Ücret Gecikmesi İş Görmeme Bildirimine Cevap: İşveren Rehberi

Nakit sıkışıklığı nedeniyle ücretler geciktiğinde, bazı çalışanlar yazılı bir bildirimle çalışmayı durduracaklarını haber verir. Bu bildirim bir disiplin sorunu değil, İş Kanunu md. 34'ün tanıdığı bir haktır; işverenin vereceği tepki ise krizin büyüyüp büyümeyeceğini belirler. İş görmeme bildirimine cevap yazısı, işverenin ücret durumunu açıkça ortaya koyduğu, ödeme yaptıysa çalışanı göreve davet ettiği, ödeyemiyorsa somut bir ödeme planı önerdiği ve haklarını saklı tutan dengeli bir metindir.

Maddenin işleyişini ve işverenin risklerini ücret ödenmezse iş görmekten kaçınma yazımızda ayrıntılı anlattık. Bu yazı, bildirim geldiğinde ne yazacağınıza odaklanır.

İş Görmeme Bildirimine Cevap Nedir, Ne Zaman Kullanılır?

İş Kanunu md. 34'e göre ücreti ödeme gününden itibaren yirmi gün içinde mücbir bir neden dışında ödenmeyen işçi, iş görme borcunu yerine getirmekten kaçınabilir. Bu kaçınma, çalışanların çoğunluğu aynı anda kullansa bile grev sayılmaz. Çalışandan gelen bildirim genellikle şunları içerir:

• Ödenmeyen ücretin dönemi ve tutarı,
• Ödeme gününden itibaren yirmi günün dolduğu,
• Belirli bir tarihten itibaren çalışmayacağı,
• Gecikme faiziyle birlikte ödeme talebi,
• Bazen, ödeme yapılmazsa sözleşmeyi haklı nedenle feshedeceği uyarısı.

Bu bildirim çoğu zaman bir maaş alamayan işçi ihtarnamesi şeklinde de gelebilir. Cevap yazısı, bildirim alındıktan sonra mümkün olan en kısa sürede, tercihen çalışmanın durduğu ilk günlerde gönderilmelidir.

Şablonda Neler Var?

Cevap yazısı (1. sayfa):

• Şirket bilgileri, sayı, tarih, konu ve çalışanın bilgileri,
• Bildirime atıf yapan giriş paragrafı,
• Dönem bazında ödeme günü – net ücret – ödenen – kalan – ödeme tarihi tablosu,
• Üç seçenekli cevap: ödeme yapıldı ve göreve davet, ödeme planı önerisi, bildirimin yerinde olmadığı,
• Taksit tarihleri, ücret ve gecikme faizi sütunlu ödeme planı tablosu,
• md. 34/2'deki güvenceleri teyit eden hatırlatma paragrafı,
• Çalışanın ödeme planını kabul veya reddettiğini işaretleyeceği beyan bölümü.

İç kontrol listesi (2. sayfa): Altı satırlık süre ve mücbir neden kontrolü, sekiz maddelik "yapılmaması gerekenler" ağırlıklı süreç listesi ve yasal hatırlatma notu.

Bu Bildirim Geldiğinde İşveren Ne Yapmalı?

1. Süreyi doğrulayın. Sözleşmedeki veya toplu iş sözleşmesindeki ödeme gününü bulun ve yirminci günü hesaplayın. Süre dolmadan yapılan bir bildirim için C seçeneği kullanılabilir; ancak tonunuzu yumuşak tutun, çünkü süre birkaç gün içinde dolacaktır.
2. Mücbir neden iddiasını dürüstçe değerlendirin. Doğal afet gibi olağanüstü olaylar dışında, müşterinin ödemeyi geciktirmesi veya genel nakit sıkıntısı genellikle mücbir neden sayılmaz. Zayıf bir mücbir neden iddiası, güveni daha da sarsar.
3. Çalışmayan işçiye disiplin işlemi yapmayın. md. 34/2 uyarınca bu işçilerin sözleşmeleri çalışmadıkları için feshedilemez, yerlerine yeni işçi alınamaz ve işleri başkalarına yaptırılamaz. Devamsızlık tutanağı tutmak veya ihtar göndermek, ileride haklı fesih iddiasını güçlendirir.
4. Faizi hesaplayın. Gününde ödenmeyen ücretler için mevduata uygulanan en yüksek faiz oranı uygulanır. Oranın kaynağını iç kontrol tablosuna not edin.
5. Mümkünse hemen ödeyin. En temiz çözüm A seçeneğidir: ücret ve faizi ödeyip çalışanı belirli bir tarih ve saatte göreve davet etmek.
6. Ödeyemiyorsanız gerçekçi bir plan sunun. B seçeneğinde, kalan alacak tamamen ödenene kadar çalışanın hakkının sürdüğünü açıkça kabul edin. Planı dayatmayın; çalışanın kabul veya ret beyanını ayrı imzayla alın.
7. Cari ücretleri aksatmayın. Eski borç taksitlendirilirken yeni ayların ücreti de gecikirse, plan anlamını yitirir.
8. Haklı fesih riskini hesaba katın. md. 24/II-e uyarınca ücreti kanun veya sözleşmeye uygun ödenmeyen işçi sözleşmeyi haklı nedenle feshedebilir; şartları varsa kıdem tazminatı doğar. Bu risk, ödeme önceliklendirmesinde dikkate alınmalıdır.
9. Çalışılmayan sürenin ücretini ayrıca değerlendirin. Türk Borçlar Kanunu md. 408, işverenin temerrüdü halinde işçinin ücrete hak kazanacağını düzenler. İş görmeme süresinin ücreti ve SGK bildirimi konusunu hukuk ve bordro danışmanınızla birlikte netleştirin.

