Teknoloji şirketleri çoğu zaman esnek saatler, uzaktan çalışma, hızlı işe alım ve hisse opsiyonu gibi modern uygulamalarla anılır. Ancak bu esneklik, yazılım şirketlerinde iş hukuku kurallarının daha az önemli olduğu anlamına gelmez. Aksine; sürüm teslimi öncesi uzayan mesailer, yurt dışından çalışan geliştiriciler, freelancer ile işçi arasındaki ince çizgi, yazılan kodun kime ait olduğu ve rakip şirkete geçen yazılımcılar bu sektöre özgü ciddi uyuşmazlık kaynaklarıdır.
Bu rehberde yazılım ve teknoloji şirketlerinin karşılaştığı tipik iş hukuku ve İK konularını, sektöre özel bir uyum kontrol listesini, sık yapılan hataları ve bir örnek senaryoyu ele alıyoruz. Genel uzaktan çalışma ve teşvik konularını ayrı yazılarımızda işlediğimiz için burada teknoloji ekiplerine özgü noktalara odaklanıyoruz.
Yazılım şirketlerinde iş hukuku: esnek saatler ve fazla çalışma
Esnek çalışma saatleri, haftalık çalışma süresi kuralını ortadan kaldırmaz. İş Kanunu'na göre haftalık çalışma en çok 45 saattir; denkleştirme uygulanıyorsa günlük süre 11 saati aşamaz. "Sprint sonu", "canlıya geçiş gecesi" veya "nöbetçi (on-call) destek" gibi uygulamalarda 45 saati aşan süreler fazla çalışmadır.
Fazla çalışma için çalışanın yazılı onayı gerekir; her saat %50 zamlı ödenir veya çalışan isterse her saat için 1,5 saat serbest zaman verilir (6 ay içinde kullandırılmalıdır). Yıllık sınır 270 saattir.
Teknoloji şirketlerinde sık görülen "fazla çalışma ücrete dahildir" hükmünün geçerliliği sınırlıdır ve yıllık 270 saatle ilişkilendirilerek değerlendirilir. Bu hükmün nasıl kurulması gerektiğini fazla mesainin ücrete dahil olduğu sözleşme hükmü yazımızda anlattık. Nöbetçi destek uygulamasında çalışanın çağrıya hazır beklediği sürelerin nasıl değerlendirileceği ve ücretlendirileceği de yazılı politikayla belirlenmelidir.
Uzaktan ve hibrit çalışma, yurt dışından çalışma
Uzaktan çalışma yapılıyorsa İş Kanunu md. 14 kapsamında yazılı bir uzaktan çalışma sözleşmesi düzenlenmelidir. Bu sözleşmede işin tanımı, çalışma süresi ve yeri, ekipman ve masrafların karşılanması, iletişim ve veri güvenliği gibi konular yer almalıdır. Uzaktan çalışma hükümlerine aykırılığın 2026 yılı idari para cezası her işçi için 2.531 TL'dir.
Yazılım ekiplerinde çalışanların bir süre yurt dışından çalışma talebi sık görülür. Bu durum vergi, sosyal güvenlik ve çalışma izni açısından hem Türkiye'de hem de bulunulan ülkede sonuç doğurabilir; politika oluşturulmadan bireysel izinler verilmemelidir.
Freelancer, sözleşmeli geliştirici ve işçi ayrımı
Teknoloji şirketleri proje bazlı çalışmalarda serbest çalışanlarla çalışmayı sever. Ancak sözleşmenin adı değil, fiilî ilişki belirleyicidir. Freelancer;
- şirketin belirlediği saatlerde ve günlük toplantılara katılarak çalışıyorsa,
- şirketin ekipmanını ve iş takip araçlarını bir çalışan gibi kullanıyorsa,
- tek müşterisi şirketse ve ekip yöneticisine bağlı raporlama yapıyorsa,
ilişki iş sözleşmesi olarak değerlendirilebilir. Bu durumda SGK bildirimi, kıdem, izin ve fazla çalışma alacakları gündeme gelir.
Fikri haklar, gizlilik ve rekabet yasağı
Yazılım şirketlerinin en değerli varlığı koddur. Fikir ve Sanat Eserleri Kanunu'na göre işçilerin işlerini görürken meydana getirdikleri eserler üzerindeki hakları kullanma yetkisi, aksi kararlaştırılmadıkça veya işin niteliğinden aksi anlaşılmadıkça işverene aittir. Yine de iş sözleşmesine fikri haklara ilişkin açık bir hüküm koymak, mesai dışında yapılan çalışmalar ve açık kaynak katkıları gibi gri alanlarda uyuşmazlıkları azaltır.
