaşık 39.612,96 TL |
Değerli kâğıt bedeli bu hesaba dahil değildir. İmalat dışı sektörlerde 2 puanlık indirimle asgari ücretin işverene maliyeti 40.214,03 TL, teşviksiz hesapta ise 40.874,63 TL'dir. Harcın toplam maliyet içindeki payı oldukça sınırlıdır; buna karşılık izinsiz çalıştırmanın yaptırımları ve iş kazası halinde doğabilecek sorumluluk, bu farkın çok üzerinde bir risk oluşturur.
İşverenlerin Sık Yaptığı Hatalar
- Geçici koruma kimlik belgesini çalışma izni yerine kabul etmek.
- Yabancıyı kaydının bulunduğu il dışında çalıştırmak.
- Kontenjan sınırını aşan sayıda başvuru yapmak.
- Asgari ücretin altında veya kayıt dışı ödeme yapmak.
- İş sağlığı ve güvenliği eğitimlerini yabancının anlamadığı dilde vermek.
Not: Bu içerik genel bilgilendirme amaçlıdır; geçici korumaya ilişkin düzenlemeler sıklıkla güncellenebilir. Somut durumlar için hukuk danışmanı veya mali müşavire başvurmanızı öneririz.
Kayıtlı İstihdam İçin Destek Alın
Geçici koruma kapsamındaki yabancıları yasal ve kayıtlı biçimde istihdam etmek, hem yaptırım riskini ortadan kaldırır hem de çalışan bağlılığını artırır. İK Partner olarak iş hukuku ve mevzuat uyumu hizmetimiz ile başvuru süreçlerinizi ve uyum yükümlülüklerinizi birlikte yönetiyoruz. Ücretsiz ilk görüşme için bize ulaşabilirsiniz.
