"Çalışanım işe gireli bir yıl oldu, izni hemen doğdu mu?" "Raporlu geçen günler bir yılın içinde sayılır mı?" "Şirketler arası transfer olan çalışanın eski süresi birleşir mi?" Bu sorular, yıllık izne hak kazanma konusunun ne kadar ayrıntılı olduğunu gösteriyor. İzin süresinin kaç gün olduğu bilinse bile hak ediş tarihinin yanlış belirlenmesi, izin kayıtlarının tamamını hatalı hale getirebilir.
Bu yazıda yıllık izin süreleri tablosunu tekrar etmek yerine, hak edişin arka planına odaklanıyoruz: bir yıllık sürenin nasıl hesaplandığı, hangi sürelerin çalışılmış sayıldığı, kıdemin hangi durumlarda birleştirildiği ve hak ediş tarihinin nasıl ötelenebileceği. İzin kullanımına ilişkin genel kurallar için yıllık ücretli izin yazımıza bakabilirsiniz.
Temel Kural: Deneme Süresi Dahil En Az Bir Yıl
İş Kanunu md. 53'e göre işe başladığı günden itibaren, deneme süresi de içinde olmak üzere, en az bir yıl çalışmış olan çalışan yıllık ücretli izne hak kazanır. Hak ediş tarihi, kural olarak işe giriş tarihinin yıl dönümüdür.
Hak kazanılan izin süresi, hizmet süresine göre belirlenir:
| Hak ediş yıl dönümü | Asgari izin süresi |
|---|---|
| 1, 2, 3, 4 ve 5. yıl | 14 gün |
| 6. yıldan 14. yıla kadar | 20 gün |
| 15. yıl ve sonrası | 26 gün |
| 18 yaş ve altı ile 50 yaş ve üzeri çalışanlar | En az 20 gün |
Örnek senaryo: 10 Mart 2021'de işe giren 30 yaşındaki bir çalışan, 10 Mart 2022'den 10 Mart 2026'ya kadar her yıl dönümünde 14 gün izin hak eder. 10 Mart 2027'deki hak edişte hizmet süresi beş yılı aştığı için 20 gün izin hakkı doğar.
Yaş kuralı, hak ediş tarihindeki yaşa göre uygulanır. Örneğin hak ediş tarihinde 50 yaşını doldurmuş olan çalışan, kıdemi beş yılın altında olsa bile en az 20 gün izin hak eder.
Yıllık İzne Hak Kazanma Hesabında Çalışılmış Sayılan Süreler
Bir yıllık süre hesaplanırken çalışanın fiilen işyerinde bulunmadığı bazı günler de çalışılmış gibi kabul edilir. İş Kanunu md. 55 bu halleri sayar. Başlıcaları şunlardır:
- Çalışanın kaza veya hastalık nedeniyle işe gelemediği günler (kanunda belirtilen sınır dahilinde),
- Kadın çalışanın doğumdan önce ve sonra çalıştırılmadığı günler (analık izni süreleri),
- Askerlik dışındaki manevra, eğitim veya başka bir kanuni ödev nedeniyle işe gidilemeyen günler (kanuni sınırlar dahilinde),
- Hafta tatili, ulusal bayram ve genel tatil günleri,
- Yıllık izin sırasında kullanılan yol izinleri ve mazeret izinleri gibi kanundan doğan izinler,
- Sendika ve toplu iş sözleşmesi görevleri gibi kanunda sayılan diğer haller.
Bu listede yer almayan süreler, özellikle çalışanın talebiyle kullanılan uzun ücretsiz izinler, kural olarak bir yıllık sürenin hesabına katılmaz. Bu durumda hak ediş tarihi, çalışılmamış süre kadar ileri kayar.
Örnek senaryo: İşe giriş tarihi 1 Haziran 2025 olan çalışan, kendi talebiyle 2 ay ücretsiz izin kullanmışsa, ilk izin hakkı 1 Haziran 2026 yerine yaklaşık 1 Ağustos 2026'da doğar.
Kıdem Hangi Durumlarda Birleştirilir?
İş Kanunu md. 54'e göre yıllık izin hakkının hesabında, çalışanın aynı işverenin bir veya çeşitli işyerlerinde çalıştığı süreler birleştirilir. Uygulamada sık görülen durumlar:
- Aynı işverenin farklı şubeleri: Süreler birleştirilir.
