Perakende, kafe-restoran, çağrı merkezi ya da öğrenci istihdamı yapan pek çok işveren, esnekliği nedeniyle part time çalışmayı tercih ediyor. Ancak kısmi süreli çalışan istihdamında bordro tarafı, tam zamanlı çalışana göre daha fazla dikkat ister: kaç gün bildirilecek, kazanç nasıl gösterilecek, eksik gün nedeni ne olacak?
Bu yazıda kısmi süreli çalışanların SGK bildirimlerinin mantığını, prim günü ve prime esas kazanç hesabını, 2026 rakamlarıyla bir örneği ve sık yapılan hataları ele alıyoruz. Kısmi süreli çalışmanın iş hukuku boyutuna ise kısmi süreli çalışma yazımızda değinmiştik.
Kısmi süreli çalışan kimdir?
İş Kanunu'na göre işçinin normal haftalık çalışma süresinin, tam süreli iş sözleşmesiyle çalışan emsal işçiye göre önemli ölçüde daha az belirlendiği sözleşme kısmi süreli iş sözleşmesidir. Kısmi süreli çalışan, ayrımcılık yasağı kapsamında tam süreli emsaline göre farklı işleme tabi tutulamaz; ücret ve paraya ilişkin bölünebilir menfaatler çalıştığı süreye orantılı olarak ödenir.
SGK açısından ise temel ilke şudur: Kısmi süreli çalışan, çalıştığı süreye karşılık gelen gün sayısı kadar sigortalı olarak bildirilir. Ay boyunca sözleşmesi devam etse bile 30 gün değil, çalışma süresinin gün karşılığı bildirilir.
İşe giriş bildirgesinde kısmi süreli bilgisi
Kısmi süreli çalışanın işe giriş bildirgesi verilirken bildirgede kısmi süreli çalışma bilgisi işaretlenmelidir. Bu işaretleme, sonraki aylarda 30 günden az bildirimin gerekçesini oluşturur. Bildirgenin genel adımları için sigortalı işe giriş bildirgesi rehberimize göz atabilirsiniz.
Kısmi süreli çalışmayı belgelemek için yazılı iş sözleşmesinde şu bilgilerin açıkça yer alması önerilir:
- Haftalık veya aylık çalışma süresi
- Çalışma günleri ve saat aralıkları (veya belirlenme yöntemi)
- Ücretin saatlik, günlük veya aylık olarak nasıl hesaplanacağı
- Fazla çalışma ve ek çalışma talimatlarının nasıl verileceği
Prim günü nasıl belirlenir?
Kısmi süreli çalışanın prim gün sayısı, ay içinde fiilen çalıştığı toplam sürenin gün karşılığına göre bulunur. Uygulamada toplam çalışma saati, mevzuatta belirlenen günlük çalışma süresine bölünerek gün sayısı hesaplanır; küsuratlı sonuçların nasıl yuvarlanacağı da düzenlemelerle belirlenmiştir. Güncel hesap usulü için SGK düzenlemelerine ve mali müşavirinize başvurun.
Bu hesaplamada şu noktalar önemlidir:
- Puantaj kaydı tutun: Çalışanın her gün kaç saat çalıştığını imzalı puantajla belgeleyin.
- Ücretli tatilleri hesaba katın: Çalışana ödenen hafta tatili ve genel tatil ücretleri gibi kalemlerin gün hesabına etkisini değerlendirin.
- Eksik gün nedenini seçin: 30 günden az bildirimde eksik gün nedeni olarak kısmi istihdama karşılık gelen neden seçilir.
- Sözleşmeyle tutarlılığı sağlayın: Bildirilen gün, sözleşmedeki çalışma süresiyle uyumlu olmalıdır.
Prime esas kazanç ve alt sınır
Kısmi süreli çalışanın bildirilen kazancı, bildirilen her gün için prime esas kazanç günlük alt sınırının altında olamaz. 2026 yılı için günlük alt sınır 1.101,00 TL'dir.
| Bildirilen prim günü | 2026 asgari PEK |
|---|---|
| 8 gün | 8.808,00 TL |
| 10 gün | 11.010,00 TL |
| 12 gün | 13.212,00 TL |
| 15 gün | 16.515,00 TL |
| 20 gün | 22.020,00 TL |
Örnek hesaplama
Örnek senaryo: Bir kafe, haftanın belirli günlerinde çalışan bir garsonu kısmi süreli istihdam ediyor. Ay içinde çalışma süresinin gün karşılığı 12 gün, aylık brüt ücreti örnek olarak 15.000 TL'dir.
