Temizlik hizmeti veren şirketler, çalışanlarının neredeyse tamamını kendi işyerlerinde değil, müşterilerinin ofislerinde, hastanelerinde, fabrikalarında veya sitelerinde çalıştırır. Bu yapı, temizlik şirketlerinde İK yönetimini doğrudan alt işveren hukukuna bağlar: kim talimat verir, kim ücreti öder, müşteri sözleşmesi bitince çalışana ne olur? Bu sorulara ek olarak kısmi süreli çalışma, erken sabah ve gece vardiyaları, kimyasal maruziyet ve yüksek personel devri de sektörün gündelik konularıdır.
Bu rehberde temizlik hizmeti şirketleri ve temizlik hizmeti satın alan işletmeler için temel iş hukuku ve İK konularını, sektöre özel bir kontrol listesini, sık yapılan hataları ve bir örnek senaryoyu ele alıyoruz.
Temizlik şirketlerinde İK: alt işveren ilişkisinin temelleri
Temizlik şirketi bir işletmeye hizmet verdiğinde, çoğu durumda alt işveren konumundadır; hizmet alan işletme ise asıl işverendir. Bu ilişkinin iki temel sonucu vardır:
- Birlikte sorumluluk: Asıl işveren, alt işverenin işçilerine karşı iş kanunu ve sözleşmeden doğan yükümlülüklerden alt işverenle birlikte sorumludur. Ücret, fazla çalışma, yıllık izin ve kıdem gibi alacaklar her iki işverene de yöneltilebilir.
- İSG koordinasyonu: Aynı çalışma alanında birden fazla işverenin çalışanları bulunduğunda, İSG önlemlerinin koordinasyonu gerekir.
Temizlik genellikle işletmenin asıl işine yardımcı bir iş olarak kabul edildiğinden alt işverene verilmesinde kural olarak sorun yoktur. Ancak asıl işverenin yöneticilerinin temizlik personeline doğrudan talimat vermesi, personeli kendi işlerinde (ör. üretim hattında veya depoda) çalıştırması ve personel seçiminin fiilen müşteri tarafından yapılması, ilişkinin niteliğini tartışmaya açar. İşyerini muvazaalı bildirmenin 2026 yılı idari para cezası 302.484 TL'dir.
Müşteri değişiminde personelin durumu
Sektörün en kritik konularından biri, hizmet sözleşmesinin sona ermesi veya hizmetin başka bir temizlik şirketine devredilmesidir. Uygulamada personel çoğu zaman aynı lokasyonda yeni şirketle çalışmaya devam eder. Bu durumda:
- Eski işverenle iş ilişkisinin nasıl sona erdiği (fesih, istifa, başka lokasyona atama) belgelenmelidir.
- Kıdem süresi, kullanılmamış yıllık izin ve diğer alacakların hangi işverenin sorumluluğunda olduğu netleştirilmelidir.
- SGK çıkış kodu, ayrılış nedenine uygun seçilmelidir.
- Asıl işverenin birlikte sorumluluğu, önceki dönem alacakları açısından da gündeme gelebilir.
Belirsiz süreli sözleşmeyle en az 1 yıl çalışmış ve kanunda sayılan hallerden biriyle ayrılan çalışana kıdem tazminatı ödenir; 1 Temmuz–31 Aralık 2026 döneminde kıdem tazminatı tavanı 73.729,87 TL'dir. Müşteri değişimindeki her geçiş, hukuki görüşle yapılandırılmalıdır.
Vardiya, kısmi süreli çalışma ve fazla mesai
Temizlik hizmeti çoğunlukla müşterinin mesai saatleri dışında, sabah erken veya akşam geç saatlerde verilir. Haftalık çalışma süresi en çok 45 saattir; gece (20.00–06.00) çalışması 7,5 saati geçemez. Farklı lokasyonlarda çalışan personel için lokasyonlar arasında geçen sürenin çalışma süresi sayılıp sayılmayacağı ayrıca değerlendirilmelidir.
Kısmi süreli sözleşmeler sektörde yaygındır. Çalışma günleri ve saatleri yazılı olmalı, SGK bildirimi fiilî çalışmayla uyumlu olmalıdır. Kısmi süreli gösterilen personelin birden fazla lokasyonda çalıştırılarak fiilen tam gün çalışması, eksik prim ve fazla çalışma alacağı riski doğurur.