Örnek Metin

Şablondaki ödeme planı seçeneği:

Şirketimizin [Gecikmenin Nedeni] nedeniyle ödeyemediği ücretleriniz için aşağıdaki ödeme planını öneriyoruz. Kalan ücret alacağınızın tamamı ödeninceye kadar md. 34'teki hakkınızın devam ettiğini biliyoruz; bu öneriyi kabul ederek çalışmaya dönmeniz tamamen sizin takdirinizdedir. Planı kabul etmeniz, ücret ve faiz alacaklarınızdan vazgeçtiğiniz anlamına gelmez.

Hatırlatma paragrafı:

Ücretinizin ödenmemesi nedeniyle iş görme borcunuzu yerine getirmediğiniz süre içinde iş sözleşmeniz bu nedenle feshedilmeyecek, yerinize yeni işçi alınmayacak ve işiniz başkalarına yaptırılmayacaktır.

Nasıl Doldurulur?

1. Giriş paragrafına bildirimin tarihini ve yolunu yazın. Birden fazla çalışan bildirim yaptıysa her biri için ayrı yazı hazırlayın.
2. Ücret tablosunu bordro kayıtlarından doldurun. Net tutarları ve kısmi ödemeleri dekontlarla eşleştirin.
3. Tek seçenek bırakın. A'da ödeme tarihini ve göreve dönüş saatini, B'de gecikmenin nedenini, C'de somut gerekçeyi yazın.
4. Ödeme planı tablosunu doldurun (yalnızca B'de). Taksit sayısını kısa tutun; uzun planlar inandırıcılığı azaltır.
5. Yazıyı imzalayıp tebliğ edin. Elden teslimde tebellüğ imzası, aksi halde iadeli taahhütlü posta veya noter kullanın.
6. Çalışanın beyanını alın ve iç kontrol listesini tamamlayın.

Yasal Çerçeve ve Dikkat Edilecekler

Ödeme sıkıntısının geçici olmadığı durumlarda ücret ve çalışma düzeniyle ilgili yasal seçenekleri birlikte değerlendirmek gerekir. Tek taraflı ücret indirimi esaslı değişikliktir ve işçinin yazılı onayını gerektirir. Ödeme kurallarının genel çerçevesi için maaş ödeme günü ve ücret gecikmesi yazımıza da bakabilirsiniz.

Sık Yapılan Hatalar

• Çalışmayan işçiye devamsızlık tutanağı tutmak veya md. 25/II-g kapsamında fesih yoluna gitmek.
• İşin aksamaması için geçici işçi, alt işveren veya başka çalışanlarla boşluğu doldurmak.
• Ödeme planını "kabul etmezsen işten çıkarılırsın" baskısıyla imzalatmak.
• Gecikme faizini hesaba katmamak.
• Yalnızca bildirimde bulunan çalışanlara ödeme yapıp diğerlerini bekletmek; bu, eşit davranma sorunları yaratabilir.
• Olağan nakit sıkıntısını mücbir neden olarak göstermek.
• Cevap vermeyip sessiz kalmak; belirsizlik toplu haklı fesihlere zemin hazırlar.

Şablonu İndirin

Şablon genel bilgilendirme amaçlıdır; avukatınızla birlikte somut olaya uyarlanmalıdır. Bu yazı hukuki danışmanlık niteliği taşımaz; ödeme güçlüğü dönemlerinde somut durumunuz için uzman desteği alın.

Ödeme güçlüğü dönemlerinde çalışan iletişimini, ödeme önceliklerini ve hukuki riskleri birlikte yönetmek isterseniz kriz yönetimi hizmetimizden destek alabilir veya bizimle iletişime geçin.