Mor Sincap (İngilizce: Purple Squirrel), bir pozisyon için aranan niteliklerin, deneyimlerin ve kişisel özelliklerin o kadar nadir bir bileşimini taşıyan adaydır ki, gerçekte bulunması neredeyse imkânsızdır; işe alım dilinde bu "kusursuz aday" kavramını ifade eder. Doğada mor sincap olmadığı gibi, her kutucuğu dolduran aday da çoğu zaman yoktur.
Mor sincap nedir sorusu, özellikle aylardır dolmayan pozisyonlar konuşulurken gündeme gelir. Kavram, işe alım yöneticilerinin ve İK ekiplerinin beklentilerini gerçekçi bir zemine oturtmasına yardımcı olan bir uyarı işlevi görür. Bu nedenle hem işe alım uzmanlarını hem de pozisyon sahibi yöneticileri ilgilendirir.
Mor Sincap Nedir? Kavramın Kökeni ve Anlamı
Terim, İngilizce konuşulan ülkelerde işe alım sektöründe ortaya çıkmış ve zamanla yaygınlaşmıştır. Tipik bir mor sincap ilanı şu türden bir kombinasyon arar: belirli bir sektörde uzun deneyim, birden fazla nadir teknik beceri, ileri düzeyde birkaç yabancı dil, yöneticilik tecrübesi, belirli bir şehirde yaşama ve piyasanın altında bir ücret beklentisi.
Bu kombinasyonun her bir parçası tek başına makul görünebilir; sorun, hepsinin aynı kişide ve aynı bütçe içinde aranmasından doğar. Kavram iki farklı anlamda kullanılabilir:
- Olumsuz anlamda: Gerçekçi olmayan beklentilerle hazırlanmış pozisyon tanımlarını eleştirmek için.
- Olumlu anlamda: Nadir de olsa gerçekten bulunmuş, birden çok alanı birleştiren olağanüstü uygun adayı tanımlamak için.
Mor Sincap Arayışı Neden Ortaya Çıkar?
- Birden çok rolü tek kişiye yüklemek: Bütçe kısıtı nedeniyle iki ya da üç farklı pozisyonun sorumlulukları tek bir ilanda birleştirilir.
- Ayrılan çalışanın kopyasını aramak: Yıllar içinde çok yönlü hâle gelmiş bir çalışanın tüm birikimini taşıyan biri istenir.
- "Olmazsa olmaz" ile "olsa iyi olur" ayrımının yapılmaması: Her nitelik zorunlu gibi yazılır.
- Piyasa bilgisinin eksikliği: Aranan profilin pazarda kaç kişide bulunduğu ve ücret beklentileri bilinmez.
- Risk kaçınması: Yanlış işe alım korkusuyla beklenti çıtası sürekli yükseltilir.
İşe Alıma Etkileri
| Etki | Açıklama |
|---|---|
| Uzayan doldurma süresi | Pozisyon aylarca açık kalır, iş yükü ekibe biner |
| Kaçırılan iyi adaylar | Kriterlerin büyük bölümünü karşılayan güçlü adaylar elenir |
| Artan maliyet | Uzun süreli ilan, aracı ve yönetici zamanı maliyeti |
| Zayıflayan işveren markası | Abartılı ilanlar adaylarda olumsuz izlenim bırakır |
| Ücret uyumsuzluğu | Nadir profil bulunsa bile ücret beklentisi bütçeyi aşar |
Uzun süre dolmayan pozisyonlarda ilk bakılacak yer çoğu zaman iş ilanı metni ve buna temel oluşturan nitelik listesidir.
Gerçekçi Çözüm Yolları
- Nitelikleri önceliklendirin: Listeyi "ilk günden şart", "6–12 ayda kazanılabilir" ve "tercih sebebi" olarak üçe ayırın.
- Pazar haritası çıkarın: Aranan profilin kaç kişide, hangi şirketlerde ve hangi ücret aralığında bulunduğunu araştırın.
- Rolü bölün: Gerekirse tek bir mor sincap yerine iki ayrı uzman veya bir uzman ile bir yarı zamanlı destek planlayın.
- Potansiyele yatırım yapın: Temel yetkinlikleri güçlü bir adayı eğitimle eksik becerilere kavuşturmak, mükemmel adayı beklemekten çoğu zaman daha hızlıdır.
- Ücret bandını gözden geçirin: Nadir becerilerin piyasa değeriyle bütçe arasındaki farkı açıkça konuşun.
- Uzman desteği alın: Gerçekten nadir profiller için doğrudan arama yöntemleri gerekebilir; bu yöntemi headhunter maddemizde anlattık.
Örnek Senaryo
Temsilî bir örnek: Bir e-ticaret şirketi; hem veri analitiği, hem dijital pazarlama, hem de yazılım geliştirme deneyimi olan, akıcı Almanca konuşan ve ekip yönetmiş bir "büyüme müdürü" arıyor. Dört ay sonunda pozisyon hâlâ boş. İK, yönetimle yaptığı çalıştayda rolün gerçekte iki ana işten oluştuğunu ortaya koyuyor: performans pazarlaması ve veri analitiği. Almanca ihtiyacının yalnızca dönemsel olduğu ve bir tercümanla karşılanabileceği anlaşılıyor. Pozisyon ikiye bölünüyor ve her iki rol iki ay içinde dolduruluyor.
Sık Karıştırılan Kavramlar
- Mor sincap ve yüksek potansiyelli çalışan: Yüksek potansiyelli çalışan, gelecekte daha üst rollere hazırlanabilecek kişidir; mor sincap ise bugün tüm kriterleri eksiksiz karşıladığı varsayılan ideal adaydır.
- Mor sincap ve unicorn (tek boynuzlu at) aday: Bazı kaynaklarda aynı anlamda kullanılır; özellikle teknoloji sektöründe birden fazla uzmanlık alanını birleştiren nadir profilleri tanımlar.
- Mor sincap ve nitelikli işgücü açığı: İşgücü açığı pazardaki gerçek arz eksikliğini ifade eder; mor sincap sorunu ise çoğu zaman beklentilerin kendisinden kaynaklanır.
Teknik rollerde bu sorunun neden daha sık yaşandığını Teknik Pozisyonlarda İşe Alım yazımızda inceledik.
Dolmayan pozisyonlarınızın profilini gerçekçi biçimde yeniden kurgulamak ve doğru kaynaklara ulaşmak için işe alım danışmanlığı hizmetimizden yararlanabilirsiniz; ilk görüşme ücretsizdir.
İK sözlüğündeki diğer terimler için İK Sözlüğü sayfamıza göz atabilirsiniz.