- Aralıklı çalışma: Çalışan aynı işverende ayrılıp tekrar işe girmişse önceki süreler kural olarak birleştirilir. Ancak önceki dönem için kıdem tazminatı ve izin ücreti ödenmişse değerlendirme değişebilir; somut olayda hukuki görüş alın.
- İşyeri devri: İşyerinin devrinde devralan işveren, devredilen iş sözleşmelerinin tüm hak ve borçlarıyla birlikte tarafı olur; kıdem süreleri korunur.
- Grup şirketleri: Farklı tüzel kişilikler arasındaki geçişlerde kıdemin birleştirilip birleştirilmeyeceği, organik bağ ve somut koşullara göre değerlendirilir.
Başka işverenlerde geçen süreler ise kanunen birleştirilmez. Şirketiniz bunları politika ile tanımak isterse bunu yazılı ve tüm çalışanlara eşit uygulanacak şekilde düzenleyin.
Hak Ediş Takibi İçin Pratik Adımlar
- İşe giriş tarihini doğru kaydedin: SGK işe giriş bildirgesindeki tarih ile İK sistemindeki tarih aynı olmalıdır.
- Çalışılmayan günleri nedenleriyle kaydedin: Rapor, ücretsiz izin, devamsızlık gibi kayıtları ayrı tutun.
- Hak ediş tarihini yıllık güncelleyin: Ücretsiz izin gibi öteleyici süreler varsa hak ediş tarihini yeniden hesaplayın.
- Yaş kuralını otomatikleştirin: 50 yaşına girecek ve 18 yaşından küçük çalışanlar için sistemde uyarı tanımlayın.
- Kademe geçişlerini takip edin: Beşinci ve on beşinci yıl dönümlerinde izin süresinin artışını kontrol edin.
İzin Hakkı Hangi Süre İçinde Kullanılmalı?
Hak kazanılan izin, kural olarak bir sonraki hak ediş tarihine kadar kullandırılmalıdır. Yönetmelik, işverenin izni planlamasını ve çalışanın dinlenme hakkının yıl içinde karşılanmasını öngörür. Uygulamada izinlerin bir yıldan diğerine devretmesi sık görülse de bu durum işveren açısından risk biriktirir:
- Devreden izinler, ileride sözleşme sona erdiğinde son ücret üzerinden ödenir.
- Uzun süre izin kullanmayan çalışanlarda tükenmişlik ve iş kazası riski artar.
- Denetimde izin kullandırmama tespit edilebilir.
Bu nedenle hak ediş tarihi geçen ve izin bakiyesi yüksek olan çalışanları düzenli raporlayın, yöneticilerle birlikte izin takvimi oluşturun. İzinlerin "yıl sonunda yanar" şeklindeki uygulamaları ise hukuka aykırıdır; kullanılmayan izin hakkı ortadan kalkmaz.
Sık Yapılan Hatalar
- Deneme süresini bir yıllık sürenin dışında tutmak.
- Raporlu günleri otomatik olarak süreden düşmek.
- Aynı işverende aralıklı çalışmaları hiç birleştirmemek.
- 50 yaş kuralını gözden kaçırmak.
- Kademe artışını yıl dönümü yerine takvim yılı başında uygulamak.
Yıllık izne ilişkin aykırılıklar (eksik kullandırma, eksik ödeme gibi) için 2026 yılı idari para cezası her işçi için 4.815 TL'dir. Doğru hak ediş hesabı bu riskin ilk savunma hattıdır.
Bu içerik genel bilgilendirme amaçlıdır; mevzuat değişebilir. Somut durumlar için bir hukuk danışmanına veya mali müşavire başvurmanızı öneririz.
İzin Kayıtlarınızı Sağlama Alın
Hak ediş tarihleri doğru kurulduğunda izin planlaması, bordro ve fesih hesapları da doğru ilerler. İK Partner, iş hukuku ve mevzuat uyumu hizmetiyle mevcut izin kayıtlarınızı denetler ve eksikleri tamamlamanıza yardımcı olur. Ücretsiz ilk görüşme için bize ulaşın.