Haftalık 45 saati aşan çalışma için çalışanın yazılı onayı alınmalı, her saat %50 zamlı ödenmeli ve yıllık 270 saat sınırı aşılmamalıdır.
Ücret ve maliyet
Temizlik hizmeti sözleşmeleri genellikle asgari ücret üzerinden fiyatlanır. 2026 yılında aylık brüt asgari ücret 33.030 TL, net 28.075,50 TL'dir. İmalat dışı sektörlerde 2 puanlık prim indirimiyle asgari ücretli bir çalışanın aylık işveren maliyeti 40.214,03 TL'dir. Sözleşme fiyatlamasında genel tatil çalışması, fazla çalışma, yıllık izin ikamesi ve olası kıdem yükü de hesaba katılmalıdır. Fiyat baskısının ücreti asgari ücretin altına itmesi kabul edilemez; asgari ücreti eksik ödemenin cezası her işçi ve her ay için 2.734 TL'dir.
Kimyasallar ve İSG
Temizlik şirketlerinin ve hizmet verilen işyerlerinin tehlike sınıfı farklı olabilir; NACE koduna göre tehlike sınıfını kontrol edin. Personelin çalıştığı lokasyonun riskleri (hastane, fabrika, şantiye gibi) de müşteriyle birlikte değerlendirilmelidir. Öne çıkan riskler şunlardır:
- Temizlik kimyasalları: güvenlik bilgi formları, doğru seyreltme, karıştırma yasakları ve eldiven-gözlük kullanımı (bkz. kimyasal maddelerle çalışmada İSG)
- Islak zeminde kayma ve düşme
- Cam silme ve yüksekte temizlik
- Hastanelerde biyolojik atık ve kesici-delici alet yaralanmaları
- Tekrarlı hareketler ve taşıma
Personelin her yeni lokasyona başlamadan önce o lokasyona özgü risklerle ilgili bilgilendirilmesi gerekir. İş kazaları 3 iş günü içinde SGK'ya bildirilir; bildirim yükümlülüğünün kimde olduğu sözleşmede ve koordinasyon prosedüründe açıkça yazılmalıdır.
Temizlik hizmetleri kontrol listesi
| Alan | Kontrol |
|---|---|
| Sözleşme | Hizmet sözleşmesinde görev kapsamı ve talimat yetkisi net mi? |
| Personel geçişi | Müşteri değişiminde fesih, kıdem ve izin süreçleri planlandı mı? |
| Kısmi süreli | Çoklu lokasyonda toplam çalışma süresi takip ediliyor mu? |
| Fazla çalışma | Yazılı onay ve 270 saat takibi var mı? |
| Ücret | Fiyatlama tüm işçilik maliyetlerini karşılıyor mu? |
| İSG | Kimyasal eğitimi, KKD zimmeti ve lokasyon bilgilendirmesi yapıldı mı? |
| Asıl işveren | Müşteri, bordro ve SGK ödemelerini kontrol ediyor mu? |
Sık yapılan hatalar ve örnek senaryo
Sık yapılan hatalar: müşteri değiştiğinde personeli istifa ettirip yeni şirkette sıfırdan başlatmak, kısmi süreli personeli birden fazla lokasyonda tam gün çalıştırmak, kimyasalları etiketsiz kaplarda kullandırmak ve asıl işverenin hiçbir kontrol yapmaması.
Örnek senaryo: Bir plaza yönetimi temizlik hizmetini yeni bir firmaya veriyor; eski firmanın personeli aynı binada yeni firmayla çalışmaya devam ediyor ancak eski firmadan kıdem ödemesi yapılmadan ayrıldıkları ortaya çıkıyor. Personel hem eski firmaya hem de plaza yönetimine alacak talebiyle başvuruyor. Plaza yönetimi bundan sonra hizmet devirlerinde personel geçiş protokolü ve hakediş öncesi bordro kontrolü uygulamaya başlıyor.
Hizmet operasyonunuz için destek
İK Partner, temizlik hizmeti şirketlerine ve hizmet satın alan işletmelere alt işveren denetimi, personel geçiş protokolleri ve İSG koordinasyonu konularında destek veriyor. İş hukuku ve mevzuat uyumu hizmetimizi inceleyebilir, ücretsiz ilk görüşme planlayabilirsiniz.
Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır; mevzuat değişebilir. Somut durumlar için hukuk danışmanı veya mali müşavire başvurun.