- Asgari PEK kontrolü: 12 × 1.101 = 13.212 TL. Brüt ücret (15.000 TL) bu tutarın üzerinde olduğundan PEK = 15.000 TL.
- İşçi SGK payı (%14): 2.100,00 TL
- İşçi işsizlik payı (%1): 150,00 TL
- İşveren SGK payı (%21,75): 3.262,50 TL; imalat dışı sektörde 2 puanlık indirimle (%19,75) 2.962,50 TL
- İşveren işsizlik payı (%2): 300,00 TL
Bu örnekte vergi kesintileri hesaba katılmamıştır. Asgari ücrete isabet eden kısım için gelir ve damga vergisi istisnası gibi vergi hesaplarının ayrıntısı bordroda ayrıca değerlendirilmelidir.
Kalan günler için isteğe bağlı sigorta
Kısmi süreli çalışan, ay içinde eksik kalan günlerini isteğe bağlı sigorta primi ödeyerek tamamlayabilir. Bu, çalışanın kendi tercihine bağlı bir imkândır ve primi çalışan öder. İşveren olarak bu konuda çalışanı bilgilendirmeniz, özellikle emeklilik hesabı yapan çalışanlar açısından faydalı olur. Başvuru koşulları ve prim tutarları için SGK'nın güncel duyurularına bakılmalıdır.
Çalışma süresi değişirse ne yapılır?
Kısmi süreli çalışanların çalışma süreleri zaman içinde değişebilir: sezon yoğunluğunda gün sayısı artabilir, öğrenci çalışanlar sınav dönemlerinde daha az çalışmak isteyebilir. Bu değişikliklerde şu adımları izleyin:
- Yeni çalışma düzenini yazılı olarak kararlaştırın ve sözleşmeye ek olarak imzalatın.
- Puantajı yeni düzene göre tutmaya devam edin.
- Çalışan fiilen tam süreli çalışmaya başladıysa, bildirimlerinizi de tam süreli çalışmaya uygun hale getirin.
- Değişikliğin hangi aydan itibaren geçerli olduğunu bordro ekibine ve mali müşavire bildirin.
Kısmi süreli olarak başlayıp fiilen tam gün çalışan bir kişiyi eski düzende bildirmeye devam etmek, uygulamada en sık rastlanan eksik bildirim örneklerinden biridir.
Sık yapılan hatalar
- Kısmi süreli çalışanı 30 gün bildirmek: Gerçeğe aykırı bildirim, hem fazladan maliyet hem de diğer kayıtlarla tutarsızlık yaratır.
- Tam süreli çalışanı kısmi süreli göstermek: Fiilen tam gün çalışan birinin eksik gün bildirilmesi, en ciddi eksik bildirim riskidir ve denetimde prim farkı ile yaptırım doğurur.
- Puantaj tutmamak: Kısmi süreli çalışmada gün hesabının tek dayanağı puantajdır.
- Bildirgede kısmi süreli bilgisini işaretlememek: Eksik gün gerekçesi zayıflar.
- Alt sınırın altında kazanç bildirmek: Gün sayısı az olsa bile gün başına alt sınır uygulanır.
Esnek istihdamı doğru kurgulayalım
Kısmi süreli çalışma, doğru kurgulandığında işverene esneklik, çalışana iş-yaşam dengesi sağlar. Ancak sözleşme, puantaj ve SGK bildirimi arasındaki bağ zayıf kaldığında denetim riski hızla büyür. İK Partner olarak kısmi süreli ve esnek çalışma modellerinizin sözleşme, bordro ve SGK boyutlarını birlikte tasarlıyoruz. İş hukuku ve mevzuat uyumu hizmetimiz için ücretsiz ilk görüşme talep edebilirsiniz.
Bu içerik genel bilgilendirme amaçlıdır; mevzuat değişebilir. Somut durumlarınız için mali müşavirinize veya hukuk danışmanınıza başvurmanızı öneririz.
