Kullanılmayan Yıllık İzin Ücreti (İngilizce: Pay in Lieu of Unused Annual Leave), iş sözleşmesi herhangi bir nedenle sona erdiğinde, çalışanın hak kazandığı halde kullanmadığı yıllık izin günlerine karşılık işverence ödenen ücret demektir. 4857 sayılı İş Kanunu'nun 59. maddesinde düzenlenir ve fesih türünden bağımsız olarak doğar.
Bu ödeme, işten ayrılış süreçlerinde en sık atlanan kalemlerden biridir. İzin kayıtları düzenli tutulmadığında işveren, çalışanın izin kullandığını ispat edemez ve yıllar içinde biriken günlerin tamamı alacak olarak karşısına çıkabilir. Terim; bordro uzmanlarını, İK yöneticilerini ve işten ayrılan çalışanları doğrudan ilgilendirir.
Kullanılmayan Yıllık İzin Ücreti Nedir? Kapsamı
Yıllık izin, iş ilişkisi devam ederken ücrete çevrilemez; çalışan izin hakkından vazgeçemez, işveren de izni para ödeyerek "satın alamaz". Bu kuralın tek istisnası sözleşmenin sona ermesidir. Sözleşme bittiğinde artık izin kullandırma imkânı kalmadığı için hak, para alacağına dönüşür.
Kapsamın temel özellikleri şunlardır:
- Fesih türü önemli değildir: İstifa, haklı nedenle fesih, emeklilik, ikale veya iş sözleşmesinin süresinin dolması fark etmez; kullanılmayan izin ücreti her durumda ödenir.
- Kıdem tazminatından bağımsızdır: Çalışan kıdem tazminatına hak kazanmasa bile izin ücreti alacağı doğar.
- Birikmiş tüm yıllar dahildir: İş ilişkisi sürerken izin hakkı yıllar içinde birikebilir; fesihte kullanılmayan tüm günler hesaba katılır.
Nasıl Hesaplanır?
Hesaplama mantığı basittir: Günlük brüt ücret × kullanılmayan izin günü. md. 59'a göre esas alınacak ücret, sözleşmenin sona erdiği tarihteki ücrettir. Hesaplamada kural olarak çıplak brüt ücret esas alınır; fazla çalışma ücretleri, prim ve ikramiye gibi ödemeler hesaba katılmaz.
- Çalışanın hak kazandığı toplam izin günleri belirlenir (kıdeme göre 14, 20 veya 26 gün; yaş istisnaları dahil).
- Kullanılan izinler, imzalı izin kayıtlarıyla düşülür.
- Kalan gün sayısı, fesih tarihindeki günlük brüt ücretle çarpılır.
- Bulunan tutar, ücret niteliğinde olduğundan bordroda ilgili vergi ve prim kesintilerine tabi tutulur.
Örnek hesap: 2026 yılında aylık brüt asgari ücret 33.030,00 TL, günlük brüt asgari ücret 1.101,00 TL'dir. Asgari ücretle çalışan ve 10 gün izni kullanılmadan ayrılan bir çalışan için brüt izin ücreti 10 × 1.101,00 = 11.010,00 TL olur. Net tutar, bordrodaki kesintilere göre değişir; farklı ücret düzeylerindeki örnekler için kullanılmayan izin ücreti hesaplama rehberimize bakabilirsiniz.
Türkiye'de Mevzuat Boyutu
| Konu | Düzenleme |
|---|---|
| Dayanak | İş Kanunu md. 59 |
| Esas alınan ücret | Sözleşmenin sona erdiği tarihteki ücret |
| Ödenmemesinin idari yaptırımı | 2026'da her işçi için 4.815 TL idari para cezası |
| Zamanaşımı | Sözleşmenin sona ermesinden itibaren 5 yıl (7036 sayılı Kanun md. 15) |
| Dava öncesi zorunlu adım | Arabulucuya başvuru (dava şartı) |
İspat yükü işverendedir: Çalışanın izin kullandığını işveren, imzalı izin kayıt belgesi veya eşdeğer belgelerle kanıtlamalıdır. Bordroda izin ücreti görünmesi tek başına her zaman yeterli kabul edilmeyebilir. Zamanaşımının işleyişi için yıllık izin zamanaşımı maddemize göz atabilirsiniz.
Bu içerik genel bilgilendirme amaçlıdır; somut alacak hesapları ve uyuşmazlıklar için bir iş hukuku uzmanına danışmanız önerilir.
Örnek Senaryo
Aşağıdaki durum açıklama amaçlı bir örnektir. Altı yıldır aynı şirkette çalışan bir satış temsilcisi istifa ediyor. İlk beş yıl için yılda 14, altıncı yıl için 20 gün izne hak kazanmış; toplam 90 gün. İK'nın imzalı izin kayıtlarına göre 72 gün kullanılmış, 18 gün kalmış. İK, 18 günü çalışanın son brüt günlük ücretiyle çarparak çıkış bordrosuna ekliyor. Çalışan istifa ettiği için kıdem tazminatı ödenmiyor, ancak izin ücreti eksiksiz ödeniyor. Kayıtlar düzenli olmasaydı, işveren kullanılan 72 günü ispat etmekte zorlanabilirdi.
Sık Karıştırılan Kavramlar
- Kullanılmayan izin ücreti ve yıllık izin ücreti: Yıllık izin ücreti, izin kullanılırken o dönem için ödenen ücrettir; kullanılmayan izin ücreti ise fesihte ödenen alacaktır.
- İzin ücreti ve kıdem tazminatı: Kıdem tazminatı belirli fesih hallerinde ve en az bir yıllık kıdemle doğar; izin ücreti ise her fesihte ödenir.
- Pay in lieu of notice ile karışıklık: İngilizcede "pay in lieu of notice" ihbar süresine ait ücreti anlatır; izin ücretiyle ilgisi yoktur.
İK Uygulamasında İpuçları
- İzin kayıtlarını her kullanımda çalışana imzalatın veya güvenilir dijital onayla saklayın.
- Çıkış sürecinde izin bakiyesini çalışanla birlikte teyit edin.
- Çıkış bordrosunda izin ücretini ayrı bir kalem olarak gösterin.
- Uzun süre izin kullanmayan çalışanlar için yıl içinde izin planlaması yapın; birikimi önleyin.
Çıkış Süreçlerinizi Güvenceye Alın
Fesih, izin kayıtları ve çıkış bordrosu süreçlerinizi mevzuata uygun hale getirmek için iş hukuku ve mevzuat uyumu hizmetimizi inceleyebilirsiniz. Mevcut kayıt düzeninizi değerlendirmek için ücretsiz ön görüşme talep edebilirsiniz.
İK sözlüğündeki diğer terimler için İK Sözlüğü sayfamıza göz atabilirsiniz.