Gizlilik yükümlülüğü sözleşme süresince ve sonrasında geçerli olacak biçimde düzenlenmelidir. Rekabet yasağı ise ancak belirli koşullarla geçerlidir: yazılı olmalı, yer, süre ve iş türü bakımından sınırlandırılmalı ve çalışanın ekonomik geleceğini hakkaniyete aykırı biçimde tehlikeye sokmamalıdır. Ayrıntılar için rekabet yasağı sözleşmesi yazımıza bakabilirsiniz.
Ayrılan çalışanın şirket hesaplarına, kod depolarına ve bulut sistemlerine erişiminin ayrılış günü kapatılması, çıkış kontrol listesinin standart bir parçası olmalıdır.
Çalışan izleme ve KVKK
Teknoloji şirketlerinde kurumsal cihazlarda güvenlik yazılımları, ekran kaydı veya aktivite takibi kullanılabilir. Bu uygulamalar meşru bir amaca dayanmalı, ölçülü olmalı ve aydınlatma metninde açıkça belirtilmelidir. Uzaktan çalışanın ev ortamını görüntüleyen sürekli kamera takibi gibi yoğun müdahaleler KVKK açısından risklidir.
Müşteri verilerine erişen geliştiriciler için rol bazlı erişim, gizlilik taahhüdü ve düzenli eğitim gereklidir. Veri ihlali halinde Kurul'a en geç 72 saat içinde bildirim yapılır.
Ofis İSG'si ve ekranlı araçlarla çalışma
Yazılım şirketlerinin tehlike sınıfı için NACE koduna göre tehlike sınıfını kontrol edin. Risk değerlendirmesinde ekranlı araçlarla çalışma, ergonomi, uzun süreli oturma ve iş stresi öne çıkar. Uzaktan çalışanlar da işverenin İSG yükümlülükleri kapsamındadır; ev ofis için temel ergonomi bilgilendirmesi yapılmalıdır.
Teknoloji şirketi için kontrol listesi
| Alan | Kontrol |
|---|---|
| Süreler | Sprint ve canlıya geçiş mesaileri kayda giriyor mu? |
| Fazla çalışma | Yazılı onay ve ücrete dahil hükmünün sınırları netleşti mi? |
| Nöbetçi destek | On-call politikası ve ücretlendirmesi yazılı mı? |
| Uzaktan çalışma | Md. 14'e uygun yazılı sözleşme var mı? |
| Freelancer | Fiilî ilişki bağımlı çalışma özelliği taşıyor mu? |
| Fikri haklar | Sözleşmede kod ve buluşlara ilişkin hüküm var mı? |
| Çıkış | Erişimler ayrılış günü kapatılıyor mu? |
Sık yapılan hatalar ve örnek senaryo
Sık yapılan hatalar: tam zamanlı çalışan geliştiriciyi yıllarca fatura ile çalıştırmak, uzaktan çalışma sözleşmesi yapmamak, rekabet yasağını süre ve yer sınırı olmadan yazmak ve nöbetçi destek sürelerini hiç kayda almamak.
Örnek senaryo: Hızlı büyüyen bir yazılım şirketi, iki yıl boyunca bir geliştiriciyle "danışmanlık" sözleşmesiyle çalışıyor; geliştirici ekip toplantılarına katılıyor, şirket bilgisayarını kullanıyor ve yöneticisine raporlama yapıyor. Ayrılık sonrası geliştirici, iş ilişkisinin tespiti ve alacakları için başvuruyor. Şirket bu süreçten sonra tüm dış kaynak çalışanlarını fiilî ilişki ölçütlerine göre gözden geçiriyor ve gerekenleri kadroya alıyor.
Teknoloji ekipleriniz için destek
İK Partner, yazılım ve teknoloji şirketlerine sözleşme şablonları, uzaktan çalışma politikası, fazla çalışma düzeni ve KVKK uyumu konularında destek veriyor. İş hukuku ve mevzuat uyumu hizmetimizi inceleyebilir, ücretsiz ilk görüşme planlayabilirsiniz.
Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır; mevzuat değişebilir. Somut durumlar için hukuk danışmanı veya mali müşavire başvurun.
