Yeni İş Arama İzni (İngilizce: Job Search Leave), iş sözleşmesinin bildirimli feshinde, ihbar süresi boyunca çalışana yeni bir iş bulabilmesi için iş saatleri içinde ve ücretinden kesinti yapılmadan verilen izin demektir. 4857 sayılı İş Kanunu'nun 27. maddesinde düzenlenir ve süresi günde en az 2 saattir.
Yeni iş arama izni, işten ayrılma sürecindeki çalışanın gelir kaybı yaşamadan yeni bir işe geçişini kolaylaştırmayı amaçlar. Uygulamada sıkça unutulan bu hak, kullandırılmadığında ek ücret alacağı doğurur. Bu nedenle terim; fesih süreçlerini yöneten İK uzmanlarını, bordro ekiplerini, yöneticileri ve ihbar süresinde çalışan kişileri doğrudan ilgilendirir.
Yeni İş Arama İzni Nedir? Kapsamı
Yeni iş arama izninin temel unsurları şunlardır:
- Ne zaman doğar: Belirsiz süreli iş sözleşmesinin bildirim süresi verilerek feshedildiği durumlarda, ihbar süresi boyunca.
- Süresi: Günde en az 2 saat; sözleşme veya şirket politikasıyla daha uzun süre tanınabilir.
- Ücret: İzin iş saatleri içinde kullanılır ve ücretten kesinti yapılmaz.
- Toplu kullanım: Çalışan isterse izin saatlerini birleştirerek toplu kullanabilir; bu durumda izin, işten ayrılacağı günden önceki günlere denk gelmeli ve işverene bildirilmelidir.
İzin, ihbar süresinin kendisine bağlı olduğundan süresi de ihbar süresiyle orantılıdır. İhbar süreleri kıdeme göre şöyledir:
| Kıdem | İhbar süresi | Yeni iş arama izni (günde en az 2 saat) |
|---|---|---|
| 6 aydan az | 2 hafta | Bu süre boyunca her iş günü |
| 6 ay – 1,5 yıl | 4 hafta | Bu süre boyunca her iş günü |
| 1,5 – 3 yıl | 6 hafta | Bu süre boyunca her iş günü |
| 3 yıldan fazla | 8 hafta | Bu süre boyunca her iş günü |
İhbar süresinin kapsamı için ihbar süresi maddemize bakabilirsiniz.
Türkiye'de Mevzuat Boyutu
İş Kanunu md. 27, iznin kullandırılmaması veya eksik kullandırılması halinde işverene ek yükümlülükler getirir:
- İşveren yeni iş arama iznini vermez veya eksik kullandırırsa, o süreye ilişkin ücret çalışana ayrıca ödenir.
- İşveren, iş arama izni süresince çalışanı çalıştırırsa, çalıştırdığı süreye ilişkin ücreti ayrıca %100 zamlı olarak öder.
- İşveren, ihbar süresine ait ücreti peşin ödeyerek sözleşmeyi feshederse (md. 17), çalışan artık ihbar süresinde çalışmadığı için yeni iş arama izni de fiilen gündeme gelmez.
Yeni iş arama izni, uygulamada en çok işverenin bildirimli feshinde karşımıza çıkar. Çalışanın istifa ederek ihbar süresi verdiği durumlarda iznin uygulanıp uygulanmayacağı tartışmalı olduğundan, bu konuda iç politikada açık bir kural belirlemek ve uzman görüşü almak yerinde olur. İhbar ücretinin peşin ödenmesi seçeneği için ihbar tazminatı maddemize göz atabilirsiniz.
Bu bölüm genel bilgilendirme amaçlıdır; somut durumlarda bir iş hukuku uzmanına danışılması önerilir.
Örnek Senaryo
Aşağıdaki durum açıklama amaçlı bir örnektir. Dört yıldır bir lojistik firmasında çalışan bir operasyon uzmanının sözleşmesi, işveren tarafından 8 haftalık ihbar süresi verilerek feshediliyor. İK, fesih bildiriminde yeni iş arama izni hakkını ve kullanım seçeneklerini açıkça yazıyor. Çalışan, izni günlük 2 saat yerine toplu kullanmak istediğini bildiriyor. Haftada 5 gün ve günde 7,5 saat çalışılan bu işyerinde 8 haftada 40 iş günü × 2 saat = 80 saat, yani yaklaşık 10,5 iş günü ediyor; bu süre, işten ayrılış tarihinden önceki son iş günlerine yerleştiriliyor. Puantajda bu günler "ücretli iş arama izni" olarak işleniyor ve ücret eksiksiz ödeniyor.
Sık Karıştırılan Kavramlar
- Yeni iş arama izni ve ihbar süresi: İhbar süresi, fesih bildiriminden sözleşmenin sona ermesine kadar geçen süredir; iş arama izni ise bu süre içinde kullanılan ücretli izindir.
- Yeni iş arama izni ve yıllık izin: Yıllık izin kıdeme bağlı dinlenme hakkıdır; iş arama izni yalnızca ihbar süresinde doğar ve yıllık izinden düşülemez. İzin türlerine genel bakış için ücretli izin maddemize bakabilirsiniz.
- Job search leave ve garden leave: İngilizcede "garden leave", çalışanın ihbar süresi boyunca işe gelmemesinin istendiği ancak ücretinin ödendiği durumu ifade eder; iş arama izni ise belirli saatlerle sınırlıdır.
İK Uygulamasında İpuçları
- Fesih bildirimine yeni iş arama izni hakkını ve kullanım seçeneklerini ekleyin.
- Toplu kullanım taleplerini yazılı alın ve tarihleri netleştirin.
- İzin saatlerini puantajda ayrı bir kodla izleyin.
- Kullandırılamayan saatleri çıkış bordrosunda ayrıca hesaplayın.
- Yöneticileri, ihbar süresindeki çalışanın izin saatlerinde toplantı veya görev planlamamaları konusunda bilgilendirin.
Fesih Süreçlerinizi Eksiksiz Yönetin
İhbar süresi, yeni iş arama izni ve çıkış bordrosu süreçlerinizi mevzuata uygun hale getirmek için iş hukuku ve mevzuat uyumu hizmetimizden destek alabilirsiniz. Süreçlerinizi birlikte değerlendirmek için ücretsiz ilk görüşme planlayabilirsiniz.
İK sözlüğündeki diğer terimler için İK Sözlüğü sayfamıza göz atabilirsiniz.
