Ücretli İzin (İngilizce: Paid Leave), çalışanın işe gelmediği halde ücretinin işverence kesintisiz ödendiği izin süreleri demektir. Yıllık ücretli izin, mazeret izinleri, babalık izni, süt izni ve yeni iş arama izni bu kategorinin en bilinen örnekleridir. Bazıları kanundan, bazıları ise sözleşme veya şirket politikasından doğar.
Ücretli izinler, çalışanın dinlenme ve kişisel ihtiyaçlarını karşılarken gelir kaybı yaşamamasını sağlar. İşveren açısından ise hangi iznin ücretli olduğunu doğru bilmek; bordro hatalarını, ücret alacaklarını ve idari yaptırımları önlemenin temelidir. Bu nedenle terim; İK uzmanlarını, bordro ekiplerini, yöneticileri ve tüm çalışanları ilgilendirir.
Ücretli İzin Nedir? Kapsamı
Ücretli izin, tek bir izin türü değil, bir şemsiye kavramdır. İzin sırasında ücretin kimin tarafından ödendiği önemli bir ayrım noktasıdır: Bazı izinlerde ücreti işveren öder, bazılarında ise çalışan işverenden ücret almaz ama SGK'dan ödenek alır. Analık (doğum) izni bu ikinci gruptadır; bu dönemde işveren kural olarak ücret ödemez, çalışana SGK geçici iş göremezlik ödeneği öder. Bu nedenle doğum izni, teknik anlamda "işverence ücretli izin" değildir.
Ücretli izinlerin ortak özellikleri şunlardır:
- İzin günleri için çalışanın ücreti eksiksiz ödenir.
- SGK bildiriminde bu günler prim günü olarak gösterilir.
- Kanuni ücretli izinler sözleşmeyle kısaltılamaz veya ücretsiz hale getirilemez.
Türkiye'de Mevzuat Boyutu: Kanuni Ücretli İzinler
2026 itibarıyla özel sektörde kanundan doğan başlıca ücretli izinler:
| İzin türü | Süre | Dayanak |
|---|---|---|
| Yıllık ücretli izin | 1–5 yıl 14 gün; 5–15 yıl 20 gün; 15 yıl ve üzeri 26 gün | İş Kanunu md. 53 |
| Evlenme izni | 3 gün | Ek md. 2 |
| Evlat edinme izni | 3 gün | Ek md. 2 |
| Ölüm izni (ana, baba, eş, kardeş, çocuk) | 3 gün | Ek md. 2 |
| Babalık izni | 10 gün | Ek md. 2 (7578 sayılı Kanun, RG 01.05.2026) |
| Engelli veya süreğen hastalığı olan çocuk için izin | Yılda 10 güne kadar | Ek md. 2 |
| Süt izni | Çocuk 1 yaşına gelene kadar günde 1,5 saat | md. 74 |
| Yeni iş arama izni | İhbar süresi içinde günde en az 2 saat | md. 27 |
18 yaş ve altı ile 50 yaş ve üzeri çalışanlara verilecek yıllık izin süresi 20 günden az olamaz. Yıllık izinle ilgili ayrıntılar için yıllık ücretli izin maddemize, kişisel olaylara bağlı izinler için mazeret izni maddemize bakabilirsiniz.
Bu bölüm genel bilgilendirme amaçlıdır; somut durumlarda bir iş hukuku uzmanına danışılması önerilir.
Sözleşmeden ve Politikadan Doğan Ücretli İzinler
İşverenler, kanuni izinlerin yanında çalışan bağlılığını artırmak için ek ücretli izinler tanıyabilir. Yaygın örnekler:
- Doğum günü izni,
- Kanunda sayılmayan yakınlar (büyükanne, büyükbaba, kayın hısımları) için ölüm izni,
- Taşınma izni,
- Gönüllülük veya sosyal sorumluluk izni,
- Sınav veya eğitim izni.
Bu izinler iç yönetmelikte, çalışan el kitabında veya iş sözleşmesinde yazılı olarak düzenlenmeli ve tüm çalışanlara eşit uygulanmalıdır. Bir kez tanınan ve düzenli olarak uygulanan ek izinler, zamanla işyeri uygulaması haline gelerek çalışan aleyhine tek taraflı kaldırılması zor bir hakka dönüşebilir.
Örnek Senaryo
Aşağıdaki durum açıklama amaçlı bir örnektir. Bir danışmanlık firmasında çalışan, aynı yıl içinde evleniyor, birkaç ay sonra da çocuğu oluyor. İK, evlilik için 3 gün, doğum için 10 gün babalık iznini ücretli mazeret izni olarak tanımlıyor; çalışanın 14 günlük yıllık izin bakiyesi değişmiyor. Firmanın politikası ayrıca doğum günlerinde yarım gün ücretli izin öngördüğünden, bu izin de puantajda ayrı bir kodla işleniyor. Yıl sonunda İK, hangi ücretli izin türünün ne kadar kullanıldığını raporlayarak izin politikasını gözden geçiriyor.
Sık Karıştırılan Kavramlar
- Ücretli izin ve ücretsiz izin: Ücretsiz izinde çalışanın ücreti ödenmez ve SGK bildiriminde bu günler eksik gün olarak gösterilir. Ayrıntı için ücretsiz izin maddemize göz atabilirsiniz.
- Ücretli izin ve raporlu günler: İstirahat raporlu günlerde ücret kural olarak işverence ödenmez; SGK geçici iş göremezlik ödeneği gündeme gelir. Toplu iş sözleşmesi veya şirket politikası farklı düzenleme getirebilir.
- Paid leave ve PTO: İngilizcede "PTO" (paid time off), yıllık izin, hastalık ve kişisel izinleri tek bir havuzda toplayan esnek bir ücretli izin modelini ifade eder.
İK Uygulamasında İpuçları
- Tüm ücretli izin türlerini süre, belge şartı ve onay akışıyla tek bir politika belgesinde toplayın.
- Puantajda her ücretli izin türü için ayrı kod kullanın.
- Babalık izni gibi 2026'da değişen süreleri sistemlerinize zamanında yansıtın.
- Ek izinleri tanırken eşit davranma ilkesini gözetin.
İzin Politikanızı Güncel Tutun
Kanuni ve şirket içi ücretli izinlerinizi tek bir mevzuata uygun politika altında toplamak için iş hukuku ve mevzuat uyumu hizmetimizden destek alabilirsiniz. Mevcut politikanızı birlikte değerlendirmek için ücretsiz ilk görüşme talep edebilirsiniz.
İK sözlüğündeki diğer terimler için İK Sözlüğü sayfamıza göz atabilirsiniz.
